[ ΠΡΟΒΟΛΕΙΣ ] Αντιαμερικανικά σύνδρομα

Η ΕΠΙΣΚΕΨΗ ΟΜΠΑΜΑ στην Τουρκία ανέδειξε εκτός από την αναβαθμισμένη σημασία που έχει η γειτονική χώρα για την Ουάσιγκτον και μία από τις παθογένειες της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής.

Αν μη τι άλλο, ανακάλεσε μια σειρά από σύνδρομα που έχει η Αθήνα στη σχέση της με την Ουάσιγκτον. Η γκρίνια που ακολούθησε και η διάχυτη μεμψιμοιρία απέδειξαν ότι, τουλάχιστον ψυχολογικά, η Ελλάδα δεν έχει ξεφύγει από το σύνδρομο του δορυφορισμού και μένει εγκλωβισμένη σε σχήματα του παρελθόντος. Όποτε μας βολεύει φοράμε τη θεωρία της εξάρτησης, η οποία επιβεβαιώνει εδώ και δεκαετίες στη συντριπτική πλειοψηφία της ελληνικής κοινής γνώμης την πεποίθηση ότι όχι μόνο ο εξωτερικός προσανατολισμός, αλλά και οι εσωτερικές πολιτικές εξελίξεις υπόκεινται στην καθοριστική αμερικανική επέμβαση. Όποτε, δε, μας βολεύει είμαστε η ανεξάρτητη και ισχυρή χώρα που χαράσσει μόνη της την εξωτερική της πολιτική.

Σε κάθε περίπτωση, τα ενοχικά σύνδρομα που στοιχειώνουν το σύνολο σχεδόν της ελληνικής πολιτικής ελίτ στη σχέση της με τους Αμερικανούς δεν λένε να εκριζωθούν. Ενίοτε, ζούμε στον αστερισμό των αντιαμερικανικών συνθημάτων του ΄60 και του ΄70.

Σε αντίθεση με την Ελλάδα, η Τουρκία- επίσης χώρα με υψηλά ποσοστά αντιαμερικανισμούεκμεταλλεύεται έξυπνα και προς όφελός της τη σχέση της με την Ουάσιγκτον. Ενώ η Άγκυρα το 2003 αρνιόταν στα αμερικανικά στρατεύματα να περάσουν από το έδαφός της για το Ιράκ και σήκωνε αντιαμερικανική σημαία, η Αθήνα διέθετε τη βάση της Σούδας, προσπαθώντας να περάσει το θέμα στα χαμηλά. Η Αθήνα ποτέ δεν ανταμείφθηκε γι΄ αυτή τη διευκόλυνση, ενώ η Άγκυρα γεύεται σήμερα τους καρπούς της πολιτικής της.

Μάλιστα, οι φοβίες μας απέναντι στην Ουάσιγκτον συχνά μετατρέπονται σε αυτοεκπληρούμενη προφητεία. Χαρακτηριστικό παράδειγμα η κατάργηση της βίζας, ένα ζήτημα «χαμηλής» πολιτικής το οποίο, με ευθύνη της Αθήνας, έχει μετατραπεί σε μείζον θέμα έτσι ώστε, όταν λυθεί, οι Αμερικανοί να το «πουλήσουν» ως χάρη.

Η Ελλάδα κλαίει σαν απατημένη σύζυγος κάθε φορά που δεν παίρνει αυτό που θέλει. Όμως όσο θα λειτουργεί στη σχέση της με τις ΗΠΑ με ανακλαστικά της δεκαετίας του ΄70 τόσο θα τυγχάνει αντίστοιχης αντιμετώπισης. Εντέλει, ίσως η διακυβέρνηση Ομπάμα είναι μια καλή ευκαιρία για να αναλογιστούμε ποια σχέση θέλουμε με τους Αμερικανούς.