«Όλοι είμαστε ένοχοι και αθώοι»

Η Ιlynea Μironoff, από Ρώσο αριστοκράτη πατέρα και Αγγλίδα μητέρα, βρέθηκε από την εφηβεία της στο θέατρο. Με το ψευδώνυμο Έλεν Μίρεν έπαιξε Κλεοπάτρα στα 18 της. Έκτοτε, παραμένει αδιαφιλονίκητη πρωταγωνίστρια της αγγλικής σκηνής, κάνει κινηματογραφική καριέρα, κερδίζει βραβεία (και Όσκαρ), γίνεται τραγούδι από τους εναλλακτικούς Μars Volta.

Λυγερή φιγούρα, με φυσική κομψότητα, συμφιλιωμένη με τις ρυτίδες της, απολαμβάνει τα 45 χρόνια της στο θέατρο, αμείβεται εξαιρετικά καλά και διατηρεί ζωντανό το ενδιαφέρον της για τη ζωή και την τέχνη της. Η «κάθοδός» της στην Επίδαυρο, τη συγκινεί και την κινητοποιεί.

Συγκρίνεται η επιτυχία ενός Όσκαρμε οποιαδήποτε άλλη;

Το να παίζεις στην Επίδαυρο είναι σαν να κερδίζεις κάτι περισσότερο από ένα Όσκαρ. Ειλικρινά πιστεύω ότι είναι από τις πιο σημαντικές εμπειρίες στη ζωή ενός ηθοποιού. Νομίζω ότι θα καταλάβουμε τα συναισθήματά μας όταν φτάσουμε εκεί. Πιστεύω πως θα είναι απίστευτα συγκινητικό το να βρίσκεσαι στην Επίδαυρο. Απίστευτο! Όλη η ιστορία της υποκριτικής είναι εκεί.

Πού προτιμάτε να δουλεύετε, στο θέατρο ή τον κινηματογράφο;

Είναι και τα δύο τόσο διαφορετικά. Συνήθως προτιμώ αυτό που δεν κάνω τη δεδομένη στιγμή, γιατί το άλλο πάντα μοιάζει πιο ελκυστικό. Αλλά τώρα, αυτό είναι που προτιμώ (στρέφεται τρυφερά στον Χάιτνερ, με τον οποίο είχε συνεργαστεί στην ταινία του «Η τρέλα του Γεωργίου Β΄»).

Η «Φαίδρα» ήταν δική σας επιλογή. Γιατί;
Όταν ήμουν στα πρώτα χρόνια της σταδιοδρομίας μου, με συνέπαιρναν οι γυναίκες ηθοποιοί που έζησαν στην αλλαγή του αιώνα. Η ρομαντική μου φαντασίωση μού έλεγε πως κάπως έτσι είναι η πραγματική ηθοποιός. Είχα μια μεγαλοπρεπή εικόνα για την ηθοποιία και η Σάρα Μπερνάρ, η Ελεονώρα Ντούζε έπαιξαν τη Φαίδρα, άρα θα ήταν σπουδαίος ρόλος. Κι ενώ αγαπώ τον νατουραλισμό, τις μικρές κλίμακες, την εσωτερικότητα, τα έργα μοντερνιστικού ύφους. Επίσης αγαπώ τα μεγαλοπρεπή έργα, τα οπερετικά, που έχουν να κάνουν με τη μυθολογία, τον πολύ βαθύ και κατά μια έννοια απλό και καθαρό τρόπο που δεν είναι περιπεπλεγμένος με τις σύγχρονες ψυχολογίες.

Ο Ρακίνας λέει ότι η Φαίδρα δεν είναι ένοχη, δεν είναι αθώα. Μεταξύ αθωότητας και ενοχής,πού εντοπίζετε τη δική σας Φαίδρα;

Στην ανθρώπινη υπόσταση. Γιατί όλοι στη ζωή μας είμαστε ένοχοι κι αθώοι, κι όλοι κάνουμε φρικτά λάθη κρίσεως σε μικρό ή μεγάλο επίπεδο. Πιστεύω δε ότι αυτή είναι η διαχρονική ανάγνωση του έργου. Σήμερα το πρωί σκεφτόμουν την πορεία της Ιστορίας, από την Αρχαία Ελλάδα μέχρι τη Γαλλία του 18ου αιώνα και τη σημερινή Αγγλία, και πόσο την κατανοεί το κοινό, γιατί έχει να κάνει με την ανθρώπινη υπόσταση. Είναι κάτι πολύ αναγνωρίσιμο η ανοησία του έρωτα που οδηγεί σε μοιραίες πράξεις.

Είναι η ηρωίδα υπεύθυνη για το κρίμα της ή οδηγείται σ΄ αυτό από τους θεούς;

Εγώ είμαι άθεη κι έτσι θα έλεγα πως είναι δική της βούληση. Όπως πιστεύω πως και ο Ρακίνας και ο Ευριπίδης και οι Έλληνες συγγραφείς κατανοούν πολύ καλά τη σχέση μεταξύ βούλησης και πεπρωμένου. Δημιουργείς το δικό σου πεπρωμένο, αλλά την ίδια στιγμή βιώνεις μια αίσθηση ότι υπάρχει κάτι που λειτουργεί έξω από εσένα. Αν δεν είχα πάει στο βενζινάδικο σήμερα, δεν θα είχα αργήσει εδώ (γελάει). Καταλαβαίνετε, ήταν δική μου απόφαση να μην αργήσω, αλλά… Ιδιαίτερα σ΄ αυτό το έργο δεν υπάρχει χαρακτήρας τον οποίο να καθορίζουν εξ ολοκλήρου οι θεοί. Όλοι έχουν πάρει αποφάσεις κι έχουν κάνει βήματα στη ζωή τους. Όλοι τους. Κανένας δεν είναι αθώος. Κανένας δεν είναι ένοχος, όμως κάτι επεμβαίνει, κι αυτό μου αρέσει ιδιαίτερα.

Η Φαίδρα είναι απλώς ένα εργαλείο (αντικείμενο). Κι αυτό από μόνο του είναι ένα, όχι ακριβώς ανθρώπινο θα έλεγα, ρεαλιστικό στοιχείο. Στην πραγματικότητα αυτό που κάνουν οι άνθρωποι ο ένας στο άλλον κι ο τρόπος που λειτουργούν μεταξύ τους είναι παγκόσμιο και αληθινό. Γι΄ αυτό είναι εύκολο να το μεταφέρεις. Ακόμα κι αν είσαι άθεος, όπως εγώ, μπορείς να παίζεις άλλους χαρακτήρες, να μπαίνεις σε άλλες καταστάσεις για να υπερασπιστείς τα θεία. Είναι πολύ βολικό να λες: Α! είμαι έτσι γιατί η μητέρα μου ήταν έτσι ή κάποια άλλη δικαιολογία, ψυχολογικής διάστασης.