Ματιές Η 2η μέρα…

Τριάντα χρόνια χρονογράφος των «ΝΕΩΝ» δεν θυμάμαι να είχαμε ποτέ γεγονότα τη δεύτερη μέρα των Χριστουγέννων, για να ασχοληθώ στο επόμενο φύλλο, μετά την αργία. Η επικαιρότητα περπατούσε σκυφτή και σκουντουφλούσε. Να, όμως, που τούτη τη φορά, άλλαξαν τα πράγματα: δυο Καλάσνικοφ, επτά πυροβολισμοί εναντίον κλούβας της Αστυνομίας, τέσσερις δράστες και συνεχείς έρευνες, με προφανή αγωνία, για να διαπιστωθεί τι ακριβώς συνέβη και από ποιους. Πάντως, προς το παρόν, εγώ δεν πρόκειται να παρακολουθήσω αυτή την ιστορία, που για την ώρα βρίσκεται σε βαθύ σκοτάδι. Οι «ντετέκτιβ», όμως, των καναλιών ήδη έχουν πιάσει δουλειά…

Μεγάλωσα με τον Καραγκιόζη. Αυτή ήταν η ψυχαγωγία των παιδιών από την Απελευθέρωση κι έπειτα, ώς τη δεκαετία του ΄50. Ο σπουδαίος Αντώνης Μόλλας, με το θεατράκι του στη λεωφόρο Αλεξάνδρας, λίγο πριν από το γήπεδο του Παναθηναϊκού, καθώς ανεβαίνεις, ήταν εκείνος που κυρίως μας διασκέδαζε. Και ο Μανωλόπουλος, κάτω απ΄ τα «σίδερα» στη ΒΙΟ. Γι΄ αυτό και μόλις έμαθα ότι έχει παράσταση ο Ευγένιος Σπαθάρης στο Ζάππειο έσπευσα. Ήταν μια εκδήλωση, κοντά στις άλλες, της ΕΡΤ.

Έσκασα στα γέλια, όπως τότε που ήμουν μπόμπιρας, με τους «Βατράχους». Έργο, εμπνευσμένο από την κωμωδία του Αριστοφάνη, με πρωταγωνιστές τον Μίκη Θεοδωράκη και τον Μάνο Χατζιδάκι. Συγγραφέας και στιχουργός, ο Γιώργος Παυριανός. Μουσικός, ο Δημήτρης Λέκκας. Τραγουδιστής, ο Νίκος Δημητράτος. Σκηνοθεσία, σκηνικά και φιγούρες, του Σπαθάρη. Που είναι Καραγκιοζοπαίχτης της παλιάς καλής εποχής. Η παράσταση πρέπει να πω, ήταν παραγγελία του Χατζιδάκι για το Γ΄ Πρόγραμμα και παίχτηκε όπως ακριβώς παιζόταν τη δεκαετία του ΄70.

Μέρες των παιδιών, αυτές που περνάμε. Με τα παιχνίδια, φυσικά, να έχουν την πρώτη ζήτηση στην αγορά. Πώς αλλιώς; Ποια μάνα μπορεί ν΄ αφήσει τον γιόκα της, την κορούλα της χωρίς παιχνίδι τις γιορτές; Ο πιο φτωχός πατέρας θα κόψει το τσιγάρο για μια εβδομάδα, για να χαρίσει στα παιδιά του μια κούκλα, ένα αυτοκινητάκι. Εγώ θυμάμαι πάντοτε με συγκίνηση ένα τσίγκινο τανκ που μου αγόρασε ο πατέρας μου από έναν μικροπωλητή, στην οδό Αιόλου, το 1944.

Στην οδό Αιόλου, δεκάδες μικροπωλητές πουλούσαν χειροποίητα παιχνίδια, που ήταν πολύ φτηνά εκείνη την εποχή. Στα μεγάλα μαγαζιά, στη Σταδίου κυρίως, πουλιόντουσαν τα ακριβά, που ήταν φερμένα πολλές φορές από την Ευρώπη, για τα πλουσιόπαιδα. Εμείς τα φτωχαδάκια φτιάχναμε οι ίδιοι παιχνίδια από χαρτόνι, τσίγκο, μερικά καρφιά, κόντρα πλακέ. Στη γειτονιά, υπήρχαν πολλές μανάδες που ράβανε κούκλες από κουρελόπανα για τις κόρες τους.

Διάβασα ένα ωραίο «κομμάτι» της Μαίρης Αδαμοπούλου στα «ΝΕΑ» της περασμένης Τρίτης. Και έμαθα πολλά. Όπως: «Λούτρινα αρκουδάκια, στρατιωτάκιαμινιατούρες, τσίγκινα αεροπλανάκια, κουκλόσπιτα, αυτοκινητάκια, που κάποτε “ζούσαν” στα χέρια των παιδιών, αποτελούν πλέον αντικείμενο πόθου συλλεκτών, που ξοδεύουν χιλιάδες ευρώ, π.χ. για ένα αεροπλανάκι- μινιατούρα του 1900».

Κάτι, επίσης, που δεν ήξερα: είκοσι χιλιάδες παιχνίδια, από την Ελλάδα και την Ευρώπη, από την αρχαιότητα ώς το 1970, βρίσκονται στο Τμήμα Παιχνιδιών και Παιδικής Ηλικίας του Μουσείου Μπενάκη, αλλά και στο Πελοποννησιακό Λαογραφικό Ίδρυμα (Ναύπλιο), όπως και στο Παιδικό Μουσείο, στην Πλάκα! Και όλο κι άλλα «ξεθάβονται» από παλιατζήδες, σε υπόγεια αρχοντόσπιτα της Αθήνας και της επαρχίας.

Θα τελειώσω με δυο λόγια αποχαιρετισμού στον Λεωνίδα Ντε Πιάν που έφυγε από κοντά μας το περασμένο Σάββατο: μέγας χορευτής και χορογράφος! Πρόσωπο λαμπερό, που ακτινοβολούσε ευγένεια. Συνεργασθήκαμε το 1972, στη «Γλυκειά Ίρμα», που ανέβασε η Έλλη Λαμπέτη, με συμπρωταγωνιστή της τον Ντίνο Ηλιόπουλο. Όλο το έργο ήταν γεμάτο τραγούδια. Αλλά και χορό- έξοχες δημιουργίες του Ντε Πιάν…