«Ο Καραγκιόζης ζητάει το δίκιο του»

Στα 85 του με ζωηράδα εφήβου, ο πιο αγαπητός καραγκιοζοπαίχτης θα βρεθεί, για πρώτη φορά δύο χρόνια μετά την απόφασή του να σταματήσει, πίσω από τον μπερντέ για να δώσει ζωή με τη χαρακτηριστική φωνή του στον Καραγκιόζη, τον Χατζατζάρη και τους άλλους ήρωες του Θεάτρου Σκιών στην ειδική παράσταση των «Βατράχων», που είχε παρουσιάσει τέλος δεκαετίας του ΄70 (κατά παραγγελία του Μάνου Χατζιδάκι), με αφορμή τον εορτασμό των 70 χρόνων της Ελληνικής Ραδιοφωνίας. Στη συνέχεια, σύμφωνα με τα λεγόμενα του λαϊκού καλλιτέχνη, θα περιοδεύσει την παράσταση- σε σενάριο Γιώργου Παυριανού και μουσικές Δημήτρη Λέκκα- ανά την επικράτεια (το πρόγραμμα δεν έχει καταρτιστεί). Αίφνης στην αθηναϊκή Πολιτεία εκλείπουν οι δημιουργοί. Ο Χατζιδάκις και ο Θεοδωράκης έχουν πάει στον Κάτω Κόσμο. Οι πολίτες τα χάνουν διαπιστώνοντας ότι δεν υπάρχουν άξιοι συνθέτες. Μια και δυο ο Καραγκιόζης, με τον υπουργό Δικαιοσύνης πηγαίνουν στον Άδη και μαζί με τον Χάρο θα κάνουν αγώνα για να επιλέξουν ποιον, τον Χατζιδάκι ή τον Θεοδωράκη, θα πάρουν μαζί τους στον Πάνω Κόσμο.

Συναντηθήκαμε στο σπίτι του στο Μαρούσι και τα είπαμε με τον Καραγκιόζη, τον Μορφονιό, τον Μπαρμπα Γιώργη, τον Βελιγκέκα να στέκονται σιωπηλοί ακροατές.

«Το κείμενο υπάρχει, αλλά θα πω και ό,τι μου ΄ρθει, γιατί Καραγκιόζης σημαίνει αυτοσχεδιασμός. Σατιρίζει, καυτηριάζει, διακωμωδεί, κάνει οτιδήποτε για να ενοχλήσει τον άλλον. Είναι λαϊκός ήρωας, αντιπροσωπεύει τον ελληνικό λαό σε όλες τις εκδοχές του. Άνθρωπος του καλαμπουριού, της πείνας, του μόχθου, κατεργάρης, έξυπνος, πονηρός, ξεγελάει τους πάντες, αλλά πάνω από όλα είναι πονόψυχος», λέει ο Ευγένιος Σπαθάρης και τα μάτια του κλείνουν από το χαρακτηριστικό γέλιο του.

Εφόσον είναι όλα αυτά,τότε γιατί χρησιμοποιείται απαξιωτικά το όνομά του,δίκην βρισιάς;

Αν μου το έλεγαν στον δρόμο, θα απαντούσα «μακάρι να ήμουν εγώ ο Καραγκιόζης», αλλά άντε να του γεμίσεις του άλλου το κεφάλι και να του εξηγήσεις. Εδώ, στη Βουλή, λένε ο ένας τον άλλον «Καραγκιόζη». Ο Καραγκιόζης έχει πολλά προσόντα. Οι μόνοι που τον παραδέχθηκαν ήταν κυρίως άνθρωποι της ζωγραφικής. Τον αναγνώρισαν σαν μεγάλη προσωπικότητα της Ελλάδας.

