Πανδημία της Νέας Γρίπης: Το κλείσιμο των σχολείων

Αποτελεσματικό υπό προϋποθέσεις αλλά με μεγάλο κοινωνικό κόστος είναι το προληπτικό κλείσιμο των σχολείων. Η μέχρι τώρα εμπειρία δείχνει ότι τα πιθανά οφέλη του μέτρου πρέπει να σταθμιστούν με τις σημαντικές κοινωνικές και οικονομικές επιπτώσεις και τις πιθανές διαταραχές στη λειτουργία του συστήματος Υγείας.

Στην παρούσα φάση, δεν προτείνεται προληπτικό κλείσιμο σχολείων για μείωση μετάδοσης στην κοινότητα. Κλείσιμο σχολείων μπορεί να χρειαστεί, αλλά για λειτουργικούς λόγους, δηλαδή από τις πολλές απουσίες δασκάλων και μαθητών ή από την ύπαρξη πολλών κρουσμάτων γριπώδους συνδρομής στο σχολείο.

Τα παραπάνω ανέφερε, μεταξύ άλλων, σήμερα ο επιδημιολόγος κ. Κώστας Ντάνης, συνεργάτης του Τμήματος Επιδημιολογικής Επιτήρησης και Παρέμβασης του Κέντρου Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (ΚΕΕΛΠΝΟ), μιλώντας στο Πανελλήνιο Συνέδριο για την Πανδημία της Νέας Γρίπης Α (Η1Ν1) και τις Πολιτικές Προάσπισης της Δημόσιας Υγείας το οποίο πραγματοποιείται στο ξενοδοχείο DivaniCaravel, τη Δευτέρα 7 και την Τρίτη 8 Σεπτεμβρίου.

Το συνέδριο οργανώνεται από την Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας (ΕΣΔΥ) και το Κέντρο Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (ΚΕΕΛΠΝΟ) και τελεί υπό την αιγίδα του Yπουργείου Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης.

Στο συνέδριο συμμετέχουν περισσότεροι από 2.500 επαγγελματίες Υγείας απ΄ όλη την Ελλάδα. Κατά τη δεύτερη μέρα των εργασιών, οι ομιλητές έδωσαν έμφαση στα ευρύτερα κοινωνικά ζητήματα και αναφέρθηκαν στο ρόλο των μέσων μαζικής ενημέρωσης στην ενημέρωση των πολιτών. Εκτίμησαν, δε, ότι η νέα γρίπη ενδέχεται να έχει οικονομικές επιπτώσεις και κοινωνικές συνέπειες.

Καθοριστικό ρόλο στη διαχείριση του θέματος έχει η σωστή λειτουργία των θεσμών της διοίκησης και του συστήματος Υγείας. Η ψύχραιμη και μετρημένη αντίδραση και η αποτελεσματική και οργανωμένη απόκριση είναι το ζητούμενο.

Στην αντιμετώπιση της γρίπης – είπαν – ουσιαστικό ρόλο έχει η συμβολή των ενημερωμένων πολιτών, ενώ χαρακτήρισαν την πανδημία ως ένα φαινόμενο φυσικό και ταυτόχρονα κοινωνικό.

Σχολεία

Αναφερόμενος στη λειτουργία των σχολείων, ο κ. Ντάνης επεσήμανε ότι – στην παρούσα φάση – προτείνεται να δοθεί έμφαση στην αναγνώριση και απομόνωση ατόμων με εκδηλώσεις γρίπης στα σχολεία, η ειδοποίηση των γονέων να πάρουν τα άρρωστα παιδιά τους από το σχολείο και στην αυστηρή τήρηση των μέτρων υγιεινής.

