Γνώμη Ένας χρόνος έτσι, χωρίς πρόγραμμα…

Θυμηθείτε: Τέτοιες ημέρες, πριν από έναν χρόνο, Αύγουστος του 2008. Για την οικονομία μιλούσαμε και τότε.

Η Λίμαν Μπράδερς έμοιαζε ακόμη ακλόνητη και ελάχιστοι (δακτυλοδεικτούμενοι) αναλυτές προέβλεπαν αυτό που συνέβη στις αρχές Σεπτεμβρίου- την απειλή μιας ολοκληρωτικής οικονομικής κατάρρευσης. Η πιστωτική κρίση, όμως, ήταν ήδη εκτός ελέγχου, μεγάλα αγγλοσαξονικά τραπεζικά ιδρύματα είχαν αρχίσει να κλονίζονται, οι κυβερνήσεις εθνικοποιούσαν τις ζημιές του «καζίνοκαπιταλισμού» και οι προβλέψεις για την πορεία της διεθνούς οικονομίας ήταν στο μαύρο.

Τίποτε από αυτά όλα, όμως, δεν είχε θέση στην ελληνική ημερήσια διάταξη. Τις ελληνικές εφημερίδες του περασμένου Αυγούστου απασχολούσε η επερχόμενη φορολογική καταιγίδα. Ο τότε υπουργός Οικονομίας εκμυστηρευόταν ότι ο προϋπολογισμός (για την κατάρτιση του οποίου είχαν προκηρυχθεί πρόωρες εκλογές!) είχε εκτροχιαστεί, ότι ο ίδιος δεν μπορούσε να εγγυηθεί την εφαρμογή του, και ότι τα δημόσια έσοδα είχαν άμεση ανάγκη από έκτακτες ενισχύσεις. Μεσούντος του Αυγούστου, λοιπόν, ανακοινώθηκαν μέτρα- από την κατάργηση του αφορολόγητου για τους ελεύθερους επαγγελματίες, ώς την επιστροφή των τεκμηρίων διαβίωσης.

Η κυβέρνηση κατηγορήθηκε τότε, ότι με τα μέτρα αυτά επιταχύνει την πτώση μιας οικονομίας που είχε μπει ήδη σε καθοδικό κύκλο. Κατηγορήθηκε, επίσης, ότι, αφού πρώτα τα έκανε μούσκεμα στα δημόσια οικονομικά, προσπαθεί να κάνει, σε λάθος ώρα, την ώρα της κρίσης, αυτό που παρέλειψε να κάνει τον καιρό που οι αγελάδες ήταν (ή έμοιαζαν) παχιές. Αλλά εκείνη απαντούσε ατάραχηδιά στόματος Καραμανλή από το βήμα της ΔΕΘ- ότι τα μέτρα λαμβάνονται, ακριβώς, για να θωρακιστεί η ευημερούσα οικονομία μας απέναντι στην κρίση.

Κι έπειτα, η κρίση ξέσπασε στ΄ αλήθεια (αναπάντεχα για τους πιστούς της θεωρίας ότι οι ελεύθερες και αυτορρυθμιζόμενες αγορές δεν κάνουν ποτέ λάθος). Οι ηγέτες του κόσμου είδαν τον Χάρο με τα μάτια τους, αναγκάστηκαν να δράσουν γρήγορα, σε κατευθύνσεις ασύμβατες με το κυρίαρχο τα τελευταία 30 χρόνια μάντρα του «μικρού κράτους», των ελάχιστων ρυθμίσεων και των περιορισμένων ελλειμμάτων. Και τα μέτρα που ο Πρωθυπουργός μας είχε μόλις ανακοινώσει στη Θεσσαλονίκη έμειναν στο ράφι: εκτός διεθνούς κλίματος, ανεφάρμοστα σε συνθήκες καθολικής οικονομικής κρίσης και καταδικαστικά για τα σχέδια της δικής του πολιτικής μακροημέρευσης.

Από τότε, δέκα μήνες τώρα, η κυβέρνηση, και μαζί της η χώρα ολόκληρη, μοιάζει πιασμένη σ΄ ένα δόκανο, αμήχανη, διστακτική, δίχως πυξίδα και δίχως σχέδιο πλεύσης, να κινείται ένα βήμα μπρος, δύο βήματα πίσω. Ο Καραμανλής ξοδεύεται σε ατελείς επικοινωνιακές κινήσεις και ρητορικές ασκήσεις, τη μία ημέρα μεταρρυθμιστής και την άλλη λαϊκιστής, τη μία μ΄ ένα νέο πακέτο εμβαλωματικών φόρων και την επομένη με ένα πρόχειρο πακέτο παροχών. Μια στο καρφί και μια στο πέταλο, με το βλέμμα καρφωμένο στους πίνακες των άκαρδων δημοσκοπήσεων, που δεν έλεγαν να δώσουν ένα καλό μαντάτο. Έτσι κύλησε η χρονιά.

Έναν χρόνο αργότερα, περιμένοντας άλλη μία άνοδο Καραμανλή στη Θεσσαλονίκη, είναι προφανές ότι τίποτε δεν έχει αλλάξει. Έχουμε μπροστά μας έναν ακόμη χρόνο που θα κυλήσει κι αυτός, έτσι, χωρίς πρόγραμμα, στο κυνήγι της επόμενης δημοσκόπησης, στην αναζήτηση μιας εκλογικής ευκαιρίας, με τις ελπίδες να κρέμονται πότε από συνταγματολόγους, πότε από λοιμωξιολόγους περιμένοντας πάντα μια καλή μοίρα που, ω του θαύματος, θα λύσει τα μάγια της διεθνούς κρίσης, θα φέρει γρήγορη ανάκαμψη στη διεθνή οικονομία και, μαζί, κάποια ανάσα στα δικά μας βάσανα.

Αλλά μπορεί τα νέα από τον χώρο των αγγλοσαξονικών τραπεζικών ιδρυμάτων- που γλίτωσαν την καταστροφή χάρις στο δημόσιο χρήμα, αλλά δεν άλλαξαν τελικά ούτε ρυθμιστικό πλαίσιο ούτε συμπεριφορά και επιστρέφουν τρέχοντας στις συνήθειες που έφεραν την κρίση- να είναι αισιόδοξα τον τελευταίο καιρό, όμως οι σοβαροί αναλυτές παρακολουθούν με ανησυχία τους δείκτες της πραγματικής οικονομίας- της βιομηχανικής παραγωγής, ιδίως- να ακολουθούν το μοντέλο του 1929. Το οικονομικό μέλλον του κόσμου βρίσκεται ακόμη στην περιοχή της απαισιόδοξης αβεβαιότητας.

Ένας λόγος παραπάνω, λοιπόν: έναν ακόμη χαμένο χρόνο, η χώρα δεν αντέχει…

Ο Πρωθυπουργός ξοδεύεται σε ατελείς επικοινωνιακές κινήσεις και ρητορικές ασκήσεις, τη μία ημέρα μεταρρυθμιστής και την άλλη λαϊκιστής