Μετά την κάλπη αναμέτρηση με τις … Βρυξέλλες

Εξαιρετικά σκληρή διαπραγμάτευση περιμένει την κυβέρνηση τις επόμενες ημέρες στις Βρυξέλλες, καθώς θα επιχειρήσει να πείσει ότι είναι σε θέση να πετύχει έναν δύσκολο συνδυασμό: να εφαρμόσει μέτρα τόνωσης της ανάπτυξης, τα οποία απαιτούν δαπάνες, και ταυτόχρονα να μειώσει το έλλειμμα του προϋπολογισμού σε ορίζοντα τριετίας, έστω και σταδιακά.

Η δυσκολία της διαπραγμάτευσης μάλιστα θα κλιμακωθεί εφόσον η νέα κυβέρνηση αποφασίσει να ξεκαθαρίσει τους λογαριασμούς του παρελθόντος και να καταγράψει στον φετινό προϋπολογισμό μέρος ή όλες τις οφειλές του κράτους σε νοσοκομεία και άλλους προμηθευτές του. Κάτι τέτοιο- που δεν έχει αποκλεισθεί, σύμφωνα με πληροφορίες, από το οικονομικό επιτελείο του κόμματος- μπορεί να ανεβάσει το έλλειμμα του προϋπολογισμού από 8%-9% του ΑΕΠ, όπου υπολογίζεται να κλείσει κανονικά, σε πολύ υψηλότερα επίπεδα, ίσως και στο 12%-13% του ΑΕΠ. Αρκεί να αναφερθεί ότι μόνο οι οφειλές του κράτους στους προμηθευτές του ανέρχονται σε περίπου 10 δισ. ευρώ, πάνω από 4% του ΑΕΠ.

Ο κίνδυνος από αυτή την τακτική είναι να ανησυχήσουν όχι μόνο οι Βρυξέλλες αλλά και οι αγορές, με άγνωστες επιπτώσεις στο κόστος δανεισμού της χώρας στη συνέχεια. Ωστόσο στο ΠΑΣΟΚ δεν την έχουν αποκλείσει, καθώς έτσι θεωρούν ότι θα μπορέσουν να ξεκινήσουν με «καθαρά βιβλία», κάτι που μπορεί να τους βοηθήσει κατά την εφαρμογή του προγράμματός τους, στη συνέχεια. Άλλωστε, όπως επισημαίνουν στο ΠΑΣΟΚ, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ασφαλώς γνωρίζει τα μεγέθη αυτά και έχει και αυτή τις ευθύνες της, γιατί δεν θέλησε να πιέσει εγκαίρως την απερχόμενη κυβέρνηση ώστε να λάβει μέτρα για τη συγκράτηση των ελλειμμάτων.

Είναι γνωστό, άλλωστε, ότι την ενόχλησή του για το συγκεκριμένο θέμα είχε εκφράσει στο παρελθόν ο ίδιος ο κ. Παπανδρέου στον επίτροπο κ. Αλμούνια.

Ως πιθανή κυβέρνηση από μεθαύριο, το ΠΑΣΟΚ δεν θα θελήσει βεβαίως να ανοίξει μέτωπο με την Κομισιόν- ξεκαθαρίζουν οι ίδιες πηγές-, αλλά θα χρησιμοποιήσει κάθε όπλο που διαθέτει για να εξασφαλίσει την έγκριση του προγράμματός του. Οι διαψεύσεις συνεχίζονται
Η διαπραγμάτευση αυτή αρχίζει με ένα μεγάλο βαρίδι, που δεν είναι άλλο από το κακό παρελθόν της χώρας, την αναξιοπιστία της και τις συνεχείς διαψεύσεις των στόχων που είχε θέσει η απερχόμενη κυβέρνηση. Η Ελλάδα που αναστάτωσε τις Βρυξέλλες το 2004 με τη δημοσιονομική απογραφή, ετέθη υπό επιτήρηση συνοδευόμενη από τη μομφή ότι ίσως δεν έπρεπε να είχε γίνει δεκτή ως μέλος από την ευρωζώνη και κατάφερε να περιορίσει το έλλειμμά της κάτω από 3% του ΑΕΠ μόνο το 2006. Έκτοτε, τα στοιχεία της διαψεύδονται συνεχώς. Το 2007, ενώ μιλούσαν για 2,7%, το έλλειμμα ανέβηκε τελικώς στο 3,7% του ΑΕΠ, το 2008 μιλούσαν για 2,5% του ΑΕΠ και χρειάστηκε να παρέμβει η Εurostat για να πάρει πίσω τα ανακριβή στοιχεία η κυβέρνηση και να ομολογήσει την περασμένη άνοιξη έλλειμμα 5% του ΑΕΠ, το οποίο τελικά- όπως αναφέρουν οι πληροφορίες- ήταν ακόμη υψηλότερο: 5,3% του ΑΕΠ, σύμφωνα με τα στοιχεία που ανακοίνωσε την περασμένη εβδομάδα η Εθνική Στατιστική Υπηρεσία στις Βρυξέλλες. Όσο για το 2006, ασφαλώς και δεν πίστεψαν στις Βρυξέλλες ότι θα ήταν δυνατόν να επιτευχθεί ο στόχος του 6% του ΑΕΠ, στον οποίο επέμενε- υπό την προϋπόθεση ότι θα εφαρμόζονταν τα μέτρα του- ο κ. Παπαθανασίου.

