[ Δρόμοι ]

Στις 9 Νοεμβρίου…
… θα θυμηθούμε πάλι το Τείχος του Βερολίνουάλλοι σαν μια γιορτινή κι άλλοι σαν μια αποφράδα ημέρα. Είκοσι χρόνια από την πτώση του. Το Βερολίνο ήταν πάντα συμβολικό για την Αριστερά και τα προβλήματα που βρήκαν μπροστά τους τα δύο μεγαλύτερα ρεύματά της.

Στις 27 Σεπτεμβρίου…
… το αποτέλεσμα των γερμανικών εκλογών ήταν σαφές: πιστοποίησε την κάμψη της σοσιαλδημοκρατίας όχι μόνο στη Γερμανία αλλά και αλλού. Η σοσιαλδημοκρατία, που λίκνο της υπήρξε η Γερμανία μαζί με τη Σουηδία, μοιραζόταν μαζί με τον κομμουνισμό μια κοινή ιστορία. Στην αρχή ήταν το ίδιο και το αυτό κίνημα, μια πολιτική και κοινωνική δύναμη που εμπνεόταν από υψηλές ιδέες και που ορθωνόταν εμπόδιο στην καταπίεση που ασκούσαν οι βιομηχανικές κοινωνίες στο εργατικό προλεταριάτο. Υπήρχαν σε αυτό το κίνημα οι μεταρρυθμιστές, υπήρχαν και οι επαναστάτες. Όμως όλοι μαζί μοιράζονταν κοινές ιδέες και αξίες. Ακόμη και όταν διαχωρίστηκαν, αυτά τα δύο ρεύματα δεν έπαψαν να μένουν προσηλωμένα στην πρόοδο και την επιστήμη, να έχουν ως σημείο αναφοράς ένα βασικό ιστορικό και κοινωνικό υποκείμενο, την εργατική τάξη, και να πιστεύουν ότι ένα ισχυρό κράτος, που θα διευθύνεται από αυτήν ακριβώς την τάξη, πρέπει να φροντίζει την οικονομία και την ευημερία των πολιτών. Σήμερα δεν είναι λίγοι εκείνοι που πιστεύουν ότι ο ιστορικός κύκλος αυτών των δύο μεγάλων αριστερών ρευμάτων, της σοσιαλδημοκρατίας και του κομμουνισμού, έχει πια ολοκληρωθεί. Και πως η πτώση του Τείχους του Βερολίνου έβαλε την ταφόπλακα και στα δύο.

Εξακολουθούμε…
… όμως να μιλάμε για Αριστερά. Μήπως ήταν πρόωρο να την κηρύξουμε πεθαμένη; Ή μήπως οι μεταθανάτιες εμφανίσεις της είναι φαντάσματα απατηλά; Πώς αλλιώς θα μπορούσαμε να χαρακτηρίσουμε τον κινεζικό κομμουνισμό της Coca-Cola; Λέμε τον Ομπάμα αριστερό, αλλά μόνο σε σχέση με τους Ρεπουμπλικανούς. Όμως, την ίδια ώρα, πολύ πιο αριστεροί από αυτόν, όπως ο Μοράλες στη Βολιβία, η Μπατσελέτ στη Χιλή, ο Λούλα στη Βραζιλία, ο Τσάβες στη Βενεζουέλα, κυβερνούν στη Λατινική Αμερική. Ακόμη δε και στην Ιαπωνία μία κυβέρνηση έστω ήπια αριστερή πήρε την εξουσία. «Το διπλό μήνυμα του Βερολίνου είναι πως ο θάνατος του σοσιαλισμού δεν είναι αμετάκλητος», λέει ο κοινωνιολόγος Μισέλ Βιβιόρκα, καθηγητής στη γαλλική Ανωτάτη Σχολή Κοινωνικών Επιστημών. «Εκείνο που μας λέει είναι πως η εποχή των μεγάλων μαζικών κομμάτων που στηρίζονταν σε συγκεκριμένες κοινωνικές δυνάμεις, όπως η εργατική τάξη, είναι πια ξεπερασμένη. Και καλεί τους Ευρωπαίους να σκεφθούν την επανίδρυση της Αριστεράς».

Η ανάσταση…
… δηλαδή της Αριστεράς, όπως βλέπει τα πράγματα ο Βιβιόρκα, προϋποθέτει τον θάνατο της εργατικής τάξης. Όμως τι νόημα θα έχει ένα κόμμα της Αριστεράς, χωρίς το ιστορικό υποκείμενό της; Ακόμη κι αν αυτοί που θα συζητούν για την επανίδρυσή της κλείσουν την εργατική τάξη έξω από τις πόρτες τους, αυτή δεν πρόκειται ποτέ να πάψει να δηλώνει την παρουσία της στους δρόμους.