[ Δρόμοι ]

Το χάπενινγκ…
… πήρε τέλος. Ίσως κάποτε στο μέλλον να θυμόμαστε τέτοιες ευρωεκλογές με αποστροφή, σαν μια αντιδημοκρατική παρέκκλιση, από εκείνες που πολλές φορές στην Ιστορία προκάλεσαν πράξεις ηρωικής αντίστασης.

Ευρώπη!..
… Πόσο θα θέλαμε να σ΄ αγαπήσουμε! Έστω και όσο κρατάει αυτή η παράγραφος. Ο αρθρογράφος Ρενό Σενί έχει ποιητική διάθεση: «Αρχιτεκτονική των εθνών που, αφού διάβηκαν ποταμούς αίματος, ενώνονται με το ειρηνικό ιδεώδες της επικοινωνίας των ανθρώπων και των ιδεών. Όνειρο των ποιητών που κράτησε ζωντανή τη φλόγα της ελπίδας στις πιο ζοφερές στιγμές της ανθρωπότητας. Όραμα των γενεών που ξύπνησαν μέσα από τη φρίκη, με την ελπίδα να ζήσουν σε μια Ευρώπη όπου η ευημερία θα ήταν σχεδόν υποχρεωτική». Μα, ξαφνικά, ο ποιητής μας σαν να ξυπνάει με έναν εφιάλτη: «Μια σημαία, ένας ύμνος, ένα νόμισμα, πολλές συνθήκες, μια Λερναία Ύδρα με 27 κεφάλια, ένα παζάρι, ένα κωμειδύλλιο λαών που αναζητούν μια κοινή μοίρα. Χάος». Για το χάος…
… υπάρχουν πάντα πρόχειροι οι αποδιοπομπαίοι τράγοι. Μόνο που αυτή τη φορά η οικονομική κρίση που έχουν φορτωθεί στις πλάτες τους οι λαοί άλλαξε τα πράγματα: η υψηλή αποχή στις ευρωεκλογές δεν προήλθε τόσο από τους απαθείς όσο από τους συνειδητούς. Ένα από τα βασικά αίτια που κρατούν τους ψηφοφόρους μακριά από την Ευρώπη, λέει ο Μαρκ Φράνκλιν, καθηγητής Συγκριτικής Πολιτικής στο Ευρωπαϊκό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο, είναι ότι οι εθνικές αντιπροσωπείες φέρονται αλλιώς όταν συναντώνται στο Συμβούλιο Υπουργών κι αλλιώς όταν βρίσκονται μπροστά στον λαό τους. «Οι πραγματικές αποφάσεις λαμβάνονται εν κρυπτώ στις Βρυξέλλες», λέει ο καθηγητής Φράνκλιν στο περιοδικό «Σπίγκελ». «Ποτέ δεν μαθαίνουμε τι λένε εκεί. Ύστερα, οι πολιτικοί υποκρίνονται πως αυτοί έχουν την εξουσία. Επιστρέφουν στη χώρα τους και υπόσχονται λαγούς με πετραχήλια, μολονότι οι περισσότερες αποφάσεις λαμβάνονται στις Βρυξέλλες». Όμως, ύστερα από αυτή την οικονομική κρίση, οι ψηφοφόροι δεν είναι πια ούτε αφελείς ούτε αθώοι. Γνωρίζουν πως, όταν νοσεί το οικονομικό σύστημα, νοσεί και το πολιτικό. Γνωρίζουν πως δεν νοσούν μόνο μια δυο, αλλά πολύ περισσότερες χώρες στην Ευρώπη. Γνωρίζουν πως το σύστημα είναι πια ενιαίο και ομογενοποιημένο. Γνωρίζουν πως αυτό το σύστημα εκτρέφει την αρπακτικότητα των τραπεζών. Γνωρίζουν πως αφήνει ελεύθερη την εργοδοσία να επιστρέφει τις συνθήκες εργασίας στην εποχή της δουλείας. Και αναζητούν κάθε τρόπο για να αφαιρέσουν τη νομιμοποίηση αυτού του συστήματος.

Η πόρτα…
… που έχει ανοίξει με την οικονομική κρίση οδηγεί στο άγνωστο. «Το αληθινό σύμβολο της Ευρώπης του 2009 δεν είναι τα κίτρινα αστέρια στο μπλε φόντο», έγραφε τις προάλλες ο Τίμοθι Γκάρτον Ας, «αλλά μία στρουθοκάμηλος που κρύβει το κεφάλι της στην άμμο». Οι στρουθοκάμηλοι υποψιάζονται πως μετά τις ευρωεκλογές ούτε οι εθνικές εκλογές θα βρεθούν στο απυρόβλητο. Το «Κόμμα του Κανένα» είναι το μεγαλύτερο, προβάλλει απειλητικό και αρνείται να νομιμοποιήσει το σύστημα.