«Λίγοι φίλοι και καλοί»

«Για να ορίσεις κάποιον ως φίλο πρέπει να μπορείς να του εκμυστηρευτείς τα πάντα και να είναι πάντα δίπλα σου όταν τον χρειάζεσαι. Δεν έχει καμία σημασία αν θα τον βλέπεις καθημερινά», λέει στα «ΝΕΑ» ο Νίκος Δαούλας, ιδιωτικός υπάλληλος.

«Εγώ έχω δύο κολλητούς από τα φοιτητικά μου χρόνια. Νομίζω δεν θα μπορούσαν να είναι περισσότεροι» συμπληρώνει. Επισημαίνει βέβαια ότι έχει πολύ στενή σχέση και με τα τρία αδέλφια του, τα οποία κατατάσσει στον πυρήνα των φίλων, «δηλαδή των ανθρώπων με τους οποίους μπορώ να επικοινωνήσω και μου έχουν σταθεί. Συνολικά λοιπόν είναι 5 και αυτός είναι για μένα ο ιδανικός αριθμός».

Ο μέσος όρος
Για τον κορυφαίο Βρετανό ανθρωπολόγο και διευθυντή του Ινστιτούτου Γνωστικής και Εξελικτικής Ανθρωπολογίας της Οξφόρδης Robin Dunbar, ο μέσος όρος των «φίλων» του καθενός είναι περίπου 150 και αυτός είναι ο περίφημος «αριθμός του Dunbar». Από αυτούς, βέβαια, υπάρχει ένας πυρήνας 5 ανθρώπων που είναι οι πιο κοντινοί φίλοι και γύρω στους 10 ακόμη, που μπορεί να είναι και συγγενείς, και αποτελούν τον πρώτο κύκλο φίλων.

Έτσι ιδανικός αριθμός φίλων, σύμφωνα πάντα με τον Robin Dunbar, είναι 5. Άλλωστε είναι και δύσκολο να είναι παραπάνω μιας και, όπως σημειώνει ο Αντώνης Γεωργούλας, αναπληρωτής καθηγητής Κοινωνιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας στο Πανεπιστήμιο Κρήτης: «Ο φιλικός δεσμός συνήθως δημιουργείται ανάμεσα σε πρόσωπα που, αφενός, δεν τα χωρίζει μεγάλη κοινωνική, ηλικιακή, οικονομική και μορφωτική απόσταση και, αφετέρου, έχουν την ίδια ποιότητα και όχι τα ίδια συμφέροντα».

Σύμφωνα με την Αναστασία Ζήση, επίκουρη καθηγήτρια Κοινωνικής Ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο Αιγαίου, «δεν υπάρχει οδηγία ή συνταγή για τον αριθμό των φίλων. Η ποιότητα της φιλίας είναι αυτή που έχει σημασία. Η αλήθεια βέβαια είναι πως διαφορετικοί φίλοι, όπως και οι διαφορετικές κοινωνικές ομάδες στις οποίες ανήκουμε, έχουν βρεθεί από έρευνες πως ικανοποιούν διαφορετικά είδη ψυχολογικών αναγκών». Και εξηγεί πως «για παράδειγμα, φίλοι με τους οποίους μοιραζόμαστε περισσότερο πνευματικές, καλλιτεχνικές ανησυχίες, άλλοι με τους οποίους μοιραζόμαστε τις χαρές και τις βεβαιότητες της οικειότητας, φίλοι που είναι καλοί συμπαραστάτες σε θέματα πιο πρακτικά». Σε έρευνα καταγραφής αξιών που διενήργησε το Πανεπιστήμιο Αιγαίου από το 2006 έως το 2008, οι περισσότεροι Έλληνες δηλώνουν ότι έχουν 2- 5 κοντινούς φίλους. Όσο για τα κριτήρια με τα οποία συνάπτουν φιλικές σχέσεις οι Έλληνες, «53,1% των νέων επιλέγει φίλους του ίδιου κοινωνικού, οικονομικού και μορφωτικού επιπέδου με αυτούς, 26,1% υψηλότερου και μόνο 14,3% χαμηλότερου» αναφέρει ο επίκουρος καθηγητής Κοινωνιολογίας στο Πανεπιστήμιο Αιγαίου και υπεύθυνος της έρευνας Ευστράτιος Παπάνης.

Ο «ΙΔΑΝΙΚΟΣ ΑΡΙΘΜΟΣ»

Οι ειδικοί εξηγούν ότι δεν υπάρχει «πρέπει» στις φιλίες, οι περισσότεροι ωστόσο βασίζονται σε έναν πυρήνα 5 προσώπων

Ο φαύλος κύκλος των διαδικτυακών σχέσεων

Ο Ν. ΔΑΟΥΛΑΣ έχει προφίλ στο Facebook αλλά, όπως λέει, «μπορεί να το χρησιμοποιήσω μια φορά στο τόσο για να επικοινωνήσω με τους κολλητούς μου, δεν θεωρώ όμως ότι είναι ο κατάλληλος χώρος για φιλίες». Η «νέα τάση» στις διαπροσωπικές σχέσεις είναι οι φιλίες στις ιστοσελίδες κοινωνικής δικτύωσης όπως το Facebook. Μάλιστα αρκετοί χρήστες έχουν εκατοντάδες «φίλους», ενώ ο μέσος όρος για κάθε χρήστη είναι γύρω στους 120 σύμφωνα με εκπροσώπους της εταιρείας.

Ωστόσο, όπως υπογραμμίζει ο κ. Γεωργούλας, «το Facebook έρχεται να αντικαταστήσει παλαιότερες μορφές φιλικών ανταλλαγών εξ αποστάσεως, όπως για παράδειγμα η αλληλογραφία. Είναι βέβαια πιο μαζικό, αλλά έχει και το αποτύπωμα της εποχής μας καθώς εμφανίζει δύο διαφορετικές όψεις. Αφενός, παίζει σίγουρα ρόλο στη δημιουργία φιλικών σχέσεων, δηλαδή σχέσεων που χαρακτηρίζονται από αμοιβαιότητα. Αφετέρου, στις τυπικές χρήσεις του αποτελεί μάλλον ένα βήμα ναρκισσιστικού μονολόγου, δηλαδή μια προβολή προς ιδίαν τέρψη και ικανοποίηση». Βέβαια υπάρχει και η αντίθετη άποψη, σύμφωνα με την οποία οι φιλίες στις ιστοσελίδες κοινωνικής δικτύωσης είναι, όπως τονίζει η κ. Ζήση, «φαύλος κύκλος κενής κοινωνικότητας. Ο διαδικτυακός τρόπος κοινωνικής δικτύωσης έχει μεταβάλει σημαντικά τη σημασία και τη νοηματοδότηση της φιλίας. Το άτομο, κοινωνικά απογυμνωμένο, ανταλλάσσει πληροφορίες στο Διαδίκτυο σε μια διαδρομή ιδιωτική, ρευστή, αβέβαιη και ασαφή».