Σε αντίθετη κατεύθυνση από τις ελληνικές επιδιώξεις λειτουργεί και το κλίμα αισιοδοξίας που έχει αρχίσει και καλλιεργείται στην Ευρώπη, καθώς βλέπουν ότι οι οικονομίες βαδίζουν προς την έξοδο από την ύφεση. Στο άτυπο ΕCΟFΙΝ προχθές στο Γκέτεμποργκ της Σουηδίας, αναφέρθηκε ότι ενδεχομένως οι χώρες να επιστρέψουν στην ανάπτυξη από φέτος και άρχισε η συζήτηση για την απόσυρση των μέτρων στήριξης, παρότι αναφέρθηκε ότι αυτή πρέπει να είναι σταδιακή καθώς διατηρείται η αβεβαιότητα. Ενώ λοιπόν οι άλλοι συζητούν για απόσυρση των μέτρων, έστω και σταδιακά, η νέα ελληνική κυβέρνηση θα θελήσει να εφαρμόσει τέτοια μέτρα πρώτη φορά.

Βεβαίως, συνολικά εννέα χώρες υπολογίζεται ότι έχουν υπερβολικά ελλείμματα και σε αυτές αναμένεται να δοθεί επαρκής χρόνος για να προσαρμοστούν. Η Ελλάδα όμως θα χρειαστεί περισσότερο. Και το κυριότερο, θα χρειαστεί να πείσει ότι αυτή τη φορά θα αποδειχθεί αξιόπιστη και θα κάνει αυτά που υπόσχεται. Το πρώτο κρίσιμο ραντεβού με τις Βρυξέλλες έχει οριστεί σύντομα: 12-13 Οκτωβρίου συνεδριάζει το Συμβούλιο Υπουργών Οικονομίας, όπου θα γίνει μια πρώτη εμφάνιση της νέας ελληνικής κυβέρνησης.

Στις 19 Οκτωβρίου θα έρθει η ανακοίνωση των στοιχείων για το έλλειμμα από την Ευρωπαϊκή Στατιστική Υπηρεσία, με βάση όσα έστειλε την περασμένη εβδομάδα η κυβέρνηση.

Στις 24 Οκτωβρίου λήγει η προθεσμία της Ελλάδας για να παρουσιάσει τα αποτελέσματα της έως τώρα πολιτικής της για τη μείωση του ελλείμματος και ουσιαστικά αρχίζει η διαπραγμάτευση της νέας κυβέρνησης για το πρόγραμμά της.

Η διαπραγμάτευση αρχίζει με ένα μεγάλο βαρίδι, που δεν είναι άλλο από το κακό παρελθόν της χώρας, την αναξιοπιστία της και τις συνεχείς διαψεύσεις των στόχων που είχε θέσει η απερχόμενη κυβέρνηση

Τα επιχειρήματα του ΠΑΣΟΚ

Σε κάθε περίπτωση, ακόμη και με το έλλειμμα στο 8% του ΑΕΠ, το ΠΑΣΟΚ που φιλοδοξεί να αναλάβει τα ηνία της διακυβέρνησης της χώρας από τη Δευτέρα, χρειάζεται κυρίως μια «σφραγίδα αξιοπιστίας» για να εξασφαλίσει την έγκριση των Βρυξελλών και των αγορών και να μπορέσει να εφαρμόσει το πρόγραμμά του.

