Φαινόμενα

Δεν το ΄πε ο παπαγάλος
Της Πόπης Διαμαντάκου diaman@dolnet.gr ,

Λένε πως πετυχημένη είναι η διαφήμιση που το μήνυμά της «καρφώνεται» στον εγκέφαλο του θεατή
Με την παραπάνω έννοια, οι τσιρίδες των παπαγαλακίων του προεκλογικού σποτ της Ν.Δ. πετυχαίνουν. Ξεκουφαίνουν. «Λουκέτο!», «Λουκέτο!» φωνάζουν στο ένα σποτ, «Καταστροφή!», «Καταστροφή!» φωνάζουν στο άλλο.

Επιτίθενται έτσι στους πρωταγωνιστές των σποτακίων, οι οποίοι προσπαθούν να τα αποφύγουν και δεν βρίσκουν καταφύγιο, παρά μόνο όταν μπαίνουν στον χώρο της εργασίας τους. Εκεί επικρατεί γαλήνη. Τα παπαγαλάκια έχουν μείνει απ΄ έξω. Το μήνυμα απλό στην αποκωδικοποίηση, παπαγαλάκια είναι οι «κακοί δημοσιογράφοι» που παραπληροφορούν, τρομοκρατούν τον κόσμο για την οικονομική κατάσταση, ενώ η πραγματικότητα είναι τελείως διαφορετική, γαλήνιοι χώροι εργασίας, όπου δικαιώνεται ο εργαζόμενος χωρίς κανένα πρόβλημα, γι΄ αυτό και τα παπαγαλάκια δεν ακούγονται.

Είναι η πρώτη φορά που πολιτικό μήνυμα κάνει επίθεση σε δημοσιογράφους, στους πράσινους υποτίθεται όχι σε όλους, χρεώνοντάς τους την «εικόνα» της αποτυχίας της κυβέρνησης. Για το τηλεοπτικό σποτ των πράσινων παπαγαλακίων, όχι κρίση δεν υπάρχει, όχι αγωνία των επαγγελματιών για το αύριο δεν υπάρχει, αλλά στους χώρους εργασίας όλα κυλούν τόσο ήρεμα που διαψεύδουν απολύτως την τρομολαγνεία των παπαγαλακίων. Αμέσως μετά, μέσα σε γαλάζιο φόντο, πέφτουν οι κάρτες με τα κυβερνητικά επιτεύγματα. Πόσα χρήματα μοιράστηκαν και σε πόσους.

Πετυχημένο ως προς τα εύπεπτα μηνύματα το σποτάκι, τα οποία ανταποκρίνονται- όπως ορίζει ο κανόνας της επικοινωνίας- στις λαϊκές φαντασιώσεις: «κακός Τύπος», «παροχές της κυβέρνησης». Παράλληλα, όμως, ταπεινωτικό. Καθώς επιχειρεί να εκμεταλλευτεί τις στρεβλώσεις της δημοκρατίας, για τις οποίες ευθύνεται μια κλειστοφοβική πολιτική πελατειολαγνείας, που παγιδεύει τον τόπο στις μιζέριες του χωρίς να προτείνει καμιά απολύτως διέξοδο.

Ταπεινωτικό, γιατί το συγκεκριμένο κόμμα στηρίχτηκε στο επικοινωνιακό παιχνίδι από τα πρώτα κυβερνητικά βήματα, ήταν έτοιμο να αξιοποιήσει με ρητορείες περί «πάταξης της διαφθοράς» και «νταβατζήδων», την «κουλτούρα» της επικοινωνιακής πολιτικής εις βάρος της ουσιαστικής, χάρη στην οποία αναδείχθηκε και κέρδισε τις εκλογές. Δημιούργησε προσδοκίες στις οποίες δεν ανταποκρίθηκε όχι με ευθύνη των δημοσιογράφων.

Ταπεινωτικό, γιατί κατεβάζει το επίπεδο μιας εκλογικής διαδικασίας που απαιτεί ανοιχτούς ορίζοντες από κόμματα και πολίτες, σε αυτό της υπενθύμισης παροχών και επιδοτήσεων, σαν να είναι οι πολίτες στόματα που πρέπει να μπουκωθούν. Το μεγαλύτερο και ακριβότερο μέγεθος της δημοκρατίας ζαρώνει στο διαφημιστικό σποτ, σε στομαχάκι για γέμισμα. Για δεύτερη φορά, προεκλογική εκστρατεία της Ν.Δ. τους υποτιμά.

Όχι γιατί δεν είναι πολύτιμες οι παροχές, αλλά γιατί είναι πολυτιμότερη η συνείδηση του πολίτη σε κρίσιμες εποχές όπως αυτή που διανύουμε.


Θέα θανάτου

Υπάρχει όριο ανάμεσα στα θεάματα που σοκάρουν τον κόσμο με σκοπό να τον ευαισθητοποιήσουν για θέματα υγείας και στην ικανοποίηση της θανατολαγνείας του εθισμένου φιλοθεάμονος πλήθους; Δεν μπορεί παρά να αναρωτηθούμε, στο δεύτερο «κρούσμα» κινηματογράφησης της πορείας στον θάνατο από καρκίνο μια διασημότητας. Το πρώτο ήταν στη Βρετανία όταν έκανε ριάλιτι τον θάνατό της μια σταρ αυτού του είδους τηλεόρασης, λέγοντας ότι θέλει «να ευαισθητοποιήσει τον κόσμο για τον καρκίνο», αλλά ότι χρειάζεται και τα χρήματα για να εξασφαλίσει το μέλλον των παιδιών της.

Το δεύτερο, πρόκειται για ντοκιμαντέρ, προβλήθηκε από το αμερικανικό ΝΒC και αναφέρεται στη ζωή και τη σκληρή μοίρα της ηθοποιού Φάρα Φόσετ, που πάλεψε με τον καρκίνο και στα 62 της χρόνια πλέον, όλα δείχνουν πως πλησιάζει στο τέλος. Αυτή τη φορά, μπορεί να μην υπάρχει το live που δίνει την άγρια κανιβαλική διάσταση στο θέαμα, αλλά δεν παύει η απόγνωση να γίνεται υλικό για την κάμερα.

Απόδειξη ότι αναμεταδίδονται τα πλάνα της φθοράς της αλλοτινής λαμπερής ηθοποιού από τις τηλεοράσεις όλου του κόσμου, όχι μόνο για να προκληθεί η εύκολη συγκίνηση, αλλά και για να ικανοποιηθεί μια κυνική ανάγκη του φιλοθεάμονος, η οποία καλλιεργείται από τη λαϊκή τηλεόραση, από το ριάλιτι, από τα τρομολαγνικά θεάματα, ότι η μοίρα όλων είναι κοινή. Ακόμη κι έτσι, εκείνη μπορεί να προσέφερε σε χιλιάδες οικογένειες που αντιμετωπίζουν το ίδιο πρόβλημα τη «συντροφιά» της, την ανακούφιση ότι δεν είναι μόνοι, αλλά δεν παύει ο κυνισμός μιας τηλεόρασης που καταναλώνει εικόνες να επιβάλλεται και σε αυτές μιας γυναίκας σε απόγνωση, μετατρέποντας την ανάγκη της για επικοινωνία σε θέαμα αρένας.