Για να στηρίξει την άποψη αυτή, αναφέρθηκε σε μία σειρά μελετών και σε εμπειρίες από άλλες χώρες. Σε μια ελληνική μελέτη, χρησιμοποιήθηκαν στοχαστικά μοντέλα για να προσομοιωθεί η εξάπλωση της νέας γρίπης σε μια υποθετική ελληνική κοινότητα 2.000 ατόμων, μετά από υποτιθέμενη εισαγωγή στον πληθυσμό αυτό πέντε κρουσμάτων γρίπης.

Το προληπτικό κλείσιμο των σχολείων στην κοινότητα (υποθέτοντας ότι το 60% των μαθητών θα παρέμεναν σπίτι τους), θα μείωνε τον αριθμό κρουσμάτων γρίπης κατά 89%. Αν το μέτρο συνδυαζόταν με έγκαιρη θεραπεία, απομόνωση κρουσμάτων και κατά 50% μείωση των κοινωνικών επαφών, η μείωση της συνολικής επίπτωσης θα έφθανε το 95%. Τα διάφορα μοντέλα που χρησιμοποιήθηκαν, κάνουν διαφορετικές εκτιμήσεις για την επίδραση του κλεισίματος των σχολείων στη μετάδοση της γρίπης ανάλογα με τις παραδοχές που χρησιμοποιούν.

Για να είναι το μέτρο αποτελεσματικό, πρέπει τα παιδιά να παραμένουν στο σπίτι τους κατά το κλείσιμο των σχολείων. Κάτι τέτοιο δεν φαίνεται να συμβαίνει. Μελέτη που έγινε σε μία κοινότητα της Βόρειας Καρολίνας των ΗΠΑ, έδειξε ότι μετά από ένα δεκαήμερο κλείσιμο των σχολείων ύστερα από επιδημία εποχικής γρίπης, το 89% των μαθητών κυκλοφορούσε σε δημόσιους χώρους, ενώ το 15% ανέφεραν ότι πήγαιναν σε ολονύχτια πάρτι!

Κόστος

Σύμφωνα με τον κ. Ντάνη, εκτός της αποτελεσματικότητας, το μέτρο μπορεί να προκαλέσει και τεράστιο κόστος. Υπολογίζοντας τις χαμένες ώρες εργασίας των γονέων που θα φροντίζουν τα παιδιά, εκτιμήθηκε ότι ένα τρίμηνο κλείσιμο των σχολείων στη Βρετανία θα κόστιζε από 0,1% έως το 1% του ΑΕΠ.

Ανάλογη εκτίμηση στις ΗΠΑ, ανεβάζει το κόστος στο 6% του ΑΕΠ, ποσό το οποίο είναι κατά 14 έως 21 φορές μεγαλύτερο από εκείνο που απαιτείται για τη χορήγηση αντι – ιϊκών φαρμάκων ή του εμβολιασμού κατά της εποχικής γρίπης.

Στην Ελλάδα, το κόστος από χαμένες εργατοώρες ενδεχομένως να είναι μικρότερο, λόγω της οικογενειακής συνοχής και της παροχής βοήθειας του ευρύτερου οικογενειακού περιβάλλοντος στη φροντίδα των παιδιών (γιαγιάδες, παππούδες).

Αν και δεν υπάρχει ομοφωνία, το κλείσιμο των σχολείων θα είχε κάποια οφέλη, μειώνοντας τον αριθμό κρουσμάτων κυρίως κατά την κορύφωση της πανδημίας, αλλά μόνον εάν εφαρμοστεί κατά τα αρχικά στάδια της επιδημίας, πριν την εμφάνιση εγκατεστημένης μετάδοσης στην κοινότητα και εάν συνδυαστεί με απομόνωση των μαθητών για αποφυγή συγχρωτισμού.

Το κλείσιμο των σχολείων είναι χωρίς τεκμηριωμένη αποτελεσματικότητα, όταν ήδη υπάρχει εγκατεστημένη μετάδοση γρίπης στην κοινότητα, διότι οι άνθρωποι μπορεί να εκτεθούν επανειλημμένα στον ιό κατά τις καθημερινές τους δραστηριότητες.

