Φαινόμενα

Ξεπερασμένοι συμβολισμοί
Της Πόπης Διαμαντάκου diaman@dolnet.gr ,

Μεταξύ Ευαγγελίου, ράσων και καπνού θυμιάματος βρίσκεται παγιδευμένο από δυσοίωνους συνειρμούς όποιο «μήνυμα» κι αν σκοπεύει να στείλει, οποιαδήποτε νέα σύνθεση υπουργών
Μαύρα κοστούμια, μαύρα ράσα, λιβάνια, όρκοι και η καθιερωμένη πανηγυρική πορεία των κοστουμάτων της νέας κυβέρνησης μέσω Ζαππείου έως το Μαξίμου για το πρώτο Υπουργικό Συμβούλιο, είναι οι καθιερωμένοι συμβολισμοί του τελετουργικού ενός ανασχηματισμού. Δεν παύει ως πολιτική κίνηση να είναι περισσότερο επικοινωνιακή παρά ουσιαστική.

Εξ ου και έκτακτα δελτία ειδήσεων (Αnt1 και ΝΕΤ) πληροφορούσαν περί επικείμενου ανασχηματισμού ένα ολόκληρο 24ωρο προτού ανακοινωθεί επισήμως από τον Πρωθυπουργό, συμβάλλοντας στη σκηνοθεσία μιας ατμόσφαιρας αναμονής κορυφαίου πολιτικού γεγονότος.

Αίσθηση η οποία, άλλωστε, καλλιεργούνταν επί μήνες- τόσο, που σχεδόν σε κάθε εμφάνιση όλοι οι εραστές πρωταγωνιστικών ρόλων στο πολιτικο-μιντιακό θέαμα ανήγαν τον ανασχηματισμό σε κεντρικό πολιτικό ζήτημα, σαν να αρκούσε αυτός για να επιλυθούν σοβαρότατα, χρονίζοντα προβλήματα του τόπου. Σαν να είναι δυνατόν, στον λίγο χρόνο που απομένει μέχρι τις επόμενες εκλογές- ακόμη κι αν γίνουν στην ώρα τους- να γίνουν όσα δεν έγιναν επί μία πενταετία και πλέον. Σαν να είναι δυνατόν μερικές αλλαγές προσώπων να σημάνουν αλλαγή βαθιά ριζωμένων νοοτροπιών.

Αλλά το σημαντικότερο είναι ότι, πλέον, οι συμβολισμοί του ίδιου του τελετουργικού της ορκωμοσίας ουδόλως καταλήγουν σε ευτυχείς συνειρμούς.

Κατ΄ αρχάς τα χρυσοποίκιλτα άμφια και οι όρκοι στο Ευαγγέλιο υπό τους καπνούς λιβανιστηρίων, που συμβολίζουν τη στενή σχέση Εκκλησίας και Κράτους, κάθε άλλο παρά ευχάριστες μνήμες ξυπνούν. Αντιθέτως, θυμίζουν- και αυτός είναι ο σκοπός, άλλωστε- την πολύ στενή σχέση της Εκκλησίας με το Κράτος, η οποία όμως έχει διαμορφώσει ακριβώς εκείνες τις νοοτροπίες που πλήρωσε ακριβά ο τόπος. Από την εποχή των ταυτοτήτων μέχρι το σκάνδαλο του Βατοπεδίου, τίποτε απολύτως ευοίωνο δεν σήμανε για την πρόοδο της χώρας, για την εξέλιξή της, για την ποιότητα του πολιτισμού της, αυτή η σχέση.

Εκτός αυτού, δεν φαίνεται να φωτίζει ιδιαιτέρως το Άγιον Πνεύμα τους υπουργούς ούτε να τους εμποδίζουν οι όρκοι στο Ευαγγέλιο από πράξεις που δεν συνάδουν με την ευσέβεια και τη χριστιανική αγάπη. Αν πάλι ορισμένοι εξ αυτών έχουν βαθιά πίστη και έχουν ανάγκη την προσευχή, μπορούν πάντα να βρουν εκκλησιά μακριά από κάμερες και να γονατίσουν ολομόναχοι μπροστά στον Ύψιστο. Οτιδήποτε άλλο είναι για κατανάλωση και ούτε την Εκκλησία πλέον τιμά, ούτε την ανθρώπινη πίστη σέβεται.

Το σημαντικότερο πρόβλημα αυτή τη στιγμή, περισσότερο και από την οικονομική κρίση και από την εκπαιδευτική κρίση, είναι η κρίση αξιών στην ελληνική κοινωνία. Αλίμονο αν ανατεθεί η διάσωσή τους για ακόμη μία φορά σε μηχανισμούς που μόνον εκμεταλλεύονται την πίστη σε αυτές.

Άλλωστε, η βαθιά κρίση της εποχής δεν είναι παρά αποτέλεσμα της αναντιστοιχίας μεταξύ συμβολισμών και πραγματικότητας, μεταξύ επικοινωνιακής πολιτικής και κυβερνητικής αποτελεσματικότητας.

Γι΄ αυτό και το μεγάλο πρόβλημα είναι η υπερβολή στην επικοινωνία. Μια κατάσταση που δεν αξιοποιεί την αποκτηθείσα πείρα, αλλά καταφεύγει στους συμβολισμούς και τη συγκίνηση, που «κολλάνε» όμως στην πραγματικότητα, βραχυκυκλώνοντάς την.


Επικοινωνιακό το σόου ανασχηματισμού

Περιττά τα ράσα και τα Ευαγγέλια στις ορκωμοσίες των υπουργών, που θα έχουν την ίδια- αν όχι μεγαλύτερη – σημασία για τη δημοκρατία αν γίνονται στο όνομα του Συντάγματος και μόνον. Εντυπωσιακός ο πρωθυπουργικός λόγος προς τους νέους υπουργούς, με τον οποίο απαίτησε να μειωθούν οι σπατάλες, τα ταξίδια και λοιπά καταναλωτικά. Τόσο καιρό πού ήταν, αλήθεια; Χρειαζόταν ανασχηματισμός για να τρίξει τα δόντια και να παρέμβει δυναμικά μαζεύοντας λουριά; Ως εκ τούτου, το σόου του ανασχηματισμού παραμένει επικοινωνιακό. Κάτι σαν την ανανέωση των όρκων γάμου, στην οποία καταφεύγουν κουρασμένα ζευγάρια για να δικαιώσουν τη μιζέρια τής χρόνιας συμβίωσης σαν μοναδική επιλογή της ζωής τους. Ένα σκηνοθετικό εφέ που δίνει την αίσθηση ότι υπάρχει έντονη πολιτική δράση και, εξ αυτής, η ελπίδα ότι κάτι θα γίνει.