«Τι είδα στο Γκουαντάναμο»

Υπάρχουν φαστ φουντ, σπίτια όπως αυτά που συναντάς στα προάστια του Ντιτρόιτ, αρουραίοι στο μέγεθος σκύλων και 229 από τους πιο διάσημους φυλακισμένους στον κόσμο. Έξι μήνες αφότου ο Μπαράκ Ομπάμα ανακοίνωσε ότι θα κλείσει το Γκουαντάναμο, επισκέπτομαι αυτές τις στρατιωτικές φυλακές για να δω εάν έχει αλλάξει κάτι.

«Go, go», φωνάζουν κάποιοι από τους κρατούμενους στο Γκουαντάναμο, μόλις μας βλέπουν- μια μικρή ομάδα δημοσιογράφων που μόλις φτάσαμε. Γιατί μας λένε να φύγουμε; ρωτάω έναν φρουρό. «Οι δεσμοφύλακές τους είναι όλοι Αφροαμερικανοί και έτσι οι κρατούμενοι έχουν μάθει το δικό τους ιδίωμα. Δεν σας φωνάζουν “go”. Σας φωνάζουν “yo, yo”»… Οι μουσουλμάνοι φυλακισμένοι να μιλούν την αργκό των Αμερικανών μαύρων δεν ήταν η μόνη σουρεαλιστική στιγμή αυτού του ταξιδιού στις στρατιωτικές φυλακές όπου κρατούνται οι ύποπτοι για τρομοκρατία. Καθώς δύο νεαροί στρατιωτικοί, ένας άνδρας και μια γυναίκα, μας έδειχναν τα κελιά 2,5Χ4, μου ήρθαν στον νου οι φωτογραφίες που έκαναν τον γύρο του κόσμου. Εκεί κρατήθηκαν εκατοντάδες άνθρωποι από όλο τον κόσμο. Γύρω γύρω μόνο τοίχοι. Δεν υπήρχαν κουβάδες για αφόδευση και οι φρουροί φοράνε μάσκες, διότι οι κρατούμενοι συνηθίζουν να ρίχνουν επάνω τους τα περιττώματα. Υπάρχουν κοινές ντουζιέρες, με γυαλί μπροστά, οπότε όλοι οι στρατιώτες- άνδρες και γυναίκες- που περνούν βλέπουν τους κρατούμενους γυμνούς να κάνουν μπάνιο.

Μπαίνω σε ένα κελί. Είναι 10 το πρωί και η θερμοκρασία ξεπερνά ήδη τους 40 βαθμούς Κελσίου. Ακούω έναν θόρυβο και βλέπω δύο τεράστιους αρουραίους στον τοίχο και έναν τρίτο με ένα μικρό στη ράχη. Φαντάζομαι πώς είναι να προσπαθείς να κοιμηθείς μέσα στο βαθύ σκοτάδι με αυτά τα τρωκτικά να μπαινοβγαίνουν στο κελί σου.Καθώς φτάνουμε στην περιοχή της απομόνωσης ο συνοδός μας μάς εξηγεί πως αυτό είναι ένα μέρος όπου μεταφέρεται όποιος κάνει φασαρία και οι συγκρατούμενοί του εκφράζουν παράπονα. Κοιτάω τον νεαρό αξιωματικό και αναρωτιέμαι εάν πιστεύει και ο ίδιος όσα του έχουν μάθει να λέει.

Σειρά έχουν οι ανακριτικές αίθουσες. Μέσα σε αυτές παρατηρώ περίπου 25 καρέκλες σε μια γωνία, που όλες έχουν περίεργους βραχίονες. Πλησιάζω και διαπιστώνω ότι στα «μπράτσα» τους υπάρχουν τα σημάδια από αλλεπάλληλα στρώματα μονωτικής ταινίας, εκεί όπου δένονταν τα χέρια των κρατουμένων. Σκύβω και παρατηρώ τα ίδια σημάδια στα πόδια των καρεκλών. Δίπλα υπάρχουν φορεία «για την εύκολη μεταφορά των κρατουμένων», μου λέει πάλι ο νεαρός αξιωματικός και συνεχίζω να αναρωτιέμαι εάν πιστεύει ότι τα πιστεύουμε. Οι ερωτήσεις που έχουμε, κι εγώ και οι Ρώσοι και Καναδοί δημοσιογράφοι που βρισκόμαστε εδώ, είναι πολλές. Οι κρατούμενοι παίρνουν επιστολές από τις οικογένειές τους, δέχονται τηλεφωνήματα, πακέτα εάν τους στείλει κάποιος, επιτρέπεται η επίσκεψη των συζύγων; Οι απαντήσεις δεν υπάρχουν. Στα μαγειρεία μας δείχνουν την προετοιμασία φαγητών με «ανατολίτικες» συνταγές και μπακλαβά. Ο χώρος αναψυχής έχει μια μεγάλη τηλεόραση, στην οποία οι κρατούμενοι μπορούν να παρακολουθούν αμερικανικά προγράμματα τρεις ώρες την ημέρα. Το αγαπημένο τους, λένε οι φρουροί, είναι το «Deadliest Catch», μια εκπομπή για ψάρεμα καβουριών, αλλά και ο Χάρι Πότερ! Κοιτάω στους καναπέδες και στις καρέκλες- παντού υπάρχουν χειροπέδες.

ΣΕ ΕΝΑ ΚΕΛΙ

«Μπαίνω σε ένα κελί. Η θερμοκρασία πάνω από 40 C. Βλέπω δύο τεράστιους αρουραίους στον τοίχο…»

Οδοντόπαστες «Υψίστης ασφαλείας»…

«ΣΤΟ CΑΜΡ 6 παρατηρώ μεγάλη κινητικότητα:

φορτηγά και εργάτες πηγαινοέρχονται σε ένα κτίσμα που υποτίθεται ότι θα έχει κλείσει μέχρι τον Δεκέμβριο. Το Κογκρέσο αυτή τη στιγμή συζητά για το “πώς” θα κλείσει, ενώ κατασκευάζονται καινούργιες πτέρυγες.

“Είχαμε ήδη πάρει χρηματοδότηση και είναι πιο φθηνό να συνεχίσουμε να χτίζουμε παρά να την κατεδαφίσουμε”, μας λέει ένας αξιωματικός αγνοώντας την έκπληξή μας. Καθώς προχωράμε σ΄ έναν διάδρομο, ανοίγω ξαφνικά μια πόρτα και βρίσκομαι σε ένα δωμάτιο γεμάτο με εκατοντάδες κουτιά Εnsure, του υγρού που χρησιμοποιείται για την εξαναγκαστική σίτιση απεργών πείνας. Ρωτάω εάν υπάρχουν κρατούμενοι που κάνουν απεργία πείνας. Δεν μου απαντά κανείς μέχρι που αργότερα θα συναντήσω τη νοσοκόμα, η οποία θα το επιβεβαιώσει.

Πριν φύγουμε, μας περνούν και από το σούπερ μάρκετ του Γκουαντάναμο, όπου βρίσκει κάποιος κάθε είδους αναμνηστικό: Τ-shirt που γράφουν “Guantanamo Resort and Spa”, κούπες που αναγράφουν “Πες το δηλητήριο που προτιμάς”, ακόμα και οδοντόπαστες “Υψίστης ασφαλείας”. Δεν βρίσκω τίποτα αστείο…».