[ Δρόμοι ]

Οι ρίζες…
… της κρίσης, οι πραγματικές, δεν είναι το τραπεζικό κεφάλαιο, αλλά οι ανισότητες ανάμεσα στις χώρες και στο εσωτερικό τους. Αυτή η φράση, που την είπε πριν από μερικές μέρες ο Μάριο Μόντι στη συνάντηση του Κύκλου των Οικονομολόγων στην Προβηγκία, φαίνεται να βάζει τα πράγματα στη θέση τους.

Το τραπεζικό…
… κεφάλαιο δεν είναι παρά μια «απόφυση» του καπιταλισμού. Είναι σημαντικό, αλλά δεν είναι σωστό να πιστεύει κανείς πως ο έλεγχος και η καθυπόταξή του φτάνουν για να δώσουν μια διέξοδο από την κρίση. Ο τέως επίτροπος της Ευρωπαϊκής Ένωσης και νυν πρόεδρος του Πανεπιστημίου Μποκόνι του Μιλάνου εξήγησε με τον δικό του τρόπο πώς βλέπει την κρίση στην οποία έχει βυθιστεί ο κόσμος. «Πάντα πίστευα πως θα ερχόταν κάποτε μια μέρα που θα έθετε υπό αμφισβήτηση την παγκοσμιοποίηση», είπε ο Μάριο Μόντι. Η άνιση διανομή του εισοδήματος ανάμεσα στις κοινωνικές τάξεις στις ανεπτυγμένες χώρες επιβαρύνει σοβαρά τους πιο χαμηλούς μισθούς και τα πιο χαμηλά εισοδήματα, τόσο που οι λαοί αργά ή γρήγορα θα ξεσηκωθούν για να ζητήσουν τη λήψη προστατευτικών μέτρων. «Οι ανισότητες θα βρεθούν στο επίκεντρο των οικονομικών και πολιτικών σχεδιασμών». Το βλέπουμε ήδη στις συνόδους των πλουσιότερων με τις αναδυόμενες χώρες: οι αναδυόμενες χώρες ζητούν να έχουν τον δικό τους λόγο. Και βλέπουμε στο εσωτερικό των χωρών να προκαλούν αντιδράσεις οι υψηλές αμοιβές των διευθυντικών στελεχών και να εκφράζουν τη δυσαρέσκειά τους οι μεσαίες τάξεις. Σύμφωνα με τον καθηγητή Μόντι, πρέπει να βρεθεί μια λύση ώστε να αποκατασταθεί μια νόμιμη αναδιανομή του παραγόμενου πλούτου.

Το εργαλείο…
… γι΄ αυτή την αναδιανομή είναι βέβαια η φορολογική πολιτική, αλλά η παγκοσμιοποίηση υπονομεύει τη σωστή λειτουργία του. Όπως είναι φυσικό, οι πιο πλούσιοι πολίτες είναι οι πιο κινητικοί. Βρίσκουν εύκολα τρόπους για να φυγαδεύσουν τα πλούτη τους στο εξωτερικό και να αποφύγουν τους φόρους. Μάλιστα υπάρχει ένας ανταγωνισμός μεταξύ χωρών που προσφέρουν κίνητρα για να τους προσελκύσουν. Ο Μόντι θεωρεί επιβεβλημένη την καταπολέμηση αυτής της φοροδιαφυγής, «τουλάχιστον στο εσωτερικό της Ευρώπης». Όμως, η Βρετανία και τα νέα κράτη-μέλη τάσσονται κατά του συντονισμού των φορολογικών πολιτικών, ελπίζοντας πως με την προσφορά φοροαπαλλαγών θα προσελκύσουν περισσότερα επενδυτικά κεφάλαια από το εξωτερικό. Αυτός ο ανταγωνισμός είναι φονικός, προειδοποιεί ο Μόντι. Βάζει την Ευρώπη στον δρόμο που ευνοεί το κεφάλαιο εις βάρος της εργασίας.

Η αναδιανομή…
… υπάρχει, όπως δείχνουν οι νέες συστάσεις του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, αλλά δεν γίνεται προς όφελος της εργασίας: πάγωμα μισθών και συντάξεων, κατάργηση δώρων, μαχαίρι στις φοροαπαλλαγές (αλλά στα εισοδήματα των εργαζομένων, αφού μόνο αυτά μπορούν να συλληφθούν, ενώ τα εισοδήματα των πλούσιων παραμένουν μονίμως ασύλληπτα). Έτσι, παγιδευμένες στους αυτοματισμούς του συστήματος, οι πολιτικές ηγεσίες αρκούνται να εφαρμόζουν τις συνταγές του, ξορκίζοντας στις προσευχές τους την αναπόφευκτη κοινωνική έκρηξη.