Ο σημερινός Έλληνας είναι Καραγκιόζης,όπως τον περιγράψατε,ή έχει αλλάξει;

Δεν έχει αλλάξει. Υπάρχουν στις μέρες μας άνθρωποι που έχουν το ίδιο σύστημα δουλειάς, αλλά και την αξιοπρέπεια και το καλαμπούρι.

Έχουμε και πασάδες;

Μα, το ρωτάς; Ποιος είναι ο πασάς σήμερα, ε; Ξέρω γώ,ο Πρωθυπουργός;

Ε, βέβαια και συμβουλάτορες είναι οι υπουργοί του…

Έχει παρουσιάσει στο πανί πάνω από 300 έργα. Όταν ήταν μικρός ο πατέρας του, ο Σωτήρης δεν τον άφηνε να βρεθεί πίσω από τον μπερντέ, πόσω μάλλον να αγγίξει έστω τις φιγούρες. «Με εκείνες», λέει δείχνοντας κάποιες χάρτινες φιγούρες, «σε ηλικία τεσσάρων – πέντε χρόνων έδινα παραστάσεις στην πιτσιρικαρία. Στα 17 μου, κι επειδή είχε αρρωστήσει, ο πατέρας μου μού έδωσε την άδεια να παίξω στο πόδι του. Έχω ανεβάσει έργα με όλους τους ήρωες. Τον Μεγαλέξανδρο, τον Οδυσσέα, τον Κατσαντώνη, τον Κολοκοτρώνη».

Έχει η εποχή μας ήρωες;

Στα σχολεία δεν είναι οι ήρωες; Παιδιά που δολοφονούνται στον δρόμο; Δεν τα ΄χω με τον αστυνομικό. Πρόσεξε όμως· ανάμεσα στα παιδιά ήταν και αναρχικοί. Όταν όμως έχεις πιστόλι, δεν θες καμία εντολή. Είναι και οι συνθήκες που διαμορφώνουν μια ψυχολογία. Αλλά εδώ δεν είναι μέτωπο πολέμου…

Ο Καραγκιόζης θα ήταν αγανακτισμένος σήμερα; Πάντα. Ζητάει το δίκιο του, αλλά ποιος θα του το δώσει…

ΙΝFΟ

«Βάτραχοι» του Αριστοφάνη, τη Δευτέρα στις 20.00 στο Ζάππειο. Η παράσταση θα μεταδοθεί ζωντανά από το Δεύτερο Πρόγραμμα 103.7.

Ο Μακρυγιάννης μπορεί να περιμένει…

Το σχέδιο της διεύθυνσης του Τρίτου Προγράμματος της ΕΡΑ «Τέσσερις υπέροχες εκδοχές της ελληνικής γλώσσας θα ηχήσουν και πάλι» συμπεριελάμβανε τα απομνημονεύματα του Μακρυγιάννη σε ανάγνωση Ευγένιου Σπαθάρη (ήδη από το Τρίτο ακούγονται τα «Παιδιά της πιάτσας» του Τσιφόρου με τον Γιάννη Μποσταντζόγλου), για τον Ιανουάριο.

Πότε θα βγει στον αέρα;

Δεν ξέρω. Έχω κάνει μια εκπομπή μόνο. Από την ΕΡΤ μιλούσαν για σειρά δέκα εκπομπών. Μα είναι δυνατόν; Θα έπρεπε να διαβάζω επτά με δέκα σελίδες τη φορά. Έτσι εύκολο το ΄χουν; Τα απομνημονεύματα του πατέρα μου, που διάβασα, κράτησαν έναν μήνα. Από εκεί γλυκάθηκαν και ήθελαν να διαβάσω και του Μακρυγιάννη. Αλλά σε δέκα ημέρες; Έχω κατεβάσει βιβλία, έχω μελετήσει πολύ. Τον σέβομαι τον Μακρυγιάννη· διηγήθηκε ολόκληρη ιστορία, από τότε που γεννήθηκε ώς τον θάνατό του. Τι να προλάβω σε δέκα ημέρες;