Φαινόμενα

Όνειρο η ελευθερία
Της Πόπης Διαμαντάκου diaman@dolnet.gr ,

Ενώ η Ευρώπη ζει το «παραμύθι» της ενσαρκωμένο στο πρόσωπο του Ρίμπακ, στα αχούρια πέριξ της Ομονοίας στριμώχνεται η διάψευσή του
Ιστορίες μεταναστών. Μια τέτοια καταναλώνει μια ενθουσιασμένη γιουροβιζιονική Ευρώπη στο πρόσωπο του Αλεξάντερ Ρίμπακ, του μεγάλου νικητή, του οποίου η οικογένεια έφυγε από τη Λευκορωσία όταν ήταν 4 χρονών κυνηγώντας το όνειρο της ελευθερίας και της καλύτερης ζωής, για να μεγαλώσει «σε ένα πολύ μικρό σπίτι», όπως λέει η μητέρα του στο φιλμάκι-αφιέρωμα που έχει γυριστεί γι΄ αυτόν. Μια γιορτινή Ευρώπη ζει το «Fairytale» της, αποθεώνοντας τις δημιουργικές προσμείξεις των λαών και των πολιτισμών της στη γιουροβιζιονική σκηνή (η Παπαρίζου Ελληνίδα από τη Σουηδία, η Χαντισέ Τουρκάλα από το Βέλγιο).

Δεν είναι ίδιες οι ιστορίες όλων των μεταναστών. Υπάρχουν και εκείνοι που έρχονται από πολύ μακριά, πιστεύοντας το ίδιο γλυκό «παραμύθι» του ευρωπαϊκού παραδείσου, για να προσγειωθούν στη σκιά του εκεί που στοιβάζονται όσα «χαλούν την εικόνα» και είναι δύσκολο να αντιμετωπιστούν. Στριμώχνονται μέσα στη βρώμα και τη φτώχεια, στα ερείπια πέριξ της Ομονοίας. Τις δικές τους ιστορίες, που δεν έχουν λάμψη και σουξέ, αλλά έχουν πίκρα και αδιέξοδο, τις αφηγείται μια άλλη τηλεόραση, που επιμένει να συμπληρώνει την εικόνα, τη δική μας εικόνα, των Ευρωπαίων γιουροβιζιονιζόμενων εθνοπατριωτών. Τις προάλλες, ένα αφιέρωμα για τους ανθρώπινους «σάκους» που τσουβαλιάζονται πίσω από την Ομόνοια είδαμε στην εκπομπή «Κοινωνία ώρα Μega» και προχθές πλησίασαν ακόμη πιο κοντά τον τηλεοπτικό φακό οι «Πρωταγωνιστές». Μπήκαν στο οκταώροφο κτίριο του παλιού Εφετείου, αφού προσπέρασαν τη «μυρωδιά από σήψη και ούρα», για να φτάσουν μέχρι τον Σαμίρ τον απογοητευμένο, τον Χαλίφ τον ερωτευμένο και άλλους.

Οι χαρακτηρισμοί τους στην οθόνη, βγαλμένοι από τις ιστορίες τουςαφού κανένας άλλος προσδιορισμός δεν μπορεί να είναι πιο επίσημος από αυτά που λένε για τον εαυτό τους στην κάμερα. «Ήρθα για να δουλέψω. Δεν ήρθα ούτε για να κλέψω, ούτε για να πουλήσω ναρκωτικά», λέει ο Σαμίρ. «Η κοπέλα μου έχει δική της δουλειά στη Γαλλία. Γνωριστήκαμε από το Ίντερνετ, δύο χρόνια έχουμε δεσμό και δεν την έχω δει ποτέ. Θέλει να έρθει για διακοπές στα ελληνικά νησιά. Δεν της έχω πει την αλήθεια. Τι να της πω;», είναι η ιστορία του Χαλίφ.

Το ιντερνετικό σύμπαν, άυλο και άχρονο, προσφέρει αυτό που λαχταρούν οι ανθρώπινες ψυχές: να ενωθούν ελεύθερες πάνω από χώρες, ταυτότητες, λαθραίες διαδρομές μέσα σε αμπάρια, με πείνα και κακουχίες. «Να μπορούν να επιλέγουν» ονειρεύονται όλοι αυτοί που καταφθάνουν από την Αλγερία, την Τυνησία, το Ιράν. Περισσότερο από τον πλούτο- που άλλωστε πολλοί στις πατρίδες τους τον είχαν.

Να είναι ελεύθεροι, όπως ο Ασάν. Έλληνας- Αναστάση τον έλεγαν προτού γίνει μουσουλμάνος. Το επέλεξε. Δεν έχουν διαφορές, θα πει, οι θρησκείες. Παντρεύτηκε μουσουλμάνα. Και η κόρη του; Θα επιλέξει ό,τι θέλει, αρκεί να το αγαπά.

Ελεύθερη στην επιλογή της και η Μαρία, που παντρεύτηκε Αιγύπτιο 20 χρόνια εγκαταστημένο στην Ελλάδα. Ευτυχισμένη, με ένα μωρό, με τη μαντίλα της και διόλου καταπιεσμένη. Αυτά που λένε, ότι οι γυναίκες μουσουλμάνες υποτάσσονται στον άντρα, ότι εκείνος απαιτεί να τον υπηρετούν, δεν ισχύουν. Δεν τα λέει η θρησκεία. Ο άνθρωπός της μαγειρεύει μαζί της, την βοηθά στο σπίτι.

Αυτά τα κάνουν οι φανατικοί, οι Ταλιμπάν, εξηγεί ο Ασάν, που εξεγείρεται, θυμώνει με τις ακρότητες. «Με ενοχλούν στην ψυχή μου», θα πει.


Σκληρή η προσγείωση

Για τους φανατικούς η θρησκεία γίνεται όπλο. Και η σημαία, για ορισμένους της «άλλης πλευράς», της δικής μας. Τυλιγμένη στο ξύλο, σαν ρόπαλο στα χέρια οπαδών της Χρυσής Αυγής, που κατέβηκαν στην Ομόνοια να διαδηλώσουν κατά των λαθρομεταναστών.

Έφτασαν έξω από το Εφετείο. Η άγρια απειλή τους προκαλεί τον τρόμο και οι κρυμμένοι στα σάπια ερείπια λαθρομετανάστες μετατρέπονται σε εξεγερμένους.

Μπροστά στον φακό των «Πρωταγωνιστών» αναδεικνύεται ο πραγματικός τρόμος της εποχής: η εξαγρίωση των απελπισμένων και από τις δυο πλευρές.

Η λύση μοιάζει αδύνατη. Δεν υπάρχει; Δεν την βλέπουμε; Ίσως γιατί η γιουροβιζιονική συμφιλίωση των διαφορετικών έχει τηλεθέαση και διαφημιστικά έσοδα. Η μεταναστευτική πολιτική θέλει αφοσίωση, καλλιέργεια νοοτροπιών και χρόνο για να υπάρξουν «έσοδα» (εκλογικά και άλλα). Θα εισπράξουν τα παιδιά μας. Αλλά αυτά ας κάνουν κουμάντο. Μήπως θα είναι το μοναδικό πρόβλημα που τους κληροδοτούμε;