Ευρω-βαβέλ απέναντι στην κρίση

Οι 16 χώρες της ευρωζώνης έχουν δεσμευτεί επανειλημμένα να συντονίσουν τις οικονομικές πολιτικές τους ώστε να βγουν από την κρίση, η οποία αποδεικνύεται βαθύτερη από ό,τι πολλοί περίμεναν.

Είναι κοινό μυστικό ότι οι κυβερνήσεις στη ζώνη του ευρώ θα αναγκαστούν σύντομα να αρχίσουν να μειώνουν τα τεράστια ελλείμματα και το δημόσιο χρέος, τα οποία εκτοξεύτηκαν στα ύψη από τα πακέτα που δόθηκαν για τη σωτηρία των τραπεζών. Γνωρίζουν επίσης ότι σύντομα θα αναγκαστούν να απορροφή- σουν το κοινωνικό κόστος που έχει προκαλέσει η βαθιά ύφεση (κυρίως υψηλότατη ανεργία), αλλά και να λάβουν μέτρα προκειμένου να τονωθεί η ανάπτυξη.

Παράλληλα η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα μπορεί να αποφασίσει να προχωρήσει γρηγορότερα από ό,τι αναμένεται σε αυξήσεις των επιτοκίων, οι οποίες μάλιστα δεν αποκλείεται να είναι μεγαλύτερες από όσο θα ήταν σε άλλη περίπτωση. Μια τέτοια σφιχτή της νομισματική πολιτική, ωστόσο, θα έπληττε την ανάπτυξη.

Βήματα για έξοδο από την κρίση
Η ερευνητική ομάδα Βruegel σε μελέτη που πραγματοποίησε για λογαριασμό του συμβουλίου υπουργών Οικονομίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης αυτό τον μήνα, πρότεινε σειρά βημάτων για να υπάρξει ομαλή έξοδος από την κρίση. Πρώτα να αναδιαρθρωθούν οι τράπεζες και να ενισχυθούν με νέα κεφάλαια, έπειτα να αρχίσουν να μειώνονται τα δημοσιονομικά ελλείμματα και, μόνον αφού γίνουν όλα αυτά, να ακολουθηθεί πιο σφιχτή νομισματική πολιτική, δηλαδή να αυξηθούν τα επιτόκια. «Για να επιτευχθεί αυτό, οι κυβερνήσεις οφείλουν να αρχίσουν τη δημοσιονομική προσαρμογή το 2011 αποσύροντας σταδιακά τα μέτρα στήριξης», αναφέρεται στη μελέτη.

Στη Γερμανία η κυβέρνηση ετοιμάζεται να αρχίσει την προσπάθεια από το επόμενο έτος, για να αποκατασταθεί η δημοσιονομική πειθαρχία, όμως στη Γαλλία τα δημόσια οικονομικά εξακολουθούν να οδεύουν προς τον γκρεμό. Επίσης η Ιταλία, η Ισπανία, η Ελλάδα και η Ιρλανδία βλέπουν το χρέος τους να αυξάνεται επικίνδυνα. Στη Γαλλία η κυβέρνηση του Ν. Σαρκοζί ανακοίνωσε προϋπολογισμό για το 2010 που περιλαμβάνει έλλειμμα ρεκόρ 8,5% του ΑΕΠ, ενώ επιπλέον ο κ. Σαρκοζί ετοιμάζει μεγάλη έκδοση κρατικών ομολόγων για να χρηματοδοτήσει βιομηχανικά έργα υψηλής τεχνολογίας.

Όσον αφορά το ξεκαθάρισμα στον τραπεζικό κλάδο, η Γαλλία προηγείται της Γερμανίας. Οι γαλλικές τράπεζες αποπλήρωσαν σύντομα όλη την κρατική βοήθεια, ενώ οι γερμανικές δεν έχουν ακόμη ξεφορτωθεί δεκάδες δισ. ευρώ τοξικών ομολόγων και δεν έχουν προχωρήσει σε δραστική αναδιάρθρωση. Το Βερολίνο δεν έχει περάσει ακόμη το κόστος στον φορολογούμενο.

