ΜΑΤΙΕΣ Το τσιγάρο

Στην Πλατεία Κυριακού- Βικτωρίας τώρα- όπου πέρασα τα παιδικά και εφηβικά μου χρόνια, ο δήμος είχε διορίσει για «φύλακα» ένα παράξενο γεροντάκι που φόραγε μονίμως μια μακριά παλτουδιά – μεταποιημένη στρατιωτική χλαίνη- καθόταν σ΄ ένα παγκάκι με τις ώρες και «πρόσεχε» μην τυχόν, εμείς, η αγορίστικη «τσογλανοπαρέα», πλακωθούμε στο ξύλο, σκαρφαλώσουμε στο άγαλμα με την «αρπαγή της Ιπποδαμείας», ξεριζώσουμε τα λουλούδια και σηκώσουμε τα φουστάνια των κοριτσιών, που δυο-δυο, τρία-τρία, κάνανε βόλτες, με το βλέμμα πάντοτε στραμμένο, λοξά και πονηρά, προς το μέρος μας…

Ο «φύλακας» είχε στην τσέπη της χλαίνης του μια κούτα τσιγάρα «Έθνος». Ήταν τα πιο φτηνά τσιγάρα.

Πουλιόντουσαν και χύμα. Τα λέγαμε και «στούκας». Κάθε κούτα περιείχε 100 τσιγάρα. Και το γεροντάκι, ώσπου να τελειώσει η βάρδιά του, το οχτάωρό του, τα κάπνιζε όλα! Χωρίς να ανάβει σπίρτα. Ένα σπίρτο, το αρχικό, του αρκούσε, για ν΄ αρχίσει το βίτσιο του με τον καπνό: μόλις το πρώτο τσιγάρο γινόταν γόπα, άναβε με την καύτρα του το δεύτερο τσιγάρο. Και το βιολί αυτό συνεχιζόταν ώς το τέλος. Ώς το εκατοστό τσιγάρο της κούτας…

Κι εμείς «στούκας» καπνίζαμε τον πρώτο καιρό. Τους είχαμε βγάλει αυτό το όνομα από τα γερμανικά βομβαρδιστικά αεροπλάνα, τα Στούκας, που είχαν το πλεονέκτημα της «καθέτου εφορμήσεως», πολυβολούσαν, άφηναν τις βόμβες τους και εξαφανιζόντουσαν. Ήταν μεγάλα τα μπατιριλίκια, τότε, στην παρέα. Κάπνιζε κάποιος κι εκεί που το τσιγάρο κόντευε να γίνει γόπα, πεταγόντουσαν δυο-τρεις, συγχρόνως και φώναζαν στον καπνιστή, «πετάω δεύτερος». Ήγουν, «δώσε μου τη γόπα, να τραβήξω μερικές ρουφηξιές και να την πετάξω εγώ».

Στην εφημερίδα, ο νούμερο ένα τρακαδόρος στα τσιγάρα ήταν ο «Στελιανός». Ο Στέλιος ο μπιλιαρδόρος, που πουλούσε τράπουλες, καπνό για τσιμπούκι σε μεγάλα μεταλλικά δοχεία- τα έλεγε «μαρμελάδες»- προφυλακτικά πολυτελείας και μεταχειρισμένα στυλό, που ανήκαν, πάντοτε, σε κάποιον «υπουργό». Ο Στέλιος κάπνιζε το τσιγάρο ώς την τελευταία ρουφηξιά. Τη γόπα, όταν το μήκος της πλησίαζε το ένα εκατοστό, την κόλλαγε στα μπροστινά του δόντια. Πολλές φορές τα χείλη του τσουρουφλιζόντουσαν.

Ο Ψαθάς έκοβε τα τσιγάρα στη μέση, με ένα ξυραφάκι. Προφανώς για να καπνίζει λιγότερο. Χρησιμοποιούσε και πίπα. Η Μελίνα αγόραζε πρωί πρωί ένα πλακέ πακέτο- «Καρέλια», μου φαίνεται- κι έγραφε στην πλάτη του, πάντα με μολύβι, το όνομά της. Ο λόγος:

ήθελε να ξέρει, ανά πάσα στιγμή, πόσα τσιγάρα έχει πιει. Της είχαν ζητήσει οι γιατροί να περιορίσει το ρημάδι το κάπνισμα. Και για να γνωρίζει επακριβώς πόσα τσιγάρα «έκαιγε», απαγόρευε τις τράκες από το πακέτο της.

Πρώτη Ιουλίου του 2009. Από σήμερα η Ελλάδα κόβει το τσιγάρο, όπως διαβάζω στις καταχωρήσεις στον Τύπο, σε φωτεινές επιγραφές, σε ανακοινώσεις του υπουργείου Υγείας κ.λπ. κ.λπ. Στις χθεσινές εφημερίδες, όμως, είδα ότι ακόμη δεν έχει φτάσει στα μπαρ, τα εστιατόρια κ.λπ., η σχετική εγκύκλιος του Αβραμόπουλου. Πολλοί διαμαρτύρονται, γιατί υπάρχει μεγάλη ασάφεια ως προς το τι πρέπει να γίνει. Νομίζω ότι θα περάσει πολύς καιρός- το έγραφα και προχθές – ώσπου ο Έλληνας να πεισθεί να το κόψει.

Κι από το απέναντι σπίτι, ένας παλιομπαγάσας, που έχει μάθει ότι είμαι αντικαπνιστής, βάζει και ξαναβάζει στο πικάπ, ένα παλιό τραγούδι, που λέει, «άναψε το τσιγάρο, δώσ΄ μου φωτιά/ έχω μεγάλο ντέρτι μες στην καρδιά…».