Υπάρχει και το αισιόδοξο σενάριο

Έπειτα από μια καταστροφική χρονιά για τις παγκόσμιες αγορές, ζαλισμένοι επενδυτές αρχίζουν να βγαίνουν σιγά σιγά από τα καταφύγιά τους ρωτώντας αν το 2009 θα είναι καλύτερο και αν τελικά θα ανακάμψουν οι αγορές και η οικονομία. Οι μετοχές έχασαν το 42% της αξίας τους το 2008, όπως υπολογίζεται από τον παγκόσμιο δείκτη της Μorgan Stanley (ΜSCΙ), βυθίζοντας την αξία των μετοχών σε όλο τον πλανήτη κατά 29 τρισεκατομμύρια δολάρια.

Αφού ξέσπασε η διεθνής χρηματοπιστωτική κρίση, τράπεζες απειλήθηκαν με κατάρρευση, οι τιμές των ακινήτων υποχώρησαν σημαντικά και η ανάπτυξη φρενάρισε, το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο αναγκάστηκε να αναθεωρήσει τις προβλέψεις του για φέτος. Πλέον το Ταμείο προβλέπει πως οι ανεπτυγμένες οικονομίες θα συρρικνωθούν ελαφρά το 2009 και ότι η παγκόσμια οικονομία θα τρέξει φέτος μόλις με 2,2%.

Το ΔΝΤ θεωρεί ότι, όταν η παγκόσμια ανάπτυξη είναι κάτω από 3%, μιλάμε για παγκόσμια ύφεση. Αυτό συμβαίνει επειδή τόσο χαμηλή ανάπτυξη δεν αρκεί για να καλύψει τις θέσεις εργασίας που ζητούνται από τους συνεχώς αυξανόμενους εργαζομένους στις αναπτυσσόμενες οικονομίες. Τι αναμένεται να γίνει όμως μέσα στο 2009; Αναμφισβήτητα, η κατάσταση είναι δύσκολη. Αναλυτές και οικονομολόγοι κάνουν λόγο για μαύρα σενάρια λόγω της συνεχιζόμενης κρίσης και των προκλήσεων που εξακολουθούν να υφίστανται. Ας δούμε όμως τα δύο σενάρια, θετικά και αρνητικά, για την οικονομία και τις αγορές φέτος.

Το αισιόδοξο σενάριο
Οι επενδυτές ελπίζουν ότι το 2009 θα είναι καλύτερο από το 2008 επειδή η περυσινή χρονιά σημαδεύτηκε από δύο κύρια γεγονότα που είναι απίθανο να επαναληφθούν φέτος: Πρώτον, το παγκόσμιο χρηματοοικονομικό σύστημα σχεδόν κατέρρευσε και οι κυβερνήσεις αναγκάστηκαν de facto να αναλάβουν τον έλεγχο πολλών τραπεζών. Δεύτερον, έσκασε η χωρίς προηγούμενο φούσκα στις τιμές των εμπορευμάτων και ιδιαίτερα του πετρελαίου που είχε φτάσει τα 145 δολάρια, η οποία αυτόν τον μήνα έφτασε να υποχωρεί ακόμη και κάτω από τα 40 δολάρια το βαρέλι.

Πότε λοιπόν, λένε οι πιο αισιόδοξοι, θα δούμε τα πρώτα σημάδια ανάκαμψης; Κάποιοι αναλυτές προβλέπουν ότι η οικονομία των ΗΠΑ- που αποτελεί βαρόμετρο για την παγκόσμια οικονομία και βυθίστηκε σε ύφεση από τον Δεκέμβριο του 2007- θα ανακάμψει με τη χορήγηση δημοσιονομικού πακέτου που φτάνει το ένα τρισεκατομμύριο δολάρια. Η ανάκαμψη αυτή, που υπολογίζεται ότι θα χρειαστεί δύο χρόνια, αναμένεται να αρχίσει το δεύτερο μισό του 2009.

