ΜΑΤΙΕΣ Πολεοδόμοι

Είπε ο Γιώργος Παπανδρέου, μιλώντας στη Θεσσαλονίκη, ότι έχει ζητήσει από τον διεθνούς φήμης αρχιτέκτοναπολεοδόμο Αθεμπίγιο (έπαιξε πρωταγωνιστικό ρόλο στην ανάπλαση της Βαρκελώνης) να βοηθήσει στο νοικοκύρεμα της Αθήνας που έχει, ως γνωστόν, τα μαύρα της τα χάλια. Κι εγώ θυμήθηκα αμέσως τον μακαρίτη Γιώργο Κανδύλη. Που ο Κωνσταντίνος Καραμανλής τον είχε παρακαλέσει να κάνει κάτι ανάλογο με τον Αθεμπίγιο, βάζοντάς τον, μάλιστα, αφεντικό, χωρίς λεφτά, στην Κτηματική Εταιρεία του Δημοσίου.

Ο Γιώργος Κανδύλης- μού τον γνώρισε η εξαιρετική συνάδελφος και φίλη Χαρά Κιοσέ, και δεν το ξεχνάωήταν μέγας αρχιτέκτονας και πολεοδόμος.

Δούλεψε για πολλά χρόνια στο γραφείο του Λε Κορμπυζιέ, διετέλεσε σύμβουλος Αρχιτεκτονικής στη Βραζιλία, στη Γουατεμάλα και στη Βενεζουέλα, τον είχε δίπλα του ο Πομπιντού για το Πνευματικό Κέντρο του Παρισιού, έφτιαξε μια καινούργια πόλη 100.000 κατοίκων στην Τουλούζη και ο ίδιος ο Ντε Γκωλ τού ανέθεσε την αρχιτεκτονική ανάπλαση και τουριστική διαμόρφωση της δυτικής ακτής της Γαλλίας, από τη Μασσαλία ώς την Ισπανία!

Μου απάντησε, λοιπόν, ο Κανδύλης, στο ερώτημα αν έχει γιατρειά η Αθήνα (η συζήτησή μας έγινε στις 11/4/81 και είναι δημοσιευμένη στο βιβλίο μου «Ζω από περιέργεια»):

«Όλες οι πόλεις σήμερα έχουν αρρωστήσει. Άλλες έχουν υψηλότερο πυρετό και άλλες χαμηλότερο. Κι αυτό, γιατί η κλίμακα της ζωής έχει αλλάξει. Στην Αθήνα, η ανοικοδόμηση που έγινε με τον τρόπο που ξέρουμε, χωρίς καμιά πρόβλεψη για το μέλλον, δημιούργησε συνθήκες που είναι πολύ δύσκολο να τις υποστούμε.

Αποκεί και πέρα, το να λέμε ότι δεν μπορούμε να κάνουμε τίποτε είναι κάτι που δεν το παραδέχομαι.

Υπάρχουν και φρικτότερες πόλεις από την Αθήνα! Στη Μασσαλία, με το που μπαίνεις, τρελαίνεσαι! Άσε το Κάιρο, το Μεξικό, την Τεχεράνη, την Μπογκοτά (…). Στην Αθήνα, δεν θα υπάρξει πραγματική λύση αν δεν δεχτούμε ότι μπήκαμε σε μια καινούργια κλίμακα ζωής.

Δεκαπλασιαστήκαμε. Δεν μπορούμε, επομένως, να ζούμε όπως ζούσαμε πριν από 35 χρόνια. Εξακολουθούμε να ζητάμε να ζούμε όπως πρώτα, ενώ η κλίμακα, ποσοτική και ποιοτική, της ζωής μας έχει αλλάξει. Δεν γίνεται αυτό».

Θα πρέπει να σημειώσω ότι ο Γ. Παπανδρέου γνώρισε τον Γιώργο Κανδύλη- είχαν κουβεντιάσει εν όψει της ανάθεσης στην Αθήνα των Ολυμπιακών Αγώνων. Και να προσθέσω ότι καμιά από τις εισηγήσεις του Κανδύλη δεν εισακούσθηκε. Που θα πει, αναγκαίοι οι σοφοί πολεοδόμοι, αλλά πιο αναγκαία η πολιτική βούληση. Μαζί, φυσικά, με τα φράγκα.