Οι ανισότητες που προϋπήρχαν
Δεν είναι τυχαίο που ο επίτροπος νομισματικών υποθέσεων Χ. Αλμούνια, είπε πρόσφατα σε έκθεσή του πως οι χώρες της ευρωζώνης έχουν υποφέρει περισσότερο από όσο θα έπρεπε λόγω της κρίσης, επειδή απέτυχαν να αντιμετωπίσουν βαθιές ανισότητες που προϋπήρχαν της κρίσης. Χώρες με μεγάλο πλεόνασμα στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών, όπως η Γερμανία, απέτυχαν να τονώσουν την εσωτερική ζήτηση και η μη ισορροπημένη οικονομική στρατηγική τους προκάλεσε προβλήματα σε όλη την ευρωζώνη, αναφέρεται στην έκθεση. Οι Γερμανοί διατήρησαν το κόστος των μισθών χαμηλά για μία δεκαετία και εξήγαγαν πολύ περισσότερα σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες από όσα εισήγαγαν.

Άλλες χώρες, όπως η Γαλλία, απέτυχαν να ισοσκελίσουν τους προϋπολογισμούς τους πριν από την κρίση και μπήκαν σε αυτή με διαρθρωτικό έλλειμμα 3% επί του ΑΕΠ, αναφέρεται ακόμη στην έκθεση. «Οι χώρες της ευρωζώνης συμπεριφέρθηκαν σαν να μην είχαν ενιαίο νόμισμα τα τελευταία δέκα χρόνια. Κάθε μία φροντίζει για τον εαυτό της», αναφέρεται προς το τέλος της έκθεσης.

Σε μια πιο ισορροπημένη ευρωζώνη οι Γερμανοί θα αύξαναν τις καταναλωτικές δαπάνες και οι Γάλλοι θα μείωναν το έλλειμμα. Όμως, αντίθετα, οι Γερμανοί προσπαθούν να βγουν από την κρίση εις βάρος των Ευρωπαίων εταίρων υιοθετώντας περικοπές στη φορολογία βιομηχανιών, αντί να τονώσουν την εσωτερική ζήτηση η οποία θα αύξανε τις εισαγωγές από άλλες χώρες της ευρωζώνης. Η Γαλλία, που ετοιμάζεται για τις προεδρικές εκλογές του 2012, θέλει να καθυστερήσει τη λήψη μέτρων για μείωση του ελλείμματος και οι Ευρωπαίοι ηγέτες πρόσφατα δεν μπόρεσαν να συμφωνήσουν ώστε να αρχίσουν να αποσύρουν τα μέτρα δημοσιονομικής τόνωσης από το 2011.

Η διαμάχη θα αυξήσει τα spreads
Κεντρικοί τραπεζίτες εκτιμούν ότι η δημοσιονομική διαμάχη μεταξύ Γερμανίας και Γαλλίας θα οδηγήσει σε αύξηση των περιθωρίων (spreads) του κόστους δανεισμού μεταξύ των δύο ισχυρότερων χωρών της ευρωζώνης, γεγονός που με τη σειρά του θα οδηγήσει σε ακόμη ακριβότερο δανεισμό τις άλλες ήδη υπερχρεωμένες χώρες.

Ο C. Νoyer, μέλος του διοικητικού συμβουλίου της ΕΚΤ και διοικητής της Τράπεζας της Γαλλίας, προειδοποίησε πρόσφατα ότι τα επιτόκια μακροπρόθεσμου δανεισμού θα αυξηθούν αν οι χώρες της ευρωζώνης δεν ελέγξουν τα ελλείμματά τους. Αυτό θα αυξήσει το κόστος εξυπηρέτησης χρεών και θα μειώσει την οικονομική ανάπτυξη.

Οι χώρες της ευρωζώνης έχουν να διαλέξουν μεταξύ τού να πράξουν μαζί και τού να πράξουν χώρια. Και, προς το παρόν, το πιο πιθανό είναι ότι καθεμία θα κινηθεί αυτόνομα.

Οι χώρες της ευρωζώνης συμπεριφέρθηκαν σαν να μην είχαν ενιαίο νόμισμα τα τελευταία δέκα χρόνια. Κάθε μία φροντίζει για τον εαυτό της