Πρόληψη

Η παιδίατρος κ. Δώρα Σταύρου συνεργάτης του Τομέα Υγείας του Παιδιού, της Εθνικής Σχολής Δημόσιας Υγείας, αναφέρθηκε στα μέτρα πρόληψης της γρίπης στο χώρο του σχολείου. Η κ. Σταύρου περιέγραψε μία σειρά από αναγκαία μέτρα. Συγκεκριμένα:

* Πλένω τα χέρια μου συχνά με σαπούνι και νερό ή τα καθαρίζω με αλκοολούχο διάλυμα χεριών.

* Αποφεύγω να πιάνω τα μάτια μου, τη μύτη μου, το στόμα μου.

* Δεν μοιράζομαι με άλλους μολύβια, στυλό, μαρκαδόρους και άλλα προσωπικά αντικείμενα.

* Αποφεύγω τις χειραψίες και τα φιλιά.

* Πριν να φάω πλένω τα χέρια μου συχνά με σαπούνι και νερό ή τα καθαρίζω με αλκοολούχο διάλυμα χεριών.

* Δεν χρησιμοποιώ το ίδιο πιάτο με τους άλλους ή το ίδιο πιρούνι, κουτάλι, ποτήρι. Δεν δαγκώνω το ίδιο σάντουιτς, φρούτο ή άλλο τρόφιμο. Δεν πίνω νερό με το στόμα κατευθείαν στη βρύση.

* Βήχω και φτερνίζομαι σε χαρτομάντιλο. Μετά το πετάω σε πλαστική σακούλα και πλένω καλά τα χέρια μου με σαπούνι και νερό ή τα καθαρίζω με αλκοολούχο διάλυμα χεριών. Εάν δεν έχω χαρτομάντιλο, βήχω και φτερνίζομαι στον αγκώνα μου.

* Εάν αρρωστήσω, μένω στο σπίτι μέχρι να περάσουν 24 ώρες χωρίς να έχω πυρετό.

* Οι εκπαιδευτικοί και οι άλλοι ενήλικοι του σχολείου προσέχουν για τυχόν εμφάνιση συμπτωμάτων γρίπης στα παιδιά.

* Όλοι οι χώροι του σχολείου αερίζονται καλά και συχνά.

* Οι λείες επιφάνειες των σημείων που συνηθίζουμε να πιάνουμε πρέπει να καθαρίζονται καλά και συχνά.

* Μπορεί να χρησιμοποιείται αλκοολούχο διάλυμα για τον καθαρισμό των χεριών των παιδιών σε τακτά διαστήματα.

Στα νηπιαγωγεία, τα παιχνίδια και τα άλλα αντικείμενα που τα παιδιά χρησιμοποιούν από κοινού πρέπει να καθαρίζονται καλά και συχνά. Τα άτομα του προσωπικού να πλένουν καλά τα χέρια τους με σαπούνι και νερό ή να τα καθαρίζουν με αλκοολούχο διάλυμα ή ζελέ χεριών πριν και μετά από άμεση επαφή με τα παιδιά καθώς και μετά από τον καθαρισμό επιφανειών λερωμένων με εκκρίσεις.

Τι πρέπει να κάνουν οι γονείς για να μειωθεί η διασπορά της γρίπης στο σχολείο;

* Κάθε μέρα, πριν την αναχώρηση των παιδιών μας για το σχολείο ελέγχουμε εάν έχουν πυρετό ή άλλα συμπτώματα γρίπης.

* Οργάνωση εκ των προτέρων με ποιόν θα μείνει το παιδί στο σπίτι σε περίπτωση που αρρωστήσει.

* Εθελοντική αλληλοϋποστήριξη των γονέων μέσω του Συλλόγου Γονέων και Κηδεμόνων

* Εάν κάποιο παιδί, εκπαιδευτικός ή μέλος του προσωπικού παρουσιάσει συμπτώματα γρίπης, παραμένει στο σπίτι μέχρι να περάσουν 24 ώρες χωρίς να έχει πυρετό.

