Νέα λιτότητα λόγω χρέους

Δυο εκθέσεις- φωτιά, που πρόκειται να δοθούν στη δημοσιότητα την ερχόμενη εβδομάδα, της Τραπέζης της Ελλάδος και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, εκπέμπουν ηχηρό σήμα κινδύνου για την ελληνική οικονομία, κυρίως λόγω του υψηλού δημόσιου χρέους και υπαγορεύουν τη λήψη πρόσθετων μέτρων λιτότητας.

Ο μήνας του μέλιτος του νέου υπουργού Οικονομίας κ. Γ. Παπαθανασίου μόλις έληξε και από τη Δευτέρα αντιμετωπίζει τη σκληρή πραγματικότητα. Το πρώτο πλήγμα θα έρθει από τον διοικητή της Τραπέζης της Ελλάδος κ Γ. Προβόπουλο, ο οποίος σε ήπιο τόνο αναμένεται να πει δυσάρεστα νέα, μέσα από την έκθεσή του, αλλά και τις δηλώσεις που θα τη συνοδεύσουν. Δυο μέρες μετά, η προσγείωση στις Βρυξέλλες θα είναι πιο ανώμαλη, με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να αξιολογεί το ελληνικό Πρόγραμμα Σταθερότητας και Ανάπτυξης ως επιεικώς ανεπαρκές.

Κοινός παρονομαστής στις δύο εκθέσεις, που φυσικά έχουν διαφορετικό στόχο, είναι σύμφωνα με πληροφορίες η ανησυχία για την έκταση του δημόσιου χρέους και την άνοδο του κόστους δανεισμού του Ελληνικού Δημοσίου.

Η μεγαλύτερη απειλή
Ο κ. Προβόπουλος, ο οποίος παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις στον χρηματοπιστωτικό τομέα, θεωρεί ότι η μεγαλύτερη απειλή για την Ελλάδα προέρχεται όχι από τις Βρυξέλλες και τη νέα επικείμενη επιτήρηση, αλλά από τις αγορές, που κρίνουν αυστηρά την αδυναμία της να μειώσει το δημόσιο χρέος. Ο διοικητής της Τραπέζης της Ελλάδος, σύμφωνα με πληροφορίες, πρόκειται να διαμηνύσει με την έκθεσή του τη Δευτέρα, ότι η διαφορά των ελληνικών επιτοκίων δανεισμού από τα γερμανικά είναι εξαιρετικά υψηλή και επαχθής για το Ελληνικό Δημόσιο, παρ΄ ότι έχει υποχωρήσει στα επίπεδα του 2%. Φοβάται μάλιστα ότι στο μέλλον, καθώς η μια χώρα μετά την άλλη θα αναζητούν νέα δάνεια για να χρηματοδοτήσουν τα προγράμματα στήριξης των οικονομιών τους, θα παρατηρηθεί γενική άνοδος επιτοκίων, η οποία θα παρασύρει ακόμη υψηλότερα και τα ελληνικά.

Στην έκθεση της Τραπέζης της Ελλάδος θα διατυπώνεται, σύμφωνα με πληροφορίες, η πρόβλεψη ότι ο ρυθμός ανάπτυξης το 2009 θα είναι 0,5%, χαμηλότερος από τις προβλέψεις της κυβέρνησης για 1,1%, αλλά και ελαφρώς υψηλότερος από το 0,2% που προέβλεψε τον περασμένο μήνα η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Η επιβράδυνση αυτή του ρυθμού ανάπτυξης είναι μια ακόμη πηγή ανησυχίας σε σχέση με το χρέος, καθώς αυτό υπολογίζεται ως ποσοστό του ΑΕΠ. Πέφτοντας το ΑΕΠ και ανεβαίνοντας το χρέος, ο λόγος γίνεται δυσμενέστερος, κάτι που δίνει νέα λαβή στις αγορές να ανεβάσουν το κόστος δανεισμού.

Για τους λόγους αυτούς, σύμφωνα με πληροφορίες, η Τράπεζα θα υποδεικνύει στην έκθεσή της την ανάγκη να ληφθούν μέτρα σε δυο κατευθύνσεις: πρώτον, της περιστολής της σπατάλης, που εξακολουθεί να βασιλεύει, κατά τον κ. Προβόπουλο, στο Ελληνικό Δημόσιο. Και δεύτερον, της καταπολέμησης της φοροδιαφυγής που επίσης βασιλεύει ώστε να αυξηθούν τα φορολογικά έσοδα, εάν είναι δυνατόν χωρίς να επιβληθούν νέοι φόροι.

Η «συνταγή» είναι λίγο έως πολύ αυτή που υπόσχεται και η κυβέρνηση στο Πρόγραμμα Σταθερότητας και Ανάπτυξης, αλλά η επισήμανση της Τράπεζας σημαίνει ότι πρέπει να δοθούν ισχυρότερες διαβεβαιώσεις για την υλοποίησή της.

