Φαινόμενα

Μια ωραία… τηλε-ατμόσφαιρα
Της Πόπης Διαμαντάκου diaman@dolnet.gr ,

Παρουσιαστές αποπέμπονται, δημοσιογράφοι κρατούν την ανάσα τους, εκπομπές περιορίζονται, λουριά σφίγγονται, τα «καλά συμβόλαια» σφυρίζουν κλέφτικα και πανελιστές οργιάζουν
Έξοχο αυτές τις ημέρες το τηλεοπτικό τοπίο. Ώρες ολόκληρες της μισής τηλεόρασης γέμισαν με τις αγωνίες και τα επαγγελματικά δράματα της άλλης μισής. Αν μη τι άλλο η τηλεόρασή μας έχει αποδείξει ότι η μοναδική δύναμη αναπαραγωγής της είναι ο κανιβαλισμός. Άλλωστε ολόκληρο το τηλεοπτικό σύστημα διαμορφωμένο σε καθεστώς διαρκούς κρίσης κατάφερε (χάρη στο ελληνικό δαιμόνιο;) να βρει τρόπο να ωφελείται από αυτήν.

Α, Ναι! Διαθέτουμε το μοναδικό παγκοσμίως παράδειγμα αυτοσυντηρούμενης τηλεόρασης.

Γ ιατί όσο μεγαλύτερες οι αγωνίες στους χώρους των καναλιών, όσο αγριότερες οι κινήσεις που «κόβουν» στον αέρα τηλεοπτικές προσπάθειες τόσο περισσότερο ενισχύεται η τηλεόραση του κουτσομπολίστικου κανιβαλισμού. Και αυτό σημαίνει ότι θριαμβεύει ο τηλεοπτικός συντηρητισμός, δηλαδή: 1) Λατρεία των καθιερωμένων (εκείνων που διαμόρφωσαν γύρω τους πλέγμα εξουσίας με γερές δημόσιες σχέσεις και οπωσδήποτε προσωπικές). 2) Αντίσταση προς οτιδήποτε καινούργιο που μπορεί να ενέχει την ελάχιστη απειλή για το εύθραυστο οικοδόμημα προσωπικο-επαγγελματικών σχέσεων και μικροεξουσιών.

Ούτε καινούργιο, ούτε εγχώρια εφεύρεση είναι αυτό το σύστημα, απλώς υπό τις συνθήκες του άγριου ανταγωνισμού των καναλιών που διαμορφώθηκε χωρίς κανόνες επιτρέποντας σκληρές επιχειρηματικές ντρίπλες, κάνει το κλίμα ανθυγιεινό όχι μόνο για τους επαγγελματίες της τηλεόρασης, αλλά και για το φιλοθεάμον. Με απλά λόγια, το πρόβλημα πλέον για τον εγχώριο πολιτισμό δεν είναι οι τηλεοπτικές ψευτοαξίες, αλλά ποια ψευτοαξία είναι λαμπρότερη από άλλη – για την ακρίβεια ποια αποδεικνύεται μακροβιότερη. Και τέτοια είναι εκείνη που υπηρετεί τον κοινωνικό συντηρητισμό (αντανάκλασή του άλλωστε και ο τηλεοπτικός) τού «πατρίς, θρησκεία, οικογένεια». Κάνουν καριέρες τα γεννητούρια, γεμίζουν τηλεπαράθυρα και πάνελ οι εθνικοπατριωτικές κορόνες, συγκινούν τα σταυροκοπήματα.