* Εάν κάποιο παιδί, εκπαιδευτικός ή μέλος του προσωπικού εμφανίσει συμπτώματα γρίπης στο σχολείο παραμένει σε ιδιαίτερο χώρο παραμονής ασθενών, που έχει ορισθεί εκ των προτέρων για αυτή τη χρήση.

* Το σχολείο έχει λάβει μέριμνα να είναι διαθέσιμο κάποιο ενήλικο άτομο για τη φροντίδα και επίβλεψη ασθενούς.

* Πρέπει να λαμβάνεται μέριμνα ώστε το άτομο με συμπτώματα γρίπης που εμφανίστηκαν στο σχολείο να τηρεί κατά το δυνατόν απόσταση πάνω από ένα μέτρο από άλλα άτομα.

Η παιδίατρος της Διεύθυνσης Κοινωνικής και Αναπτυξιακής Παιδιατρικής του Ινστιτούτο Υγείας του Παιδιού κ. Αδαμαντία Ξεκαλάκη, αναφέρθηκε στο ρόλο της αγωγής υγείας στο χώρο του σχολείου.

Η εκπαίδευση των παιδιών – σημείωσε – διαμορφώνει και ενισχύει τις ατομικές αξίες αλλά και τις αξίες της ομάδας που προάγουν την υιοθέτηση υγιών συμπεριφορών.

Εργασία

Ο επιμελητής του Τομέα Επαγγελματικής και Βιομηχανικής Υγιεινής της Εθνικής Σχολής Δημόσιας Υγείας κ. Γιώργος Ντουνιάς, εξέφρασε την εκτίμηση ότι σε περιόδους μέγιστης ασθένειας της γρίπης μπορεί να απουσιάσει από την εργασία του έως και το 40% του εργατικού δυναμικού.

Σύμφωνα με τον κ. Ντουνιά, τα μέτρα που μπορούν να ληφθούν είναι τα εξής:

•Αλλαγές στα εμπορικά σχέδια. Οι καταναλωτές μπορεί να αλλάξουν τους τρόπους με τους οποίους αγοράζουν.

•Διακοπή ανεφοδιασμού. Οι αποστολές εμπορευμάτων μπορεί να καθυστερήσουν ή να ακυρωθούν.

•Είναι σημαντικό για όλες τις επιχειρήσεις δημόσιου και ιδιωτικού τομέα να διαθέτουν ένα προγραμματισμό συνοχής για μια πανδημία τώρα.

To Σχέδιο Δράσης του Διαδημοτικού Δικτύου Υγείας παρουσίασε ο πρόεδρος του Δικτύου και Δήμαρχος Αμαρουσίου Γιώργος Πατούλης. Το Σχέδιο προβλέπει μεταξύ άλλων την θέσπιση ενός Κεντρικού Οργάνου σε κάθε Δήμο το οποίο θα καταγράφει τα κρούσματα και θα έχει τονγενικό συντονισμό

«Προκειμένου να συνεχιστεί η εύρυθμη λειτουργία των δημοτικών επιχειρήσεων προβλέπεταιη παροχή πόρων για την προστασία των Δημοτών και των υπαλλήλων καθώς και η θέσπιση στρατηγικών υποδομής όπως η τηλεργασία για τους εργαζόμενους προκειμένου να ασκούν τις δραστηριότητές τους από απόσταση καθώς και το ελαστικό ωράριο εργασίας με κλιμακωτές βάρδιες.»,επισήμανε ο κ Πατούληςο οποίος τόνισε παράλληλα την ανάγκη προστασίας τουπαιδικού πληθυσμού με την σωστή ενημέρωση και τον προληπτικό έλεγχο των παιδιών ακόμα και στις καθημερινές τους δραστηριότητες.