Επιφυλλίδα

Άφεριμ, αφέντη μ΄
Του Κώστα Λογαρά

Δεν σηκώνουν μύγα στο σπαθί τους. Λες κι είναι ο Βενιζέλος κι ο Τρικούπης μαζί. Στην παραμικρή κριτική παθαίνουν παράκρουση. Νιώθουν ότι ο πικρός- αλλά, διάβολε, δίκαιος- λόγος τσαλακώνει το πολιτικό τους ίματζ. (Το κατά τα άλλα, βεβαίως, ατσαλάκωτο). Έχοντας συνηθίσει μάλλον σε παρατρεχάμενους που δεν τολμούν να τους πουν τα κουσούρια τους, εξανίστανταιόταν τα δουν γραμμένα ή τ΄ ακούσουν καθαρά και ξάστερα.

Το περιστατικό που θα αφηγηθώ μοιάζει με ανέκδοτοκαι το φυλάω κάμποσους μήνες να το πω. Είναι χαρακτηριστικό αυταρχικής αντίληψης Μονάρχη αλλά στο επίπεδο της Νομαρχίας του. Ο πρωταγωνιστής- και δεν έχει σημασία ποιος ή πού, θα μπορούσε να είναι ο οποιοσδήποτε :πράσινος, κίτρινος, κόκκινος ή μπλε- ενέκρινε το δυσθεώρητο ποσό των χιλίων πεντακοσίων ευρώ για έναν Σύλλογο Επιστημόνων που θα έκανε το τριήμερο Συνέδριό του, πανελλήνιας εμβέλειας.

Και πριν να υπογράψει τη μεγίστη προσφορά της Εξουσίας του, ζήτησε να μάθει ποιοι οι πρωτεργάτες τής εκδήλωσης. (Σωστά. Κάθε προνοητικός πολιτικός πρέπει να ξέρει πού διοχετεύονται τα κονδύλια της δικαιοδοσίας του, μην τύχει και βρεθεί μπλεγμένος σε καμιά εταιρεία απατεώνων και εκτεθεί).

Όταν άκουσε τα ονόματα, λοιπόν, ποιος είδε τον θεό και δεν φοβήθηκε. Άλλαξαν οι παρειές του χρώμα, τα μάτια του πέταξαν σπίθες και απεφάνθη έξαλλος:«Δεν τα δίνω τα λεφτά εγώ! ξέρετε τι γράφουν αυτοί για μένα;» και ανέφερε τα ονόματα δύο μελών του Συμβουλίου που έχουν ασκήσει κριτική κατά καιρούς, και τσεκουράτη μάλιστα, στον περί ου ο λόγος.

Πού είναι το αστείο; Όχι στην απειλή τη διατυπωθείσα εν βρασμώ, αλλά στο γεγονός ότι την εξετέλεσε κιόλας εν ψυχρώ, ο αθεόφοβος. Ακύρωσε το ένταλμα και στέρησε από τον Σύλλογο τη χορηγία της μεγαλοθυμίας του.Άφεριμ, αφέντη μ΄!

«Πώς κάνεις έτσι» θα μου πείτε «για ένα τόσο ευτελές ποσό;». Μα, το θέμα δεν είναι στο ποσό. Σημασία έχει η νοοτροπία τού εν λόγω, η πολιτική κουλτούρα η εμφαίνουσα μια γενικότερη αντίληψη για την άσκηση της πολιτικής. Γιατί δείχνει πώς αντιλαμβάνονται τη δύναμή τους οι ασκούντες εξουσία, πώς διαχειρίζονται το χαλιφάτο τους.

Πάμπολλοι που παίρνουν στα χέρια τους ένα αξίωμα, το βλέπουν σαν προσωπικό τους βιλαέτι. Κάνουν χάρες ή τιμωρούν τους «υπηκόους» τους, κατά το δοκούν. Σύμφωνα με την προσωπική τους ευαρέσκεια ή δυσαρέσκεια. Η θυμική αυτή αντιμετώπιση των πραγμάτων, κράμα ιδιοτέλειας και συναισθηματικής ανωριμότητας, ανοίγει τον δρόμο στην αλαζονική συμπεριφορά και στην αυθαιρεσία. Έχουν το μαχαίρι, έχουν το πεπόνι και κόβουν τις φέτες.

Αντίθετα, ο πολιτικός άρχων (άρχοντας δηλαδή πραγματικός) δεν καταδέχεται μα ούτε και το διανοείται καν να χρησιμοποιεί το προνόμιο της εξουσίας του για να πλήττει τους επικριτές του. Βρίσκεται πολύ πιο πάνω από προσωπικές αντιπαλότητες και αντεγκλήσεις. Γι΄ αυτό και είναι δεκτικός στη δημόσια κριτική (ακόμα και στην πιο σκληρή).

Ίσα, ίσα που την αποζητάει κιόλας. Τη ζυγιάζει και κρατάει όσα ανταποκρίνονται στην πραγματικότητά του· προπάντων τα πικρά, γιατί τις κολακείες, φαντάζομαι, τις ακούει νυχθημερόν από το περιβάλλον του. Κι άλλωστε θυμωμένος έχει δικαίωμα να είναι μόνο ο (αδύναμος) πολίτης, όχι ο (ισχυρός) πολιτικός.

Γιατί τα λέω όμως όλα αυτά; Τουλάχιστον να ξέρουμε ποιος είναι ο κανόνας, μην τον ξεχάσουμε και νομίσουμε ότι η εξουσία δίνει το δικαίωμα στον αιρετό να παίρνει τη ρεβάνς λες και πρόκειται για ποδοσφαιρικό ντέρμπι.

Το ξέρω, δεναλλάζει εύκολα ο άνθρωπος, αφήνω που η ανάληψη δημόσιων αξιωμάτων αναδεικνύει τα τρωτά και τις αδυναμίες του. Κι εκείνοι οι παλιοί-παλιοί που έλεγαν πως «η Αρχή» αποκαλύπτει τον χαρακτήρα των ανθρώπων, κάτι ήξεραν παραπάνω. Γι΄ αυτό και πρόσθεταν- πολύ σωστά- πως η χρηστή διοίκηση πάει δίπλα δίπλα με την πνευματική καλλιέργεια του πολιτικού. Ο Κώστας Λογαράς είναι συγγραφέας.