Το απαισιόδοξο σενάριο
Υπάρχουν όμως και οι πιο απαισιόδοξοι. Αυτοί κάνουν λόγο για τη συνεχιζόμενη χειροτέρευση της κατάστασης στην αγορά ακινήτων που βούλιαξε το 2008 και δεν παραλείπουν να επισημάνουν τα τεράστια προβλήματα που αντιμετωπίζουν σήμερα οι μεγάλες αυτοκινητοβιομηχανίες και ιδιαίτερα οι αμερικανικές. Επίσης, υπάρχει φόβος για νέο κύκλο απολύσεων. Όπως λέει ο αναλυτής Νouriel Roubini, ο οποίος προέβλεψε σωστά την περυσινή βουτιά των αγορών, η παγκόσμια ύφεση «θα εξελιχθεί σε στασιμοπληθωρισμό, έναν θανάσιμο συνδυασμό οικονομικής επιβράδυνσης/ύφεσης και αποπληθωρισμού (γενικευμένης μείωσης τιμών)».

Ο επικεφαλής επενδύσεων της Rathbone Unit Τrust Μanagement στο Λονδίνο Julian Chillingworth αναφέρει ότι η σημερινή κρίση έχει αναγκάσει πολλούς επενδυτές

Όσο κι αν φαίνεται παράξενο, η μεγαλύτερη ελπίδα ότι το 2009 θα υπάρξει βελτίωση στην οικονομία και τις αγορές προέρχεται από το γεγονός ότι υπάρχει παντού διάχυτο το αίσθημα της απαισιοδοξίας

να διατηρούν ιδιαίτερα αυξημένη ρευστότητα. Όπως λέει, αυτό σημαίνει ότι εάν βελτιωθούν τα οικονομικά μεγέθη μπορεί να δούμε ράλι τιμών. Και προσθέτει πως «θα έχουμε δει τον πραγματικό πάτο στις αγορές όταν οι επενδυτές σταματήσουν να ενδιαφέρονται για τα χρηματιστήρια. Αυτό όμως δεν έχει ακόμη συμβεί» καταλήγει, επισημαίνοντας ότι σήμερα βρισκόμαστε στο προηγούμενο στάδιο, αυτό όπου οι επενδυτές έχουν χάσει την ελπίδα τους για ανάκαμψη.

Αλλάζει ο χάρτης των επιχειρήσεων
Το 2008 πολλές επιχειρήσεις βρέθηκαν στο χείλος της καταστροφής με αποτέλεσμα πολλές από αυτές να αναζητούν ντιλ ή να κινδυνεύουν από εξαγορές. Μακροπρόθεσμα οι επιχειρηματικοί γάμοι θα δημιουργήσουν τις προϋποθέσεις για την επόμενη ανοδική αγορά, λέει ο επικεφαλής αναλυτής της Fortis Global Μarkets στις Βρυξέλλες Ρhilippe Gijsels. Ο ίδιος προσθέτει πως η αγορά μπορεί να σταθεροποιηθεί προς τα τέλη του 2009, αν υπάρξουν ξεκάθαρα σημάδια ότι η οικονομική κρίση τελειώνει και ότι το κραχ στην αμερικανική αγορά ακινήτων φτάνει στο τέλος του.

Όσο κι αν φαίνεται παράξενο, η μεγαλύτερη ελπίδα ότι το 2009 θα υπάρξει βελτίωση στην οικονομία και τις αγορές προέρχεται από το γεγονός ότι υπάρχει παντού διάχυτο το αίσθημα της απαισιοδοξίας, αλλά οι αγορές, ιστορικά, κινούνται αντίθετα από τις προσδοκίες της μεγάλης μάζας.

Όπως λέει ο κ. Chillingworth, είναι πολύ πιθανό όσο όλοι περιμένουμε τα χειρότερα να βελτιωθεί η οικονομία πολύ πιο γρήγορα από όσο προσδοκούμε σήμερα, αν και, όπως προσθέτει, κανείς δεν υπολογίζει αυτό το διάστημα τη συγκεκριμένη πιθανότητα στις αναλύσεις του.