Τα επιχειρήματά του περιστρέφονται κυρίως γύρω από την εξής βασική ιδέα: ότι πρέπει να δοθεί και στην Ελλάδα η δυνατότητα που έχει δοθεί σε όλες τις άλλες χώρες να εφαρμόσει ένα «σχέδιο ανάταξης» της οικονομίας.

Η δημοσιονομική εξυγίανση μπορεί να καθυστερήσει λίγο, λέει η επιχειρηματολογία του ΠΑΣΟΚ, γιατί αν η ανάπτυξη στραγγαλιστεί στον βωμό της μείωσης του ελλείμματος, τότε ούτως ή άλλως θα τιναχτεί στον αέρα ο προϋπολογισμός αφού δεν θα υπάρχει πηγή άντλησης εσόδων. Αυτό άλλωστε έδειξε και η εμπειρία της φετινής χρονιάς, που τα έσοδα βούλιαξαν, παρά τους νέους φόρους. «Πακέτο στήριξης έχουν όλες οι χώρες. Διαφορετικά, η ύφεση επιδεινώνεται», επισημαίνουν τα στελέχη του οικονομικού επιτελείου.

Επίσης, η κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ, σύμφωνα με τα στελέχη του, θα επισημάνει ότι το πρόγραμμά του εναρμονίζεται με τη στρατηγική της Λισαβώνας, αφού δίνει έμφαση στους τομείς της παιδείας, της έρευνας και της πράσινης ανάπτυξης που είχαν ξεχαστεί τα τελευταία χρόνια.


«Προίκα» άδεια Ταμεία και ύφεση στη νέα κυβέρνηση
ΡΕΠΟΡΤΑΖ: ΕΛΕΝΑ ΛΑΣΚΑΡΗ

Άδεια Ταμεία, δείκτες στο «κόκκινο» και καχυποψία των ξένων έναντι της ελληνικής οικονομίας θα κληθεί να διαχειριστεί από την επομένη της ορκωμοσίας της η νέα κυβέρνηση. Η επιδείνωση της οικονομικής θέσης της χώρας αποτυπώνεται ανάγλυφα σε όλες τις εκθέσεις των διεθνών οργανισμών, την ώρα που η κυβέρνηση επιμένει να κρύβει στοιχεία προκειμένου έως τις εκλογές να μην αποκαλυφθεί στην πλήρη του έκταση, το μέγεθος του προβλήματος που κληροδοτεί στους διαδόχους της.

Ενδεικτικό της κατάστασης είναι πως αν και έχει αναληφθεί έναντι των Βρυξελλών η υποχρέωση δημοσιοποίησης στοιχείων για την εξέλιξη του χρέους σε συγκεκριμένο χρόνο (το αργότερο έως τις 18 Αυγούστου για το δεύτερο τρίμηνο), τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία αφορούν στις 31 Μαρτίου.

Η επιλογή αυτή μόνο τυχαία δεν είναι, αφού από το τέλος Μαρτίου το χρέος είχε «πετάξει» στα 282,071 δισ. ευρώ, όταν ο προϋπολογισμός γράφει για το σύνολο του έτους χρέος 273,556 δισ. ευρώ ή περίπου 10 δισ. ευρώ λιγότερα. Ίδια εικόνα και για την εξέλιξη του προϋπολογισμού, όπου τα τελευταία επίσημα στοιχεία εξαντλούνται τον Ιούνιο, όταν τα καθαρά έσοδα εμφάνιζαν μείωση της τάξεως του 3,5% και οι δαπάνες κατέγραφαν υπέρβαση της τάξεως του 13%. Σήμερα, η εικόνα είναι ακόμα χειρότερη, με τα ασφαλιστικά ταμεία να ζητούν επειγόντως πρόσθετη χρηματοδότηση για να μπορέσουν να πληρώσουν συντάξεις και τις όποιες εισπράξεις είχαν προϋπολογιστεί, για να κλείσει ελαφρώς η μαύρη τρύπα των εσόδων, να βρίσκονται κυριολεκτικά μόνο στα χαρτιά.

