«Τα παιδικά βιβλία σπάνε ταμπού»

«Γιατί να μη μιλήσουμε για το ΑΙDS και την ομοφυλοφιλία στα παιδικά βιβλία;» λέει στα «ΝΕΑ» η Λίτσα Ψαραύτη, συγγραφέας της διπλά βραβευμένης «Σπηλιάς της γοργόνας»
Η ιστορία μιας οικογένειας που έζησε την καταστροφή της Σμύρνης το 1922 θα μπορούσε να είναι το θέμα ενός βιβλίου για ενήλικους. Στη «Σπηλιά της γοργόνας» της Λίτσας Ψαραύτη η Μικρασιατική Καταστροφή παρουσιάζεται μέσα από τις αφηγήσεις της προγιαγιάς της, με ήρωες εφήβους: ένα ιστορικό μυθιστόρημα για παιδιά, που έφθασε τα 7.000 αντίτυπα και πρόσφατα απέσπασε το Κρατικό Βραβείο Παιδικού Λογοτεχνικού Βιβλίου και το Βραβείο Κύκλου του Ελληνικού Παιδικού Βιβλίου.

«Μέσα από το μυθιστόρημα το παιδί μαθαίνει για την Ιστορία. Δυστυχώς, τα σχολικά βιβλία δεν το καταφέρνουν πάντα. Το βιβλίο της Στ΄ Δημοτικού της Μαρίας Ρεπούση- που αποσύρθηκε- ήταν καλό από παιδαγωγικής άποψης, αλλά παρουσίαζε με χαλαρό τρόπο τη Μικρασιατική Καταστροφή», λέει στα «ΝΕΑ» η Λίτσα Ψαραύτη.

Το ΑΙDS, η ομοφυλοφιλία, τα ναρκωτικά είναι θέματα που απασχολούν τους εφήβους και η Λίτσα Ψαραύτη πρώτη προσπάθησε να δώσει απαντήσεις μέσα από τα βιβλία της. «Την εποχή που γράφτηκε το βιβλίο “Το αυγό της Έχιδνας” (1990) άρχισαν να γίνονται γνωστά τα πρώτα κρούσματα του ιού ΗΙV. Οι ασθενείς στιγματίζονταν, καθώς θεωρούσαν πως η ασθένεια αφορούσε μόνον ομοφυλόφιλους», λέει η συγγραφέας.

«Με το θέμα-ταμπού των ομοφυλόφιλων αγοριών ασχολήθηκα στο βιβλίο μου “Όνειρα από μετάξι” (2002). Σε ένα λύκειο της Λαμίας, όπου έγινε συζήτηση για το βιβλίο, ένας μαθητής με ρώτησε πώς τόλμησα να το θίξω. Ήθελα να δείξω στα παιδιά ότι όλα είναι μέσα στη ζωή. Αν τους τύχει κάτι τέτοιο, να

ΙΝFΟ

Λίτσα Ψαραύτη, «Η σπηλιά της γοργόνας», Εκδ. Πατάκη, σελ. 200, τιμή: 8,50 ευρώ.

μην ντραπούν να το πουν». Φοβηθήκατε τη λογοκρισία;
Το παιδικό βιβλίο που ρίχνει ζαχαρίτσα στα παιδιά και παρουσιάζει την παραμυθένια πλευρά τον πραγμάτων μου είναι αδιάφορο. Νιώθω ότι γράφοντας για θέματα-ταμπού βγάζω τους γονείς και τους δασκάλους από τη δύσκολη θέση να εξηγήσουν στα παιδιά τι είναι, για παράδειγμα, το ΑΙDS. Ένα παιδικό βιβλίο πρέπει να περνά αισιόδοξα μηνύματα και να θέτει ακόμα και απαγορευμένα ζητήματα, χωρίς χυδαιότητα και μπερδεμένη γλώσσα. Στην περίπτωση της Έρσης Σωτηροπούλου και του μυθιστορήματος «Ζιγκ ζαγκ στις νεραντζιές», δεν ενόχλησε το περιεχόμενό του, αλλά το ότι πήγε στα σχολεία. Αλλιώς, κανείς δεν θα το έψαχνε λέξη προς λέξη.

Χάθηκε η παιδική αθωότητα;
Θέλω να πιστεύω ότι, παρά το κακό παράδειγμα των μεγάλων, δεν έχει χαθεί. Σήμερα, ο γονέας αφιερώνει περισσότερο χρόνο στην καριέρα του και τα παιδιά, μόνα, πλάθουν έναν κόσμο ψεύτικο με τα video games και τους υπολογιστές. Εντύπωση μού έχει κάνει το γεγονός ότι τα παιδιά ξέρουν απέξω τα μη κατάλληλα για την ηλικία τους σίριαλ της τηλεόρασης. Δυστυχώς, δεν μπορούν να ξεχωρίσουν το καλό από το κακό, με αποτέλεσμα να είναι διχασμένα. Γιατί πιστεύετε ότι εξεγείρονται οι νέοι;

Βλέπουν ότι η Ελλάδα δεν μπορεί να τους βοηθήσει στην πραγμάτωση των ονείρων τους. Εμάς θα μας παραμυθιάσουν πάλι στις εκλογές, τους νέους όχι. Ενημερώνονται για τα σκάνδαλα, βλέπουν την άσχημη οικονομική κατάσταση στο σπίτι και μεγαλώνουν απότομα.
Δέκα προτάσεις

1 «Η κλέφτρα των βιβλίων» του Μάρκους Ζούσακ. Η χιτλερική εποχή μέσα από την ιστορία ενός υιοθετημένου κοριτσιού.

2«Γέφυρα για την Τεραμπίθια» της Κάθριν Πάτερσον.

3«Ο Μεγάλος περίπατος του Πέτρου» της Άλκης Ζέη. Ένα παιδί αντιμέτωπο με τη γερμανική κατοχή. 4«Κεχριμπαρένιο τηλεσκόπιο» του Φίλιπ Πούλμαν.

5 «Το διπλό ταξίδι» της Λίτσας Ψαραύτη. Η προσφυγιά μέσα από τα μάτια ενός κοριτσιού.

6 «Κάποτε ο κυνηγός» της Ελένης Σαραντίτη. Ο ρατσισμός και οι επιπτώσεις του.

7 «Φιλενάδα Φουντουκιά μου» της Αγγελικής Βαρελά. Με οικολογική ευαισθησία.

8«Η προφητεία του κόκκινου κρασιού» του Λότης ΠέτροβιτςΑνδρουτσοπούλου. Η ιστορία της Μακεδονίας.

9«Μια ιστορία του Φιοντόρ» του Μάνου Κοντολέοντος. Περί ρατσισμού και ξενοφοβίας. 10«Σινιάλα με καθρέφτες» της Έλσας Χίου. Για τους ακρίτες των ελληνικών νησιών.