ΜΑΤΙΕΣ Βουλευτίνες

Την εποχή που μόλις είχα αρχίσει να ψηφίζω, στους τοίχους εκατοντάδων αθηναϊκών σπιτιών, οι νοικοκυραίοι έγραφαν με μαύρη μπογιά «Απαγορεύεται το ουρείν». Και σε όλα τα τραμ, υπήρχαν ταμπέλες που απαγόρευαν το «πτύειν». Ελάχιστοι, όμως, ήταν οι Αθηναίοι που υπάκουαν σ΄ αυτά τα «απαγορεύεται». Ιδίως τις νύχτες. Τις νύχτες, που μια νέα κοπέλα δύσκολα κυκλοφορούσε, από φόβο, σε σοκάκια χωρίς συνοδό.

Τότε, ο Γιώργος Μητσάκης, έβγαλε το τραγούδι «Βαλεντίνα». Όπου, προφητικά, μιλούσε για την Ελληνίδα της επόμενης δεκαετίας: «… Μόρτικα κομμένα τα μαλλιά σου/ σαν αγοροκόριτσο η μιλιά σου/ έχεις κούρσα και σοφάρεις κι΄ όπου θέλεις ρεμιζάρεις/ έγινες και σοφερίνα/ κι΄ όπως πας, σε λίγα χρόνια/ θα φορέσεις παντελόνια/ Βαλεντίνα, Βαλεντίνα». Λίγο πιο πριν, ακούγαμε στα θέατρα το επιθεωρησιακό σουξέ «Εγώ είμαι η νέα γυναίκα/ που θα καπνίζω και θα ψηφίζω/ η καθεμιά μας αξίζει για δέκα/ δεν δίνω γι΄ άντρες, έναν παρά…».

Οι γυναίκες στην Ελλάδα, ψήφισαν, «καθ΄ άπασαν την επικράτειαν», το 1956.

Έχουν περάσει 53 χρόνια από τότε. Και σήμερα, τα ψηφοδέλτια όλων των κομμάτων και ιδίως των δύο μεγάλων, είναι πλημμυρισμένα από υποψήφιες βουλευτίνες. Εξήντα οχτώ, παρακαλώ, σε Αθήνα και Πειραιά! Ένα στρέμμα με ονόματα γυναικών!

Όποτε μιλάω για βουλευτίνες, ο νους μου τρέχει στη Μελίνα. Η Μελινάρα! Πρόσωπο που ακτινοβολούσε! Προσωπικότητα, που άφηνε άφωνους, τον Μιτεράν, τον Γκονζάλες, τους υπουργούς Εξωτερικών των ΗΠΑ, τον τελευταίο των Κέννεντυ, την Ίντιρα Γκάντι. Είχε τις ανασφάλειές της, βέβαια. Αλλά όταν έπαιρνε μια απόφαση και αγωνιζόταν γι΄ αυτήν, γινόταν λέαινα. Λέαινα την χαρακτήριζε, άλλωστε, και ο Τζακ Λαγκ, που συνδεόταν πολύ μαζί της και είχε συμβάλει αποφασιστικά στην καθιέρωση του θεσμού των πολιτιστικών πρωτευουσών της Ευρώπης.

Ξεμάκρυνα. Και ήθελα να μιλήσω, πρωτίστως, για δύο νέες υποψήφιες, που τις γνωρίζω από κοντά, τουλάχιστον δύο δεκαετίες. Η Άννα Νταλάρα, πρώτα πρώτα.

Είναι σύζυγος του Γιώργου Νταλάρα, αλλά δεν είναι αυτός ο «τίτλος» της. Η ίδια είναι μια πολυδύναμη γυναίκα, με φρέσκιες ιδέες, με τόλμη, υπερδραστήρια.

Και χορτάτη. Ήταν φοιτήτρια της Βιολογίας, τότε που την έπαιρνα μαζί μου, στις «Επαρχίες της Αθήνας», για να κάνω ρεπορτάζ. Με είχαν εντυπωσιάσει οι παρατηρήσεις της, οι γνώσεις της, το ζεστό πλησίασμά της στους ταπεινούς και καταφρονεμένους της β΄ περιφέρειας.

Η Άννα Βαγενά. Γυναίκα του Κηλαηδόνη. Έφτιαξε μόνη της ένα θέατρο, το «Θεσσαλικό», που πέτυχε και έγινε πασίγνωστο. Σ΄ αυτό το θέατρο αντάμωσα για πρώτη φορά τον σπουδαίο Λάκη Λαζόπουλο και είδα παραστάσεις που άφησαν εποχή. Μια-δυο, μαζί με τον Θόδωρο Αγγελόπουλο. Η Άννα έχει πείσμα. Έχει δύναμη. Και ξέρει να παλεύει. Και να «χτίζει». Να δημιουργεί.

Λυπήθηκα που τα παράτησε η Άννα Ψαρούδα- Μπενάκη. Είχε πολλά ακόμη να προσφέρει στην πολιτική ζωή του τόπου, με τη σοφή νηφαλιότητά της. Χαίρομαι, όμως, πολύ, που και πάλι ρίχνεται ορμητικά στη μάχη του κόμματός της η φίλη μου Μιλένα Αποστολάκη. Γυναίκα με τσαγανό, με αυτοπεποίθηση, με σβελτάδα στη σκέψη και στον λόγο, αποτελεσματική και εναντίον όλων των σημαιών, όποτε χρειάζεται.