Το απερχόμενο οικονομικό επιτελείο έχει προϋπολογίσει έσοδα 1,1 δισ. ευρώ από την «τακτοποίηση» των ημιυπαίθριων χώρων, 1 δισ. ευρώ από το ΕΤΑΚ 2008 και 2009, 1,8 δισ. ευρώ από εισπράξεις ληξιπρόθεσμων χρεών και 300 εκατ. ευρώ από την επανακυκλοφορία του «Ξυστό». Όλες αυτές οι παραδοχές εσόδων είναι κυριολεκτικά στον αέρα, γεγονός που οδηγεί μοιραία σε ραγδαία αναθεώρηση του στόχου για το έλλειμμα. Στην τελευταία προεκλογική εκδοχή ελλείμματος από την κυβέρνηση, ο υπουργός Οικονομίας και Οικονομικών έθεσε τον πήχυ του ελλείμματος από το 3,7% του ΑΕΠ στο 6% και εν συνεχεία στο 8%, «αν μεταφερθούν χρονικά ή δεν υλοποιηθούν συγκεκριμένες πολιτικές». Πηγές της Τραπέζης της Ελλάδος πάντως, προδιαγράφουν εκτίναξη του ελλείμματος στο 10% του ΑΕΠ φέτος, αναδεικνύοντας τη δημοσιονομική εκτροπή σε υπ΄ αριθμόν ένα πρόβλημα της ελληνικής οικονομίας.


Δανεικά πάνω από 70 δισ. ευρώ…

Στον βαθμό που επιβεβαιωθούν οι προβλέψεις για εκτίναξη του ελλείμματος στο 10%, μοιραία θα αναθεωρηθεί ανοδικά και ανάλογα και ο δανεισμός του Δημοσίου, που άρχισε από τα 43 δισ. ευρώ, έφτασε αισίως στα 55,4 δισ. ευρώ, ενώ το ΠΑΣΟΚ υποστηρίζει πως υπάρχει και «κρυφός» δανεισμός της τάξεως των 5 έως 7 δισ. ευρώ. Στα φανερά πάντως, ο Οργανισμός Διαχείρισης Δημοσίου Χρέους έχει προγραμματίσει έκδοση εντόκων γραμματίων της τάξεως των 4 δισ. ευρώ το πρώτο δεκαπενθήμερο του Οκτωβρίου, ενώ στελέχη του υπουργείου Οικονομικών αποδέχονται ότι από τα περιβόητα euro commercial papers (βραχυχρόνιος δανεισμός από λίγες μέρες έως και μερικές εβδομάδες για την κάλυψη πιεστικών αναγκών), ποσό 1,8-2 δισ. ευρώ θα φορτωθεί σε δανεισμό και χρέος, αφού δεν θα έχει αποπληρωθεί έως το τέλος του έτους.

Με αυτά τα δεδομένα ο δανεισμός του Δημοσίου φτάνει τα 61,4 δισ. ευρώ και ακόμα δεν έχει υπολογιστεί ο επιπλέον δανεισμός που θα απαιτηθεί για να καλύψει την τυχόν διεύρυνση του ελλείμματος από το 6% στο 10%. Η διαφορά των τεσσάρων μονάδων επί του ΑΕΠ ισοδυναμεί με ανάγκη δανεισμού επιπλέον 10 δισ. ευρώ, γεγονός που στέλνει το κρίσιμο μέγεθος σε επίπεδα άνω των 70 δισ. ευρώ και την ελληνική οικονομία υπό την πίεση και την εξάρτηση των αγορών.


…και χρωστούμενα 270 δισ. €

Η εκτροπή του δανεισμού στέλνει στα ύψη και το δημόσιο χρέος, το οποίο κάθε άλλο παρά διαγράφει τροχιά αποκλιμάκωσης προς την περιοχή του 60% του ΑΕΠ, όπως επιβάλλει η συμμετοχή στην ΟΝΕ. Μάλιστα φέτος, όπως προβλέπουν διεθνείς οργανισμοί, αναμένεται να εκτιναχθεί προς την περιοχή του 110% του ΑΕΠ ή κοντά στα 270 δισ. ευρώ.