Ευρωπαϊκός πόλεμος για το 48ωρο

Δύο εργασιακά μοντέλα συγκρούονται σήμερα στο Ευρωκοινοβούλιο: η εβδομάδα 48 ωρών και η ελαστικότητα. Τυχόν επικράτηση των θέσεων του Γκόρντον Μπράουν ίσως να αποτελέσει νάρκη για το σύστημα προστασίας των εργαζομένων.

Η Ευρώπη είναι μια απλή αγορά ή και ένας χώρος κοινωνικής προστασίας; Οι εργασιακές σχέσεις πρέπει να καθορίζονται μέσα από συλλογικές συμβάσεις ή μπορούν να αποτελούν αντικείμενο διαπραγμάτευσης μεταξύ εργοδοτών και εργαζομένων; Οι εργατικοί νόμοι πρέπει να είναι εθνικοί ή μπορεί να είναι και ευρωπαϊκοί; Τα ερωτήματα αυτά βρίσκονται στο επίκεντρο των συζητήσεων που γίνονται τις τελευταίες ημέρες στο Στρασβούργο. Και θα κρίνουν το αποτέλεσμα της σημερινής, πολύ κρίσιμης, ψηφοφορίας για το κατά πόσον ο μέγιστος αριθμός ωρών εβδομαδιαίας εργασίας θα συνεχίσει να είναι 48 ή θα μπορεί να επεκτείνεται μέχρι τις 65.

Τα στρατόπεδα που θα αναμετρηθούν είναι δύο. Το ένα, στο οποίο ανήκουν η Βρετανία και οι περισσότερες χώρες της Ανατολικής Ευρώπης (με εξαίρεση την Ουγγαρία), υποστηρίζει τη λεγόμενη «ελευθερία επιλογής» (opting out), τη δυνατότητα δηλαδή να διαπραγματεύεται ο εργοδότης με τον εργαζόμενο την παράταση των ωρών εργασίας ώς τις 65. Το άλλο, στο οποίο ανήκουν οι χώρες της «παλιάς Ευρώπης», τάσσεται υπέρ της διατήρησης με τον έναν ή τον άλλο τρόπο της εβδομάδας των 48 ωρών, όπως αποφάσισε η Διεθνής Οργάνωση Εργασίας κατά την ίδρυσή της, το 1919.

Σύμφωνα με έναν από τους διαπραγματευτές της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τον οποίο επικαλείται η Ελ Παΐς, το ζήτημα είναι καθαρά ιδεολογικό και φέρνει σε αντιπαράθεση αυτούς που θέλουν μεγαλύτερο έλεγχο και περισσότερη Ευρώπη μ΄ εκείνους που θέλουν λιγότερο έλεγχο και λιγότερη Ευρώπη. «Πρόκειται για την κορυφή του παγόβουνου», λέει ο Ισπανός σοσιαλιστής ευρωβουλευτής Αλεχάντρο Θέρκας, που υποστηρίζει τη διατήρηση της εβδομάδας 48 ωρών. «Αρχίζουμε από τις εβδομαδιαίες ώρες εργασίας, για να συνεχίσουμε με τους μισθούς και τα υπόλοιπα εργατικά δικαιώματα».

Το 1993, η βρετανική κυβέρνηση του Τζον Μέιτζορ απέσπασε από την Ευρωπαϊκή Ένωση το δικαίωμα να εξαιρεθεί από την εβδομάδα 48 ωρών για δέκα χρόνια. Το αποτέλεσμα είναι 3,2 εκατομμύρια Βρετανοί να εργάζονται σήμερα περισσότερο από το όριο αυτό, από τους οποίους κάπου μισό εκατομμύριο εργάζονται πάνω από 60 ώρες. Το ρεκόρ το κατέχει όμως η Ελλάδα: Σύμφωνα με στοιχεία του Ευρωβαρόμετρου, πάνω από το 32% των εργαζομένων της δουλεύουν περισσότερες από 48 ώρες την εβδομάδα.

Μια έρευνα που έγινε για λογαριασμό των βρετανικών συνδικάτων ΤUC δείχνει πως όποιος εργάζεται περισσότερες από 60 ώρες την εβδομάδα, ίσως και περισσότερες από 50, έχει αυξημένο κίνδυνο να προσβληθεί από καρδιαγγειακή πάθηση. Η παράταση της εβδομάδας εργασίας πέραν των 48 ωρών- προστίθεται- μειώνει την ικανοποίηση από την εργασία και αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο προβλημάτων πνευματικής υγείας.

Οι διαδηλώσεις
Πολλά ευρωπαϊκά συνδικάτα έχουν συγκαλέσει για σήμερα διαδήλωση στο Στρασβούργο, με αίτημα τη διατήρηση της εβδομάδας 48 ωρών. Η απάντηση των συνδέσμων των εργοδοτών είναι ότι η ελαστικοποίηση της εργασίας θα βοηθήσει τους εργαζόμενους να αυξήσουν τα εισοδήματά τους, κάτι ιδιαίτερα σημαντικό τη σημερινή εποχή…

Η οδηγία που προβλέπει την «ελευθερία της επιλογής» προσέκρουε μέχρι πρόσφατα στην αντίδραση της Ισπανίας, της Γαλλίας και της Ιταλίας. Με την ανάληψη της εξουσίας από τον Σαρκοζί και τον Μπερλουσκόνι όμως, το στρατόπεδο αυτό άρχισε να παρουσιάζει ρωγμές. Για να εγκριθεί σήμερα η οδηγία, απαιτείται η απόλυτη πλειοψηφία των ευρωβουλευτών, δηλαδή 393 ψήφοι.