Φαινόμενα

Στερνή μου γνώση
Της Πόπης Διαμαντάκου diaman@dolnet.gr ,

Το μόνο βέβαιο είναι ότι στα χρόνια που έρχονται κανάλια και επαγγελματίες της τηλεόρασης θα αποδειχθεί ότι δεν άντεξαν στις ανάγκες των καιρών
Απολογισμοί, αγωνίες για τη συνέχιση των συμβολαίων, για τους νέους οικονομικούς διακανονισμούς, για το αύριο των επαγγελματιών της τηλεόρασης που διαγράφεται γκρίζο, καθώς ουδείς γνωρίζει ποιοι και πόσοι θα απομείνουν, και δικαίως. Τα χρόνια που έρχονται η τηλεόραση θα διαχωριστεί ως προς το πρόγραμμα που προσφέρει και ως προς το κοινό. Τα υπεράριθμα κανάλια για τη μικρή ελληνική αγορά είναι πλέον βέβαιο ότι δεν θα αντέξουν να συνεχίσουν να προβάλλουν το πρόγραμμά τους ως έχει. Το φαινόμενο διόλου ελληνικό, αναμένεται όμως να δημιουργήσει περισσότερους κραδασμούς στην εγχώρια αγορά, μια και έχουν προκληθεί κατ΄ αρχάς εθισμοί και αυτοματισμοί, τόσο στη λειτουργία των καναλιών όσο και στο τηλεοπτικό κοινό.

Οι προβλέψεις πάντως θέλουν να διαχωρίζεται η τηλεόραση σε λαϊκή, που θα απευθύνεται στα χαμηλά οικονομικά και μορφωτικά στρώματα που δεν έχουν ή δεν ενδιαφέρονται να έχουν πρόσβαση στο Ίντερνετ, και σε εκείνη που απευθύνεται σε απαιτητικούς τηλεθεατές, οι οποίοι προτιμούν να συνθέτουν το πρόγραμμα της επιλογής τους και να το παρακολουθούν τις ώρες που έχουν διαθέσιμες. Είναι μια συζήτηση που έχει αρχίσει από τα τέλη του περασμένου αιώνα και στις ΗΠΑ είναι σχεδόν τελειωμένη, καθώς υπάρχουν πλήθος επιλογές για όλους και οι μεγάλες τηλεοπτικές επιχειρήσεις κάνουν παραγωγές με διεθνή απήχηση, σίριαλ και ντοκιμαντέρ, τα οποία προβάλλονται από τις περισσότερες τηλεοράσεις του κόσμου και παντού με επιτυχία ή τα κατεβάζουν οι φαν από το Ίντερνετ. Ωστόσο, δεν παύουν οι νέες αυτές τάσεις που διαμορφώνονται να προκαλούν ανησυχία για την κοινωνία των «δύο ταχυτήτων» που μπορεί να διαμορφωθεί: από τη μια δηλαδή εκείνοι που θα βλέπουν διαρκώς τρας, δηλαδή κουτσομπολίστικα προγράμματα και δελτία ειδήσεων και από την άλλη εκείνοι που θα παρακολουθούν προγράμματα πιο ακριβά, υψηλής αισθητικής και απαιτητικού περιεχομένου. Η ψαλίδα θα ανοίγει όλο και περισσότερο και αυτό θα δημιουργήσει, λένε, και μεγάλες κοινωνικές αντιθέσεις, αντιθέσεις και στην κουλτούρα. Γιατί ένα μεγάλο «επίτευγμα» της τηλεόρασης όπως τη γνωρίσαμε μέχρι σήμερα ήταν ο πολτός, το ανακάτωμα όλων με όλους, τα κοινά αισθητικά πρότυπα, έστω και αν αυτά ήταν ευτελή.

Άλλωστε, μια από τις αντιλήψεις που διαμόρφωσαν επί δεκαετίες την τηλεόραση γενικής λήψεως με τα εύπεπτα κατά πλειονότητα προγράμματα- και το άφθονο τρας- είναι ότι στην τηλεόραση θέλει κανείς να βλέπει ό,τι δεν θα πλήρωνε ποτέ για να δει ή ό,τι δεν θα έκανε ποτέ τον κόπο να ψάξει για να δει. Οι Αμερικανοί λένε ότι είναι το «βασίλειο του τετριμμένου»- μόνο το ΒΒC επέμεινε σε διαφορετική άποψη, ρίχνοντας και αυτό τα τελευταία χρόνια πολύ νερό στο κρασί του και υιοθετώντας το τρας των ριάλιτι, δηλαδή την τηλεόραση που δεν θα πλήρωνε κανείς για να δει, αλλά παθιάζεται να παρακολουθεί δωρεάν.

Η αλήθεια είναι ότι αυτού του είδους την τηλεόραση τη στηρίζει η αγορά του «λιανεμπορίου» και του τηλεμάρκετινγκ, που απευθύνεται στα χαμηλά οικονομικά στρώματα. Αυτό βέβαια σε ώριμα τηλεοπτικά πεδία σημαίνει και απόλυτο διαχωρισμό των καναλιών και επομένως και των επαγγελματιών. Κάτι που μέχρι σήμερα στην ελληνική αγορά δεν είχε συμβεί και τώρα με τις οικονομικές δυσκολίες και την ανάγκη για επαναπροσανατολισμό των καναλιών αναδύεται στην επιφάνεια των προβλημάτων.


Άλλο τηλεθέαση, άλλο εγκυρότητα

Και αυτό γιατί στη χώρα μας διαμορφώθηκε ένα υπερβολικό σταρ σύστεμ από υπερεκτιμημένους και ακριβοπληρωμένους επαγγελματίες, οι οποίοι έφτιαξαν το ίματζ τους την εποχή κατά την οποία τα κανάλια «αγόραζαν τηλεθέαση». Επαγγελματίες δηλαδή που κατάφεραν με μεθόδους σοκ να κερδίζουν σε ορισμένες στιγμές τηλεθέαση, χωρίς να ενδιαφέρεται κανείς αν παραλλήλως κερδίζουν εγκυρότητα, συμπάθεια κ.λπ. Στοιχεία όμως που οι νέες ανάγκες των μεγάλων τουλάχιστον καναλιών και του κοινού αποδεικνύουν ότι είναι σημαντικότερα από τα ευκαιριακά υψηλά νούμερα. Ήδη πάντως την περασμένη χρονιά υπήρξαν ηχηρές απορρίψεις (Ανδρέας Μικρούτσικος) και τα χρόνια που έρχονται θα ακολουθήσουν και άλλες, που ακόμη δεν έχουν φανεί, αλλά οδηγούνται στον ίδιο ακριβώς δρόμο, καθώς δεν μπορούν να κερδίσουν το κοινό που ενδιαφέρει τους διαφημιστές.

Μπορεί να είναι άριστοι για τα τρας κανάλια, όχι όμως για κανάλια με υψηλό λειτουργικό κόστος, που θέλουν να απευθυνθούν σε νεανικό κοινό.