[ ΑΝΑΛΩΣΙΜΑ ] Ο επίμονος κηπουρός

Πριν από είκοσι χρόνια ελπίζαμε πολύ στην πολιτική Ένωση της Ευρώπης. Φαινόταν ακόμα μακρινή, αλλά υπήρχε ορμή και ελπίδα, και η αντίφαση που βρίσκεται στον ίδιο τον πυρήνα της ιδέας αυτής έμοιαζε να μπορεί να λυθεί ή έστω να της επιτρέψει να γίνει πραγματικότητα.

Γιατί είναι δύσκολο οι πολίτες και οι πολιτικοί των κρατών που πολέμησαν αιώνες για να γίνουν ομοιογενή έθνηκράτη, να δεχτούν να μπουν σε έναν δρόμο που θα οδηγούσε κατά κάποιο τρόπο πίσω σε πολυεθνικές καταστάσεις. Βλέπεις οι πολιτικοί πάνε στην Ευρώπη και μάχονται για τη χώρα του ο καθένας, ποιος θα αγωνιστεί για την ίδια την Ευρώπη; Πώς να είσαι Έλληνας και ταυτόχρονα Ευρωπαίος; Πώς να είσαι σοσιαλιστής και ταυτόχρονα δημοκράτης; Πώς να είσαι αριστερός και να μπορείς να συνδιαλέγεσαι χωρίς δογματισμούς; Πώς να έχεις αυτό το κάπως ρομαντικό όραμα για την Ευρώπη, και ταυτόχρονα να μη χάνεις ποτέ την επαφή σου με την πραγματικότητα, να την παρακολουθείς και να την αναλύεις νηφάλια, να μη χάνεις το κουράγιο σου όταν βλέπεις τα πράγματα να πηγαίνουν σε κατεύθυνση εντελώς διαφορετική από εκείνη που είχες ελπίσει; Ήταν απορίες που συχνά είχα με τον Μιχάλη Παπαγιαννάκη. Τον έβλεπα σαν επίμονο κηπουρό των ανανεωτικών αριστερών ιδεών, που δεν κουραζόταν να δουλεύει σε χώματα άγονα, σκληρά, αχάριστα. Επέμενε, όχι μόνο στις ιδέες, αλλά και στις μεθόδους, κάποια εργαλεία είχε που άντεχαν στις δύσκολες συνθήκες: τον ανθρωπισμό κυρίως και τις δικές του αρχές, που δεν τις άφηνε στην άκρη σε καμιά στιγμή της δύσκολης πολιτικής πορείας του. Αν θέλουμε να σκεφτούμε έναν Έλληνα Ευρωπαίο και γιατί έχει νόημα να ψηφίσουμε στις 7 Ιουνίου, ας τον θυμόμαστε. Και μαζί, το αντιφατικό και δύσκολο όραμα της Ευρώπης, που χρειάζεται συνδρομή.