«Με την εγκληματικότητα ανεβαίνουν και τα αστυνομικά»

«Οι αναγνώστες αναγνωρίζουν στα αστυνομικά μυθιστορήματα την ελληνική πραγματικότητα και το αυξανόμενο έγκλημα» σύμφωνα με τους Έλληνες συγγραφείς του δημοφιλούς- ιδιαίτερα το καλοκαίριείδους
«Στο αστυνομικό μυθιστόρημα παρατηρείται μεγάλη αύξηση πωλήσεων το καλοκαίρι. Δεν είναι “ανέμελο” ανάγνωσμα, είναι όμως διασκεδαστικό, γι΄ αυτό πολλοί το προτιμούν στις διακοπές. Αν και δεν φτάνει τους αριθμούς πωλήσεων άλλων λογοτεχνικών ειδών, σήμερα γνωρίζει άνθηση με αρκετά βιβλία. Στις ελληνικές εκδόσεις αυτές της Μπ. Ντ. Τζέιμς φτάνουν τις τέσσερις ανατυπώσεις», λέει στα «ΝΕΑ» ο Ανταίος Χρυσοστομίδης, διευθυντής ξένων εκδόσεων στον «Καστανιώτη» και μεταφραστής.

Οι ίντριγκες, οι φόνοι και τα εγκλήματα των αστυνομικών μυθιστορημάτων- που γνωρίζουν άνθηση στην Ελλάδα με 155 εκδόσεις ξένων και ελληνικών μόνον τα τελευταία δύο χρόνια- ενδέχεται να βρεθούν στις αποσκευές των αδειούχων.

«Ευχάριστο ανάγνωσμα για τις διακοπές» θεωρεί το αστυνομικό μυθιστόρημα και ο Πέτρος Μάρκαρης, δημιουργός του αστυνόμου Χαρίτου, ο οποίος πρωταγωνιστεί σε όλα του τα μυθιστορήματα, όπως και στο πρόσφατο «Παλιά, πολύ παλιά» (Εκδ. Γαβριηλίδης).

«Το αστυνομικό μυθιστόρημα αγγίζει πλέον την κοινωνία της Μεσογείου. Και βρίσκει λόγο ύπαρξης μέσα στα διάφορα εγκλήματα με κίνητρο το χρήμα, τα οποία δεν ξενίζουν τον αναγνώστη. Αντιθέτως, τον προσελκύουν», λέει ο συγγραφέας του οποίου τα βιβλία έχουν γνωρίσει πολλαπλές εκδόσεις στην Ελλάδα, και έχουν μεταφραστεί στα γερμανικά, ιταλικά, ισπανικά, γαλλικά και αγγλικά.

Όσο η εγκληματικότητα αυξάνεται τόσο «οι Έλληνες συγγραφείς έχουν υλικό για εγκλήματα πάθους και συμφερόντων και οι αναγνώστες εντοπίζουν στα μυθιστορήματα αυτά ζητήματα που τους απασχολούν καθημερινά», λέει ο Φίλιππος Φιλίππου. Και η Τιτίνα Δανέλλη βρίσκει την πηγή έμπνευσης «μέσα στην πολυπολιτισμική Ελλάδα και στο μεταναστευτικό κύμα».

«Σήμερα, θα μπορούσαμε να πούμε ότι επικρατεί το μεσογειακό αστυνομικό μυθιστόρημα- με χαρακτηριστικά παραδείγματα συγγραφέων όπως οι Μανουέλ Βάθκεθ Μονταλμπάν, Αντρέα Καμιλέρι και Πέτρος Μάρκαρης- το οποίο και περικλείει το κοινωνικοπολιτικό τοπίο των χωρών. Είναι το είδος που καταφέρνει να κερδίζει και αναγνώστες άλλων λογοτεχνικών βιβλίων, όπως των ιστορικών μυθιστορημάτων» λέει ο επιμελητής των συλλογών αστυνομικών διηγημάτων «Ελληνικά Εγκλήματα» Ανταίος Χρυσοστομίδης.

«Βέβαια, δεν είναι λίγοι εκείνοι που επιλέγουν την αγγλοσαξονική τάση και το αστυνομικό τύπου Άγκαθα Κρίστι, με μόνη επιθυμία να βρουν τον δολοφόνο», προσθέτει ο επιμελητής των τριών τόμων των «Ελληνικών Εγκλημάτων» (ο τελευταίος κυκλοφόρησε πρόσφατα) με συλλογές πρωτότυπων αστυνομικών διηγημάτων από συγγραφείς όπως οι Πέτρος Μάρκαρης, Πέτρος Μαρτινίδης, Αθηνά Κακούρη, Τιτίνα Δανέλλη, Τεύκρος Μιχαηλίδης.

