ΔΡΟΜΟΙ

Δεν ξέρουμε…
… ίσως, πως τους το χρωστάμε, μα οι συγγραφείς είναι εκείνοι που μας βοηθούν να καταλάβουμε τον κόσμο. Οδηγούν σε αυτόν τα βήματά μας, βάζουν σε λόγια τους έρωτες, τα τοπία, τις σχέσεις. Σε ένα μεγάλο και σημαντικό κομμάτι της ζωής μας, την εργασία, η σιωπή των σύγχρονων συγγραφέων είναι εκκωφαντική.

Μια μεγάλη…
… φιλοδοξία όμως των κλασικών μυθιστοριογράφων ήταν κάποτε να συλλάβουν την εμπειρία της ζωής του εργαζομένου. Από τον Μπαλζάκ μέχρι τον Ζολά, τον Ντίκενς και τον Κάφκα, έγραφαν για την ομορφιά, τη φρίκη και την πλήξη των χώρων εργασίας. Και τα βιβλία τους έπιαναν τότε όσο τόπο πιάνουν σήμερα τα οικονομικά ρεπορτάζ των εφημερίδων. Μόνο που το ενδιαφέρον τους δεν ήταν κυρίως οικονομικό. Ήθελαν να δείξουν την ανθρώπινη πλευρά της εργασίας. Σήμερα, ακόμη και οι πολυβραβευμένοι συγγραφείς προτιμούν να κλείνουν τις ιστορίες τους μέσα στους τέσσερις τοίχους ενός σπιτιού ή ενός χαρακτήρα. Γι΄ αυτό φάνηκε πολύ παράξενο όταν ένας νεαρός συγγραφέας, ο Τζόσουα Φέρις, απέσπασε πολλούς επαίνους με ένα μυθιστόρημα που ασχολείται με το απροσδόκητο θέμα της δουλειάς σε ένα γραφείο.

Η πεποίθηση…
… πως η εργασία δεν είναι ενδιαφέρον θέμα φταίει για την εξαφάνισή της από τη λογοτεχνία και την τέχνη (αυτό τουλάχιστον πιστεύει ο Αλέν ντε Μποτόν, που έγραψε το βιβλίο «Οι χαρές και οι λύπες της εργασίας»). «Μια νέα γενιά καλλιτεχνών και συγγραφέων θα μπορούσε να ξαναζωντανέψει αυτό το θέμα και να δώσει νέο νόημα στη ζωή μας», λέει ο Αλέν ντε Μποτόν στην εφημερίδα «Μπόστον Γκλόουμπ». «Γιατί η σιωπή των συγγραφέων είναι, και αυτή, μια μορφή αλλοτρίωσης από την εργασιακή διαδικασία». Πριν από δύο αιώνες, οι πρόγονοί μας ήξεραν από πού προέρχονταν όλα όσα έτρωγαν ή κατείχαν. Γνώριζαν το γουρούνι, τον μαραγκό, την υφάντρα, τον αργαλειό, τον γαλατά. Σήμερα, όσο περισσότερα πράγματα αποκτάμε τόσο λιγότερα ξέρουμε για την προέλευσή τους. Τριγυρισμένοι από συσκευές και μηχανήματα δεν γνωρίζουμε τίποτα γι΄ αυτά, είναι για εμάς μονάχα αριθμοί, χρήματα. Φυσικά, υπάρχουν έργα που δεν έχουν σχέση με την εργασία και, ωστόσο, είναι αιώνια. Ο Σαίξπηρ έγραψε κυρίως για σχέσεις και φόνους. Όμως, λέει ο Αλέν ντε Μποτόν, σε μια περίοδο που η οικονομική κρίση μάς υπενθυμίζει πόσο είμαστε εξαρτημένοι από την εργασία μας, οι συγγραφείς και οι καλλιτέχνες θα μπορούσαν να μας μάθουν να διακρίνουμε τις χαρές και τις λύπες της. Όπως εκείνος ο Καναλέτο του δέκατου όγδοου αιώνα- μέσα σε ένα μοναδικό γιγάντιο πίνακά του, βλέπουμε λιμενεργάτες να ξεφορτώνουν κιβώτια, εμπόρους να παζαρεύουν στην πλατεία, φουρνάρηδες σκυμμένους στους φούρνους, γυναίκες να ράβουν στα παράθυρα.

Να τι χρειάζεται…
… μια τέχνη που να μπορεί να δείξει τους χώρους εργασίας με όλη τη φρίκη και την ομορφιά τους, την εργασία που, μαζί με τον έρωτα, είναι η πηγή που δίνει νόημα στη ζωή των ανθρώπων.