Η Κομισιόν θα το λέει ξεκάθαρα
Η Κομισιόν θα το λέει πιο καθαρά: στην έκθεσή της, με την οποία θα αξιολογεί το Πρόγραμμα Σταθερότητας και Ανάπτυξης την ερχόμενη Τετάρτη, θα το χαρακτηρίζει αισιόδοξο, δηλαδή μη ρεαλιστικό. Θα εκτιμά ότι οι προβλέψεις του για περικοπή δαπανών κατά 10% δεν δικαιολογούνται με βάση την εμπειρία του παρελθόντος, κατά την οποία λιγότερο φιλόδοξοι στόχοι διαψεύσθηκαν και σημειώθηκαν υπερβάσεις δαπανών.

Επίσης θα διαπιστώνει ότι η προβλεπόμενη αύξηση εσόδων είναι κι αυτή υπερβολικά αισιόδοξη. Πρώτον, γιατί ο ρυθμός ανάπτυξης θα είναι σχεδόν μηδενικός (η Κομισιόν επιμένει στην πρόβλεψή της για 0,2% ρυθμό ανάπτυξης το 2009 και δεν δέχεται το 1,1% της κυβέρνησης) και δεύτερον γιατί δεν υπάρχει κάποιο μέτρο που να στηρίζει την πρόβλεψη της κυβέρνησης για μείωση της φοροδιαφυγής. Ακόμη και το μέτρο της κατάργησης του αφορολόγητου ορίου, που ψηφίσθηκε τον περασμένο Σεπτέμβριο για φοροεισπρακτικούς λόγους, καταργήθηκε την περασμένη εβδομάδα. Μάλιστα, η Κομισιόν φέρεται ενοχλημένη γιατί αυτό έγινε εκ των υστέρων, λίγες μέρες αφού της υπεβλήθη το πρόγραμμα, στο οποίο το μέτρο κατονομαζόταν μεταξύ αυτών που θα συνέβαλλαν στην αύξηση των εσόδων!

Κατόπιν αυτών, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα ζητά από την κυβέρνηση μεγαλύτερη προσπάθεια προσαρμογής, δηλαδή πρόσθετα μέτρα, με σκοπό μάλιστα να μειωθεί το έλλειμμα κάτω από 3% του ΑΕΠ μέσα σε δύο αντί τρία χρόνια που προβλέπει το ελληνικό πρόγραμμα.

Κοινός παρονομαστής στις δύο εκθέσεις είναι η ανησυχία για την έκταση του δημόσιου χρέους και την άνοδο του κόστους δανεισμού του Ελληνικού Δημοσίου

Από το καλοκαίρι οι πρόσθετες θυσίες

Η Κομισιόν, όπως και η Τράπεζα της Ελλάδος, πιστεύουν ότι το μέγεθος του ελληνικού δημόσιου χρέους δεν επιτρέπει εφησυχασμό. Για την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η τριετία είναι πολυτέλεια. Οι προσπάθειες πρέπει να εντατικοποιηθούν, κατά την άποψή της, για να σταλεί ένα μήνυμα στις αγορές ότι η Ελλάδα έχει σκοπό να περιορίσει το χρέος, ώστε να είναι σε θέση και να το εξυπηρετήσει μακροπρόθεσμα. Αυτό θα αποβεί ωφέλιμο για τη χώρα, πιστεύει, αλλά και για την ίδια την Ευρωπαϊκή Ένωση και τη ζώνη του ευρώ, που δέχεται πλήγματα εξαιτίας της Ελλάδας.

Βραχυπρόθεσμα, όμως, αυτό σημαίνει πρόσθετες θυσίες για τους Έλληνες πολίτες. Η Κομισιόν θα υποδείξει το μέγεθος της προσαρμογής που πρέπει να κάνει η ελληνική κυβέρνηση και τον χρονικό ορίζοντα στον οποίο πρέπει να επιτευχθεί- στις 24 Μαρτίου. Οι συστάσεις της Κομισιόν αναμένεται να υιοθετηθούν από το ΕCΟFΙΝ στις 2-3 Απριλίου, μαζί με την επίσημη απόφαση για εκ νέου υπαγωγή της χώρας σε καθεστώς υπερβολικού ελλείμματος.

Τα μέτρα πρέπει λογικά να ακολουθήσουν μέσα στους επόμενους μήνες, δηλαδή στις αρχές του καλοκαιριού. Κάτι που αναπόφευκτα θα συνδυαστεί τότε με το πολιτικό σκηνικό το οποίο θα έχει διαμορφωθεί, αφού η θέση της κυβέρνησης σίγουρα θα επιβαρυνθεί από τη λήψη πρόσθετων μέτρων λιτότητας.