[ ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ ] Πολίτευμα υπεράνω προσώπων

Ό,τι κι αν συμβαίνει, ακόμα κι αν το σύμπαν απειλείται με κατάρρευση, οι διακοπές είναι διακοπές. Τα «μπάνια του λαού» θα διεξαχθούν κανονικά. Ίσως, άλλωστε, και το σύμπαν να μην καταρρεύσει στο διάστημα αυτό. Ειδικά για την Ελλάδα, πάντοτε «έχει ο Θεός». Και, οπωσδήποτε, όσο η χώρα θα βρίσκεται σε διακοπές, η εισαγγελία του Μονάχου θα δουλεύει κανονικά. Με βάση την προνεωτερική κυκλική αντίληψη του χρόνου, που εξακολουθεί να ισχύει στην καθ΄ ημάς Ανατολή, η επιστροφή της πολιτικής (ή, τέλος πάντων, αυτού που ονομάζουμε «πολιτική») ορίστηκε για τη 17η Αυγούστου, ακριβώς στην επέτειο των δύο χρόνων από τη μνημειώδη επιστολή με την οποία ο Πρωθυπουργός ζητούσε από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας τη διάλυση της Βουλής και την προκήρυξη εθνικών εκλογών.

Στην επιστολή εκείνη σημειωνόταν ότι «με την οικονομική σταθερότητα που διασφαλίζεται και τους ρυθμούς ανάπτυξης που έχουν επιτευχθεί και στηριχθεί σε στέρεες βάσεις, είναι καθ΄ όλα εφικτό να εφαρμοσθεί, με ακόμη μεγαλύτερη ταχύτητα, μακρόπνοη, ορθολογική και ουσιαστική πολιτική κοινωνικού κράτους δικαίου, με στόχο τη σταθερή μείωση των περιφερειακών και κοινωνικών ανισοτήτων, την εγγυημένη εδραίωση της κοινωνικής συνοχής και την πληρέστερη ανταπόκριση της Πολιτείας στις προσδοκίες των πολιτών». Ο κ. Καραμανλής διαψεύσθηκε οικτρά. Αν και η κατάρτιση του προϋπολογισμού του 2010 συνιστά πραγματικό εθνικό ζήτημα, είναι απίθανο ότι θα τολμήσει να την επικαλεστεί, όπως και τότε, για να προκαλέσει εκλογές. Βεβαίως, η προκήρυξη εκλογών μέσα στο φθινόπωρο καθόλου δεν αποκλείεται, με οποιοδήποτε πρόσχημα. Το πιθανότερο είναι το τοπίο να ξεκαθαρίσει με ορόσημο την εμφάνιση του Πρωθυπουργού στη ΔΕΘ (5 Σεπτεμβρίου) και ότι θα έχει προηγηθεί ένας άπελπις «δομικός ανασχηματισμός».

Εν τω μεταξύ, το ΠΑΣΟΚ θα έχει την ευκαιρία να αποδείξει ότι τα παθήματα του 2007 του έγιναν μαθήματα. Και υπάρχουν ήδη ορισμένες σχετικές ενδείξεις. Οι πάντες έχουν συνειδητοποιήσει ότι (και) η επόμενη εκλογική αναμέτρηση θα κριθεί στο πεδίο της οικονομίας. Τα οικονομικά δεδομένα επιτέλους επικαιροποιούνται, δηλαδή στο ΠΑΣΟΚ παύουν σιγά σιγά να συζητούν με όρους του 2004. Κάποια δείγματα ρεαλισμού εμφανίζονται στον ορίζοντα. Το ρητορικό σχήμα «θα τα πάρουμε από τους πλούσιους και θα τα δώσουμε στους φτωχούς» υποχωρεί. Μαζί, αποσύρεται και ο Δον Κιχώτης που θα ανέτρεπε το Ευρωπαϊκό Σύμφωνο Σταθερότητας. Με περισσότερο πραγματισμό, το ΠΑΣΟΚ αποκλείει την προσφυγή στην αθλιότητα της απογραφής και προσανατολίζεται σε μια επαναδιαπραγμάτευση της μακροοικονομικής προσαρμογής που θα λαμβάνει υπόψη τις παραμέτρους της περιόδου κατά την οποία θα ανέρχεται στην εξουσία: πραγματικό έλλειμμα σε διψήφιο αριθμό και χρέος που θα προσεγγίζει το 150% του ΑΕΠ. Και επειδή κανείς δεν τα περιμένει όλα μαζί, ας δικαιολογήσουμε επί του παρόντος την εμμονή στην «πράσινη ανάπτυξη» ως πανάκεια για τα δεινά της ελληνικής οικονομίας.

