ΜΑΤΙΕΣ Η Σύνοψη

Πάνε πολλά χρόνια από τότε.

Μπορεί και… χίλια! Παίζαμε ξερή στο καφενείο «Η ωραία Λέσβος», με τον «πάτερ». Έναν ηλικιωμένο, γεροδεμένο άντρα, που μας έλεγε ότι ήταν παπάς, αλλά τον είχαν «ξυρίσει», εξαιτίας μιας γυναικοδουλειάς. Παραμύθια. Το μόνο πράγμα που έκανε τις ψευτιές του κάπως αληθοφανείς, ήταν ένας πελώριος, μπρούντζινος σταυρός. Ο «πάτερ», τον είχε κρεμασμένο από τον λαιμό του, με μια χοντρή αλυσίδα και κάθε τόσο τον φιλούσε, για να του ΄ρθει καλό χαρτί.

Ο Χριστός, όμως, ξέροντας πόσο κάλπης ήταν ο «πάτερ», του ΄δινε χαρτί μάπα. Κι εγώ τού άλλαζα τα φώτα! Στο τέλος, δεν του έμενε φράγκο.

Άλλωστε, το «νιτερέσο» ήταν πολύ μικρό. Κέρματα! Ο «πάτερ» προσπαθούσε να δανεισθεί από τους θαμώνες, αλλά κανείς δεν του δάνειζε. Οπότε, κάποια μέρα, βγάζει από την τσέπη του μια «Ιερά Σύνοψη» και μου τη δίνει. «Την παίρνεις για ένα δεκάρικο;» μου λέει. Του δίνω το δεκάρικο, τη βάζω στην τσέπη, ξανακερδίζω και ο «πάτερ» φεύγει ταπί και ψύχραιμος.

Αυτή την «Ιερά Σύνοψη», τη γούρικη, του εκδοτικού οίκου «Αστήρ» (1972), την έχω στο γραφείο μου και μερικές φορές τη συμβουλεύομαι. Κι όταν έρχονται «επίσημες ημέρες», όπως του Ευαγγελισμού, ακολουθώ «τα αρχαία τα μονοπάτια»: πηγαίνω στη γειτονιά του Αγίου Ελισσαίου, όπου έψελνε ένας άλλος άγιος, ο Παπαδιαμάντης.

Και με τη «Σύνοψη» στα χέρια, νομίζω πως βλέπω τον μεγάλο Σκιαθίτη «μεταρσιωμένο εν τη εκπληρώσει των ιερών του καθηκόντων. Αίγλη απολύτου ευτυχίας φωτίζει την δασύτριχη μορφήν με την σγουράν μαύρην γενειάδα και την ομόχρωμον πλουσίαν κόμην» (Γερ. Βώκου «Αγρυπνία εις τον Άγιον Ελισσαίον»).

Ο Παπαδιαμάντης ψέλνει πάνω από το ιεροψαλτικό αναλόγιο, απόψε, σε ήχο τέταρτο, το Απολυτίκιο «Σήμερον της παγκοσμίου χαράς τα προοίμια· μετά χαρμοσύνης προεορτάσωμεν· ιδού γαρ Γαβριήλ παραγίνεται, τη Παρθένω κομίζων τα ευαγγέλια, άμα και φόβω και θαύματι· Χαίρε, Κεχαριτωμένη, ο Κύριος μετά σου». Και συνεχίζει με το Κοντάκιο «Επεφάνης σήμερον», πάλι σε ήχο τέταρτο: «Επελεύσει Πνεύματος του Παναγίου, του Πατρός τον σύνθρονον και ομοούσιον φωνή του αρχαγγέλου συνέλαβες, Θεοκυήτωρ…».

Τέτοιες ώρες σκέφτομαι τον Ιωσήφ, στη Ναζαρέτ. Και στο σπίτι, ανοίγω τα κιτάπια μου. Την ποιητική συλλογή «Ο άνθρωπος μόνος» (Κέδρος) του Γιάννη Βαρβέρη. Και διαβάζω το παρακάτω ποίημα που έχει τον τίτλο «Ιωσήφ»: «Τα μεγαλεία να φοβάσαι, ω ψυχή·/ γιατί/ θα ΄ταν για μένα μια ήσυχη, άσημη ζωή/ αν έχτιζα σαν ξυλουργός/ μιαν οικογένεια του καιρού μου/ κάποτε να χαρούν οι κόποι μου/ παιδιά κι εγγόνια/ κι αυτά με τη σειρά τους/ την τίμια λήθη του θανάτου μου/ Όμως αλίμονο/ μνήμη κομπάρσου στο θείο θαύμα/ κοντά σε μια γυναίκα / που ποτέ της δεν/ ερήμην μου κι ερήμην της κατέληξα/ θύμα θολό, μάρτυς αμήχανος/ ανάμεσα στην ύψιστη τιμή/ και στη βαρύτερη ανδρική ταπείνωση».