Ο συνδυασμός όλων αυτών μαζί με τον απάνθρωπο ανταγωνισμό που επιβάλλει η οικονομική κρίση αποδεικνύεται εκρηκτικός για οποιονδήποτε και οτιδήποτε αποκλίνει του μοντέλου αυτού. Με εξαίρεση τις αλλαγές στον Αlpha – αν και όποιες γίνουν τελικώς- οι οποίες αφορούν την αλλαγή επιχειρηματικού μοντέλου από τη νέα ιδιοκτησία (από την στιγμή που η προηγούμενη δεν εξασφάλισε στο συμβόλαιο πώλησης τη διατήρηση οποιασδήποτε εργασιακής συνθήκης), οι υπόλοιπες στα κανάλια λόγω οικονομικής κρίσης, είναι επόμενο να ακολουθούν ακόμη πιο αυστηρά, μέχρι ασφυξίας, το μοντέλο της συντήρησης. Αν η τηλεόραση ως μέσον αποστρέφεται τις πρωτοτυπίες και τις αλλαγές, πλέον αποκλείονται και οι ελάχιστες που θα μπορούσαν να απαιτήσουν από το κοινό να μετακινηθεί κατ΄ ελάχιστον έστω από την κατάσταση της ανακουφιστικής ύπνωσης την οποία προσφέρει ένα αμετακίνητο τηλεοπτικό σύμπαν.


Μέσα σ΄ όλα και οι άτυχες στιγμές;

Μπορεί στην τηλεόραση την αποτυχία να τη χρεώνονται τα πρόσωπα επειδή αυτά προβάλλονται στο γυαλί, ωστόσο σε ένα απολύτως ίδιο περιβάλλον, όπως αυτό του «Πρωινού καφέ»- εκτός από το ντεκόρ τίποτε δεν άλλαζε- το οποίο κλήθηκαν να υπηρετήσουν για παράδειγμα η Ελεονώρα Μελέτη τις περασμένες χρονιές και το δίδυμο ΜουτσινάςΖαρίφη, τι ακριβώς θα ΄πρεπε να κάνει ένας παρουσιαστής για να κερδίσει το κοινό; Τούμπες; Και αυτές έχουν γίνει. Αποδεικνύεται πλέον περισσότερο πολύπλοκη η τηλεοπτική «επιτυχία», αν και πάντα συνδεδεμένη με προσωπικές προτιμήσεις εκείνων που έχουν λόγο για το πρόγραμμα ή μπορούν να επηρεάζουν εκείνους που έχουν τον λόγο.

Όπως κι αν έχει, οι κλυδωνισμοί στο εσωτερικό των καναλιών και οι «περιπέτειες» των προσώπων του γυαλιού καταναλώνονται από το φιλοθεάμον σαν ριάλιτι, που το κάνουν να ξεχνά τα δικά του προβλήματα, ενδεχομένως σημαντικότερα και πιο σκληρά. Ο «αποκεφαλισμός» των Μουτσινά- Ζαρίφη αναλύθηκε επί μακρόν. Η μείωση κατά ημίωρο της εκπομπής της Τατιάνας, λιγότερο. Η στάση του Ευαγγελάτου απέναντι στην σάτιρα της ομάδας του «Ράδιο αρβύλα» περισσότερο. Όλα αυτά δεν αποτελούν παρά γαστριμαργική τηλεόραση. Πραγματική όμως, ήταν η στιγμή του άγαρμπου κοψίματος της εκπομπής «Ράδιο αρβύλα», για έκτακτο δελτίο, πριν καν τελειώσει την συλλαβή του ο Κανάκης. Ο λόγος ήταν να μη χάσει την απευθείας σύνδεση το κανάλι με του Μαξίμου, απ΄ όπου έβγαινε ο κ. Αλαβάνος μετά τη συνάντησή του με τον Πρωθυπουργό. Μας θύμισε κάτι παλιές εποχές της κρατικής ΕΡΤ που κόβονταν στον αέρα φράσεις. Έλλειψη συνεννόησης; Ψυχραιμίας; Στιγμιαίο λάθος; Πάντως ο Αntenna, κανάλι οργανωμένο, με μακρά εμπειρία, δεν έχει συνηθίσει το κοινό του σε τέτοιες συμπεριφορές.