ΔΡΟΜΟΙ

Στα προβλήματα…
… που παρουσιάζουν τα διάφορα συστήματα υγείας, πολλοί πιστεύουν ότι η μοναδική απάντηση, η μοναδική θεραπεία τους, βρίσκεται στην ελεύθερη αγορά. Πιστεύουν μάλιστα πως αυτή η πεποίθησή τους στηρίζεται και από την οικονομική θεωρία. Να όμως που ένας σημαντικός επιστήμονας, ο οποίος κάθε άλλο παρά εχθρός της ελεύθερης αγοράς είναι, έρχεται να τους αποδείξει πως κάνουν λάθος.

Ο νομπελίστας…
… οικονομολόγος Πολ Κρούγκμαν κατεβάζει γι΄ αυτόν τον σκοπό από τη βιβλιοθήκη του ένα από πιο σημαντικά οικονομικά κείμενα της μεταπολεμικής εποχής, που γράφτηκε από τον Κένεθ Άροου. Στο έργο του «Η αβεβαιότητα και η κοινωνική οικονομία της περίθαλψης», ο Κένεθ Άροου αποδεικνύει- οριστικά, όπως πιστεύει ο Κρούγκμαν και πολλοί άλλοι σαν κι αυτόν- πως η περίθαλψη δεν είναι κάτι που μπορεί να προωθηθεί στην αγορά όπως προωθείται το ψωμί ή οι συσκευές της τηλεόρασης. Η περίθαλψη έχει δύο βασικά χαρακτηριστικά, λέει ο Κρούγκμαν, εξηγώντας τον Άροου. Το ένα είναι πως ποτέ δεν ξέρεις αν και πότε θα τη χρειαστείς. Όμως όταν τη χρειαστείς, μπορεί να είναι πανάκριβη. Τα πολλά λεφτά είναι στα μπαϊπάς κι όχι στις επισκέψεις ρουτίνας στον γιατρό. Έτσι, ελάχιστοι άνθρωποι μπορούν να πληρώσουν από την τσέπη τους. Δεν πρόκειται για ένα καρβέλι ψωμί. Χρειάζεται λοιπόν κάποια ασφάλιση. Κι αυτό σημαίνει πως το αν, το τι και το πώς θα πληρωθεί, δεν αποφασίζονται από τον ασθενή. Ας αφήσουμε λοιπόν κατά μέρος την «επιλογή του καταναλωτή», λέει ο Κρούγκμαν. Δεν ισχύει στην υγεία. Κι ούτε μπορούμε να εμπιστευόμαστε τις ασφαλιστικές εταιρείες. Δεν κάνουν αυτή τη δουλειά επειδή ενδιαφέρονται για την υγεία μας. Η αρρώστιά μας είναι απώλεια για τον ασφαλιστή. Γι΄ αυτό την εγγράφει στο «ιατρικό κόστος». Και γι΄ αυτό ο επιτυχημένος ασφαλιστής είναι εκείνος που καταφέρνει να καλύπτει κυρίως ανθρώπους που δεν έχουν ανάγκη από περίθαλψη.

Το δεύτερο…
… χαρακτηριστικό της περίθαλψης είναι η πολυπλοκότητά της. Δεν μοιάζει με τα ψώνια στο σούπερ μάρκετ. Δεν μπορείς να πεις: «Α, ξετρύπωσα στο τάδε μαγαζί έναν καθετήρα μούρλια σε τιμή ευκαιρίας!». Γι΄ αυτό απαιτούμε από τους γιατρούς να τηρούν έναν ηθικό κώδικα. Γι΄ αυτό περιμένουμε από αυτούς περισσότερα από όσα θα περιμέναμε από έναν φούρναρη ή έναν μπακάλη. Και περισσότερα από όσα θα περιμέναμε από τις ασφαλιστικές εταιρείες. Με το δίκιο μας δεν τις εμπιστευόμαστε. Είναι κερδοσκοπικοί οργανισμοί. Η θεραπεία μας είναι το κόστος τους.

Τα συστήματα…
… υγείας είναι πολλά και διαφορετικά. Πολλά από αυτά είναι καλύτερα και φθηνότερα από το αμερικανικό (το οποίο τώρα ο πρόεδρος Ομπάμα προσπαθεί να μεταρρυθμίσει), λέει ο Κρούγκμαν. «Όμως δεν θα βρει κανείς πουθενά ούτε ένα επιτυχημένο σύστημα υγείας που να είναι στηριγμένο στις αρχές της ελεύθερης αγοράς. Για έναν απλό λόγο: στην υγεία, η ελεύθερη αγορά δεν λειτουργεί. Κι όσοι λένε πως η αγορά είναι η απάντηση, πηγαίνουν κόντρα στην πραγματικότητα και τη θεωρία».