Ωστόσο, σε επίπεδο τακτικής, το ΠΑΣΟΚ κινδυνεύει να ζημιωθεί από μιαν άλλη εμμονή: να εμπλέκει το πρόσωπο του Προέδρου της Δημοκρατίας στο ζήτημα της κυβερνητικής αλλαγής. Η τελευταία πρόταση του κ. Παπανδρέου (εκλογές τον Σεπτέμβριο και στη συνέχεια από κοινού υποστήριξη του κ. Παπούλια), ήταν προορισμένη να απορριφθεί. Εμφανώς, το ΠΑΣΟΚ προσπαθεί να προφυλαχθεί από τις ενδεχόμενες συνέπειες της πρόκλησης εθνικών εκλογών με την ευκαιρία της προεδρικής εκλογής, τον Μάρτιο του 2010. Και εφοδιάζεται ώστε να μπορεί τότε να επικαλεστεί τις συναινετικές του προθέσεις, όπως αυτές διατυπώθηκαν προχθές. Όμως, η συζήτηση σήμερα είναι περιττή. Και ήταν ακόμα πιο άκαιρη όταν άνοιξε, πριν από μήνες, με το ευφάνταστο σενάριο της καταψήφισης ενός Παπούλια τον οποίο θα πρότεινε η Ν.Δ. και της υπερψήφισης, μετεκλογικά, ενός Παπούλια που θα έφερε την αποκλειστική σφραγίδα ΠΑΣΟΚ. Είναι απορίας άξιον πώς ο κύκλος στον οποίο λαμβάνονται οι αποφάσεις χάραξης πολιτικής του ΠΑΣΟΚ δεν αντιλαμβάνεται ότι κανένα αξιοπρεπές πολιτικό πρόσωπο δεν θα δεχόταν μια τέτοια μεθόδευση, διότι, αρνούμενο τη διακομματική υπέρ της μονοκομματικής υποστήριξης, θα φαλκίδευε την ουσία του θεσμού τον οποίο υπηρετεί.

Αυτό δεν σημαίνει, σε καμία περίπτωση, ότι το ΠΑΣΟΚ δεν έχει το δικαίωμα (και, δεδομένης της κατάστασης της χώρας, την υποχρέωση) να προκαλέσει εθνικές εκλογές σε χρόνο κατά τον οποίο το Σύνταγμα του παρέχει τη δυνατότητα. Σημαίνει, απλώς, ότι σε έναν τέτοιο, πολιτικά απολύτως θεμιτό, σχεδιασμό πρέπει να διακρίνεται το μείζον εθνικό όφελος (κυβερνητική αλλαγή) από την ελάσσονα παράπλευρη συνέπεια (αλλαγή του προσώπου του Προέδρου της Δημοκρατίας). Ο κ. Παπούλιας είναι άριστος Πρόεδρος αλλά και ευφυής πολιτικός. Στην παρούσα φάση, είναι προτιμότερο για το ΠΑΣΟΚ να πάψει να τον σκέφτεται φωναχτά. Στην κατάλληλη στιγμή, η πρωτοβουλία θα αναληφθεί από αυτόν στον οποίο ανήκει. Από τη γνώση μας του δημόσιου βίου του σημερινού Προέδρου της Δημοκρατίας, η όποια απόφαση θα ληφθεί χωρίς ματαιοδοξία και με γνώμονα το εθνικό συμφέρον.

ΕΘΝΙΚΟ ΣΥΜΦΕΡΟΝ

Από τη γνώση μας του δημόσιου βίου του σημερινού Προέδρου της Δημοκρατίας, η όποια απόφαση θα ληφθεί χωρίς ματαιοδοξία και με γνώμονα το εθνικό συμφέρον