Η Αθηνά Κακούρη επικεντρώνεται περισσότερο στη λύση του αινίγματος στα μυθιστορήματά της- κατά το πρότυπο της Άγκαθα Κρίστι- και όχι στην περιγραφή του κοινωνικοπολιτικού περίγυρου. «Τα αστυνομικά βιβλία αποτελούν καλή πρόταση για τις διακοπές. Είναι ξεκούραστα, ενώ ταυτόχρονα βάζουν τον αναγνώστη στη διαδικασία να λύσει ένα ισχυρό μυστήριο. Σίγουρα αποτελούν και καθρέφτη της κοινωνίας, αλλά βασίζονται στην πλοκή», λέει η Αθηνά Κακούρη.


Από την ανυπαρξία στην έκρηξη

Πριν από 15 χρόνια το ελληνικό αστυνομικό μυθιστόρημα ήταν σχεδόν ανύπαρκτο. Με εξαίρεση τον Γιάννη Μαρή, ο οποίος και σύστησε το είδος στο αναγνωστικό κοινό της Ελλάδας το ΄50, με καθυστέρηση ενός αιώνα από την υπόλοιπη Ευρώπη. Το κοινό διάβαζε μόνο ξένους συγγραφείς, καθώς εγχώρια παραγωγή δεν υπήρχε, σε αντίθεση με άλλα είδη του λόγου.

«Κάποτε το αστυνομικό μυθιστόρημα θεωρείτο υποδεέστερο είδος» εξηγεί στα «ΝΕΑ» ο Φίλιππος Φιλίππου, που το βιβλίο του «Κύκλος θανάτου» (Εκδ. Κλειδί) το 1987 αποτέλεσε μια νέα αρχή για το ελληνικό αστυνομικό μυθιστόρημα, το οποίο «έχει πλέον απενεχοποιηθεί και δεν πωλείται μόνο στα περίπτερα σε μέγεθος βιβλίου τσέπης, όπως συνέβαινε την εποχή του Γιάννη Μαρή».

Τα αίτια που το αστυνομικό ήταν «υποτιμημένο» εντοπίζει η Τιτίνα Δανέλλη στις συνθήκες που επικρατούσαν στον ελλαδικό χώρο:

«Ήταν πολυτέλεια σε μια χώρα που βίωνε πολέμους», λέει. «Οι Έλληνες άργησαν να καταλάβουν ότι εγκλήματα δεν γίνονται μόνο στην ομιχλώδη Βρετανία. Και αυτό επειδή τη δεκαετία ΄60-΄70 γίνονταν μόνο δέκα δολοφονίες τον χρόνο, και μάλιστα με ασήμαντες αφορμές και για ζητήματα τιμής», δίνει τη δική της εξήγηση η Αθηνά Κακούρη για το γεγονός ότι κάποτε οι αναγνώστες και οι συγγραφείς έστρεφαν την πλάτη στο αστυνομικό μυθιστόρημα.


Φόνοι με πέραση

Ενδεικτικές πωλήσεις πρόσφατων εκδόσεων:

Πέτρος Μάρκαρης, «Παλιά, πολύ παλιά» (Εκδ. Γαβριηλίδη):

42.000 αντίτυπα «Ελληνικά εγκλήματα 1», συλλογή διηγημάτων (Εκδ.

Καστανιώτη): 13.000

Τζίλιαν Φλιν, «Αιχμηρά αντικείμενα» (Εκδ. Μεταίχμιο):

12.000

Στιγκ Λάρσον, «Το κορίτσι με το τατουάζ» (Εκδ. Ψυχογιός):

10.000

«Ελληνικά εγκλήματα 2», συλλογή διηγημάτων (Εκδ.

Καστανιώτη): 8.000

Λεονάρδο Παδούρα «Παρελθόν χαμένο στην ομίχλη» (Εκδ.

Καστανιώτης) 8.000

Νταν Μπράουν, «Κώδικας Ντα Βίντσι» (Εκδ. Λιβάνη), με αστυνομική πλοκή, 25 εκατ.

αντίτυπα σε όλο τον κόσμο και πάνω από 100.000 αντίτυπα στην Ελλάδα.