ΠΡΟΣΩΠΑ Μια φεμινίστρια από το Ιράν

Τι και αν οι φρουροί της ισλαμικής επανάστασης βρίσκονται χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά; Ο φόβος παραμένει.

«Έχει αλκοόλ μέσα;» ρωτάει ανήσυχα η Ιρανή Σαλά Σερκάτ δείχνοντας το αφέψημα πάνω στο τραπέζι του παριζιάνικου ξενοδοχείου. Η Σερκάτ βρίσκεται στο Παρίσι με αφορμή την κυκλοφορία του βιβλίου της «Ζανάν, το ημερολόγιο ενός άλλου Ιράν». Είναι μία από τις πιο δραστήριες ακτιβίστριες του Ιράν όσον αφορά τα γυναικεία δικαιώματα, ξέρει όμως πως μία και μόνο φωτογραφία της με ένα ποτήρι στο χέρι θα μπορούσε να της προκαλέσει σοβαρά προβλήματα όταν επιστρέψει στην Τεχεράνη. Στα 52 της, ακροβατεί πάνω σε τεντωμένο σκοινί, πρέπει να προσέχει τα βήματά της.

Η Σαλά Σερκάτ εξέδιδε για χρόνια πολλά ένα μηνιαίο περιοδικό, το «Ζανάν» («Γυναίκες» στα φαρσί). Η ιρανική λογοκρισία, ωστόσο, αποφάσισε πέρυσι πως δεν ήταν συμβατό με τις αρχές της επανάστασης. Έκτοτε, μάχεται με την ελπίδα να δει μια μέρα το πρώτο πραγματικά φεμινιστικό περιοδικό του Ιράν να αναγεννιέται μέσα από τις στάχτες του. Το βιβλίο της «Ζανάν, το ημερολόγιο ενός άλλου Ιράν» (εκδόσεις CΝRS) είναι, όπως λέει η ίδια, «ο καθρέφτης των χιλίων και μίας δραστηριοτήτων των γυναικών του Ιράν». Διότι, εξηγεί, «οι Ιρανές δεν ανταποκρίνονται στα στερεότυπα της Δύσης: γυναίκες απομονωμένες στην κουζίνα που ασχολούνται μόνο με τα παιδιά και τον σύζυγό τους».

Περισσότερα από εκατό χρόνια ζωής μετράει το φεμινιστικό κίνημα στο Ιράν. Και παρότι οι αγιατολάδες δεν χαίρονται καθόλου βλέποντας «κόρες της επανάστασης» να το ενστερνίζονται, εκείνες επιμένουν. Έχουν βρει τη θέση τους στον κόσμο της εργασίας και της κοινωνικής ζωής, το ένα τρίτο των δημοσίων υπαλλήλων είναι γυναίκες, το 55% των φοιτητών επίσης. Για να πάει στο Παρίσι, βέβαια, όπως και για να βγει από το σπίτι της στην Τεχεράνη, η Σαλά χρειάζεται πάντα τη συγκατάθεση του συζύγου της. «Ευτυχώς, όμως», λέει, «η κοινωνία μας είναι πιο προχωρημένη από τους νόμους μας». Η Σαλά ελπίζει πως στις εκλογές του Ιουνίου, ο μεταρρυθμιστής Μοχαμάντ Χαταμί θα νικήσει τον Μαχμούντ Αχμαντινετζάντ, ο ισλαμικός νόμος θα προσαρμοστεί σιγά σιγά στη σύγχρονη ζωή και εκείνη θα μπορέσει να κυκλοφορήσει ξανά το «Ζανάν». Ο δημοσιογράφος της Figaro που τη συνάντησε στο Παρίσι τη ρώτησε και για τη μαντίλα που είναι υποχρεωμένη να φοράει. «Τίποτε το υποχρεωτικό δεν είναι καλό», απάντησε εκείνη. «Αλλά ένα πράγμα είναι βέβαιο. Δεν είμαστε έτοιμες να πληρώσουμε το τίμημα μιας δεύτερης επανάστασης. Ο λαός έχει υποφέρει πολύ από την πρώτη και έπειτα, ξέρετε, οι γυναίκες έχουν πολύ πιο σοβαρά προβλήματα να λύσουν από τη μαντίλα».