«Η επανάσταση είναι σαν γλέντι. Μετά έχεις πονοκέφαλο»

«Ευτυχώς κανείς από τους φίλους μου δεν έφυγε μετά το τέλος του απαρτχάιντ, καθώς υπήρχαν πολλά πράγματα που έπρεπε να γίνουν. Τρεις αιώνες απομόνωσης δεν μπορούν να σβήσουν μέσα σε μια γενιά», λέει η Ναντίν Γκόρντιμερ στην ιταλική «Corriere della Sera».

«Η κίνηση του (σ.σ.: επίσης νομπελίστα) Τζον Κούτζι σε ένα και μόνο συμπέρασμα μπορεί να με οδηγήσει: όποιος μετοικεί στην Αυστραλία, όπου οι λευκοί έχουν αποδεκατίσει τους ιθαγενείς, το επέλεξε επειδή δεν ήθελε να ζει σε μια χώρα όπου οι γηγενείς αποτελούν την πλειονότητα και έχουν αποκτήσει δικαίωμα ψήφου».

Η νομπελίστας του 1991 όμως δεν τα βάζει μόνο με τον έτερο μεγάλο συγγραφέα της Νοτίου Αφρικής και επίσης νομπελίστα το 2003. Παρά τα 85 χρόνια της εξακολουθεί να είναι δραστήρια. Το πνεύμα του ακτιβισμού εξακολουθεί να δίνει ρυθμό στην καρδιά της. Και η πολιτική να την απασχολεί έντονα, παρά το γεγονός ότι νιώθει απογοητευμένη από πολλά πράγματα και δηλώνει πως «αν υπήρχε το κόμμα της μαριχουάνας, εκείνο θα επέλεγα τελικά».

Ποιος φταίει όμως που τα πράγματα δεν πάνε τόσο καλά;

Μήπως ο Νέλσον Μαντέλα, που έχει αποσυρθεί εδώ και δέκα χρόνια χωρίς να φροντίσει για τον διάδοχό του;

«Όχι. Ο Μαντέλα ολοκλήρωσε άψογα την αποστολή του. Το τέλος του απαρτχάιντ, τη συμφιλίωση. Αλλά μετά… Βλέπετε, κανείς μας δεν σκέφτηκε το μετά.

Υπήρχε αυτή η ακεραιότητα, το πνεύμα αυτοθυσίας. Οι ήρωες της επανάστασης ήταν φτωχοί. Ποιος μπορούσε να φανταστεί πως θα μπορούσε να ξεπουλήσει τις ιδέες μας για τρεις Μερτσέντες; Ρίξαμε όλο μας το βάρος να πολεμήσουμε το απαρτχάιντ. Και όταν ήρθε η απελευθέρωση, ήμασταν σαν τους μεθυσμένους.

Αλλά κάθε επαναστατική κίνηση είναι έτσι. Μετά το γλέντι, έχεις πονοκέφαλο».

Στο μεταξύ εξακολουθεί να διαβάζει με πάθος. Στα αγαπημένα της βιβλία βάζει το «Πέρασμα στην Ινδία» του Ε.Μ. Φόρστερ και τα βιβλία του Γκίντερ Γκρας. Και, επί τη ευκαιρία, υπερασπίζεται τον ομότεχνό της και επίσης βραβευμένο με Νόμπελ σχετικά με την κατηγορία εμπλοκής του με τα SS, υποστηρίζοντας πως τον καταλαβαίνει.

Και βεβαίως εξακολουθεί να γράφει.

Δεν αποκαλύπτει όμως τι. «Δεν το λέω. Ποτέ. Δεν αφήνω κανέναν να διαβάσει ούτε μία γραμμή αν δεν έχω τελειώσει αυτό που γράφω, είτε μιλάμε για διήγημα που γράφω σε δύο εβδομάδες είτε για μυθιστόρημα για το οποίο χρειάζομαι δύο χρόνια. Και αυτή είναι η συμβουλή μου προς τους νέους: μην προσαρμόζεστε.

Ρισκάρετε να ξεθωριάσετε το έργο σας».