[ Πρόσωπα ] Ο γέρος και ο πόλεμος

Ο Βενσάν Τονελί είναι ένας από τους τελευταίους επιζώντες των Διεθνών Ταξιαρχιών, ένας από τους 35.000 εθελοντές που το φθινόπωρο του 1936 έσπευσαν απ΄ όλο τον κόσμο για να υπερασπιστούν την ισπανική δημοκρατία από τους φασίστες του Φράνκο.

Ενενήντα δύο χρονών σήμερα, ζει στην Τουλούζη της Γαλλίας και θέλει να αποκτήσει την ισπανική υπηκοότητα βάσει του νέου ισπανικού νόμου για την «ιστορική μνήμη». Ο νόμος αυτός επιτρέπει να πάρουν την ισπανική υπηκοότητα όσοι διέφυγαν από την Ισπανία από το 1936 ώς το 1955 για να ξεφύγουν από τη δικτατορία του Φράνκο. «Είναι πολύ αργά για να πάω να εγκατασταθώ εκεί», αστειεύεται ο 92χρονος στο γαλλικό περιοδικό «Λ΄ Εξπρές». «Όμως θα ήταν τιμή να τύχω αυτής της αναγνώρισης. Άφησα εκεί ένα μέρος από τα νιάτα μου». Η στρατιωτική κάρτα του των Διεθνών Ταξιαρχιών φέρει τη σφραγίδα της «Ισπανικής Δημοκρατίας», τον αριθμό 7050 και περιέχει σύντομες πληροφορίες. Επάγγελμα: οικοδόμος. Τόπος κατοικίας: Γαλλία. Πολιτικό κόμμα: αντιφασιστικό.

Ο Τονελί γεννήθηκε το 1916 στο Κατελνουόβο, ένα μικρό χωριό του Φρίουλι, στη Βορειοανατολική Ιταλία. Ήταν ακόμη παιδί όταν ο πατέρας του πήγε να δουλέψει στη Γαλλία. Είχε αρνηθεί να ενταχθεί στη νεολαία του Μουσολίνι και όταν, στα 13 του, ο δάσκαλός του και τοπικός υπεύθυνος του φασιστικού κόμματος τον χαστούκισε, δεν ξαναπάτησε στο σχολείο. Πήγε στον πατέρα του, στο Παρίσι, δούλεψε στα εργοτάξια και μετά έφυγε μόνος του για την Τουλούζη, όπου έγινε οικοδόμος. Το καλοκαίρι του 1936 ξέσπασε ο Ισπανικός Εμφύλιος και ο Βιντσέντσο έφυγε μαζί μ΄ ένα φίλο του για να πολεμήσουν τους φασίστες. Στρατολογήθηκαν στο τάγμα Γκαριμπάλντι. Τον Δεκέμβριο, ο φίλος του σκοτώθηκε στη μάχη πριν προλάβει να ρίξει έστω κι έναν πυροβολισμό. Ο Βιτσέντσο πολέμησε σχεδόν σ΄ όλα τα μέτωπα. Τον Μάρτιο 1937, στην Γκουανταλαχάρα, συμμετείχε στην τελευταία μεγάλη νίκη των Δημοκρατικών. Έγινε λοχίας, πήρε ένα σοβιετικό πολυβόλο και το καλοκαίρι του 1938 βρέθηκε στο μέτωπο του Έβρου. Η τρομερή αυτή μάχη, με δεκάδες χιλιάδες νεκρούς, ήταν και η τελευταία των Διεθνών Ταξιαρχιών, καθώς η εξασθενημένη πλέον παράταξη των Δημοκρατικών τους ζήτησε να επιστρέψουν στις πατρίδες τους.

Μετά την αποχαιρετιστήρια παρέλαση των εθελοντών στις 28 Οκτωβρίου 1938 στους δρόμους της Βαρκελώνης, ο Βιτσέντσο επέστρεψε στην Τουλούζη. Στις αρχές του 1942 βγήκε στην αντίσταση, ενώ συνάντησε επίσης τη Λουσί, τη μελλοντική γυναίκα του που ζει ακόμη στο πλευρό του. Την ίδια χρονιά τον έκλεισαν σε στρατόπεδο κράτησης «ανεπιθύμητων ξένων», δραπέτευσε, πέρασε σε μια ομάδα Ιταλών παρτιζάνων και τελείωσε τον πόλεμο μαζί της, πολεμώντας τον γερμανικό στρατό. Χάρη στην αντιστασιακή δράση του πήρε τη γαλλική υπηκοότητα. Χάρη στην αντιφασιστική, θα πάρει τώρα και την ισπανική.