Διχασμένα τα «παιδιά» της Θάτσερ

Ήταν 4 Μαΐου 1979 όταν η Μάργκαρετ Θάτσερ γινόταν η πρώτη γυναίκα πρωθυπουργός στην ιστορία της Βρετανίας.
Τριάντα χρόνια από τότε, η οικονομική κρίση φαίνεται να κλείνει με τον πιο δραματικό τρόπο την περίοδο του θατσερισμού. Ή μήπως δεν είναι έτσι; Τα «παιδιά της Θάτσερ»- και ο υπόλοιπος κόσμος- διχάζονται.

Το άγαλμα της Μάργκαρετ Θάτσερ που στήθηκε τον Φεβρουάριο του 2007, είναι το μοναδικό πρώην πρωθυπουργού εν ζωή που κοσμεί το βρετανικό Κοινοβούλιο. Ήταν η μεγαλύτερη αναγνώριση για την κόρη του μπακάλη από την επαρχία του Λινκολνσάιρ, η οποία μέσα σε περίπου μία δεκαετία- όσο έμεινε στον αριθμό 10 της Ντάουνινγκ Στριτ- άλλαξε τη Βρετανία και μαζί με τον πολιτικό της έρωτα, τον Ρόναλντ Ρίγκαν, ολόκληρο τον δυτικό κόσμο.

Η Θάτσερ ήθελε να αλλάξει την ψυχή των Βρετανών, όπως έλεγε, και για να το πετύχει άνοιγε μέτωπα χωρίς κανένα δισταγμό. Η οικονομική της πολιτική, ένα πρόγραμμα οικονομικού νεοφιλελευθερισμού που τελικά έγινε «-ισμός» με το όνομά της, προκάλεσε το μεγαλύτερο κύμα απεργιών που είχε γνωρίσει η μεταπολεμική Βρετανία. Όλες οι απεργίες, ακόμη και των μαχητικών ανθρακωρύχων, σκόνταψαν πάνω στο τείχος της Σιδηράς Κυρίας. Με την ίδια αδιαλλαξία αντιμετώπισε την απεργία πείνας του Μπόμπι Σαντς και ακόμη πέντε ανταρτών του ΙRΑ. Και με παλιομοδίτικη επίδειξη δύναμης βγαλμένης κατευθείαν από τα βάθη της πάλαι ποτέ Βρετανικής Αυτοκρατορίας, κατατρόπωσε την Αργεντινή στον πόλεμο των Φόκλαντς.

Ασφυκτικό περιβάλλον
Ήταν η εποχή της Θάτσερ μια λαίλαπα; Ασφαλώς, για τα δύο εκατομμύρια των Βρετανών που έχασαν τις δουλειές τους τα πρώτα χρόνια της πρωθυπουργίας της. Και σίγουρα, για πολλούς καλλιτέχνες που πνίγονταν στο ασφυκτικό περιβάλλον του θατσερισμού, τόσο που εύχονταν τον θάνατό της. Ο Μόρισεϊ της αφιέρωσε το τραγούδι «Η Μάργκαρετ στην γκιλοτίνα» και ο Έλτον Τζον στην ταινία «Μπίλι Έλιοτ, γεννημένος χορευτής» τραγουδούσε: «Καλά Χριστούγεννα, Μάγκι Θάτσερ, σήμερα γιορτάζουμε γιατί είναι μια μέρα πιο κοντά στον θάνατό σου». Τον θάνατό της περιμένουν φίλοι και εχθροί στην πολιτική – η Μάγκι είναι 84 ετών και πάσχει από άνοια. Πολλοί από αυτούς σκέπτονται όμως να την αποχαιρετήσουν με μια κηδεία όπως αυτές που επιφύλαξαν στους σωτήρες του έθνους, τον Ουέλινγκτον, τον Λόιντ Τζορτζ και τον Τσώρτσιλ.

«Είμαστε όλοι παιδιά της Θάτσερ». Σε αυτό το πικρό συμπέρασμα κατέληξε ο ιστορικός Άντριου Μαρ στο βιβλίο του «Μια ιστορία της σύγχρονης Βρετανίας». Πριν από χρόνια ακούστηκαν οι πρώτες αναθεωρητικές φωνές για την πολιτική της, οι οποίες υποστήριξαν ότι χωρίς τις μεταρρυθμίσεις της η Βρετανία δεν θα γνώριζε την οικονομική άνθηση της περιόδου του Μπλερ. Σήμερα, με την οικονομική κρίση να γονατίζει τη Γηραιά Αλβιώνα, η Θάτσερ (και φυσικά ο Ρίγκαν) κερδίζει τον τίτλο της πηγής του κακού. Όπως υπενθυμίζει ο Γκίντεον Ράχμαν στουςΦαϊνάνσιαλ Τάιμς, όταν η Θάτσερ άρχιζε το κύμα ιδιωτικοποιήσεων, η Γαλλία του Φρανσουά Μιτεράν προωθούσε ένα πρόγραμμα κρατικοποιήσεων. Αυτός όμως που έκανε στροφή 180 μοιρών ήταν ο Γάλλος πρόεδρος. «Οι κυρίες δεν επιτρέπεται να αλλάζουν στάση», έλεγε τότε η Θάτσερ. Η αλήθεια είναι- επισημαίνει ο Βρετανός αρθρογράφος- ότι καμία πολιτική δύναμη δεν έχει καταθέσει πειστική εναλλακτική πρόταση στις αρχές της ελεύθερης αγοράς που κληροδότησε ο θατσερισμός. Και μέχρι να συμβεί αυτό, η εποχή της Θάτσερ δεν θα τελειώσει οριστικά.