[ Δρόμοι ]

Τα σωστά…
… κόμματα (,,,) μπορούν να μας χαρίσουν μερικές παρενθέσεις (()) ευτυχίας στη συνεννόησή μας. Παρ΄ όλα αυτά, παραμένουμε σε κομματώδη κατάσταση: σπάνια ξέρουμε πότε και πού να τα βάλουμε σωστά. Όσο για τα θαυμαστικά, αυτά τα ξοδεύουμε αφειδώλευτα, ξεχνώντας τις παραινέσεις του συγγραφέα Φ. Σκοτ Φιτζέραλντ: «Είναι σαν να γελάς με το δικό σου αστείο». Η σωστή στίξη έχει γίνει κι αυτή μια χαμένη τέχνη (όπως άλλωστε κι η σωστή ομιλία). Ένας που το ανακάλυψε αυτό, ο Αμερικανός δημοσιογράφος Τζεφ Ρούμπιν, κήρυξε την 23η Σεπτεμβρίου «Ημέρα της σωστής στίξης». Σήμερα…
… δεν είναι η 23η Σεπτεμβρίου, είναι όμως η μέρα που διαβάσαμε μια σημαντική είδηση: επιστήμονες από τη Βοστώνη τοποθέτησαν στον εγκέφαλο βωβού ασθενούς εμφύτευμα που μαθαίνει να μετατρέπει τις σκέψεις του σε λέξεις. Οι επιστήμονες ελπίζουν ότι σε μερικά χρόνια θα μπορέσουν να δώσουν φωνή σε εκατομμύρια ανθρώπους που την έχουν στερηθεί. Όμως, παρ΄ όλα αυτά φοβόμαστε πως δύσκολα θα λιγοστέψουν οι άνθρωποι που είναι αφασικοί. Γιατί η σχέση της σκέψης με τις λέξεις δεν είναι μονόδρομος. Η σκέψη γεννά τις λέξεις, αλλά και το αντίστροφο. Ο ολοκληρωμένος λόγος γεννά ιδέες, ο ανάπηρος τίποτα. Και η αναπηρική καρέκλα του e-mail δεν βοηθά: λόγος φτωχός κι αγχωτικός. Ίσως γι΄ αυτό παλεύουμε να του δίνουμε ζωντάνια με μια κατάχρηση από θαυμαστικά.

Και οι καθηγητές…
… της Βρετανίας, που ισχυρίζονται πως τα παιδιά δεν μαθαίνουν γράμματα επειδή τα βαραίνει το άχθος της ορθογραφίας; Ούτε αυτοί βοηθούν. Ένας από αυτούς τους «νεωτερικούς» και τους «προοδευτικούς» (ναι, προφανής κατάχρηση των εισαγωγικών, αλλά κανείς δεν είναι τέλειος), ο Τζον Γουέλς, καθηγητής της Φωνητικής στο Πανεπιστημιακό Κολλέγιο του Λονδίνου, ζητάει από τα σχολεία να αναγνωρίσουν τη φωνητική «ορθογραφία». Ένας άλλος χαρακτηρίζει την επίσημη ορθογραφία ελιτίστικη και δηλώνει πως πρέπει να γίνουν αποδεκτές στα σχολεία οι «εναλλακτικές ορθογραφίες». Με δυο λόγια, να γράφει καθένας με τη δική του «ορθογραφία». Και να ελπίζει πως θα τον καταλαβαίνουν οι υπόλοιποι; Κάπως δύσκολο. «Τα e-mail δείχνουν τον δρόμο που θα τραβήξει η γλώσσα», επιμένει ο καθηγητής Γουέλς. Όχι όμως και ο Μικ Χιουμ. «Αν θέλουμε να καταλαβαινόμαστε, έστω μόνο και μόνο για να διαφωνούμε», γράφει στους «Τάιμς» του Λονδίνου, «πρέπει να συμφωνούμε σε γενικούς κανόνες για τη σημασία των λέξεων. Κι αυτή συχνά διασαφηνίζεται από την ορθογραφία τους. Αν η γλώσσα είναι ένα εργαλείο σκέψης, τότε η τσαπατσούλικη γλώσσα και ορθογραφία είναι εργαλεία για τσαπατσούλικη σκέψη. Αν πρώτα δεν μάθουμε πώς γράφεται σωστά, δεν έχουμε πολλές πιθανότητες να φτάσουμε στην αλίθια».

Αλήθεια…
… τι απέγινε άραγε με εκείνον τον ακρωτηριασμό των πνευμάτων και των τόνων; Οι τελευταίες έρευνες που έχουμε υπόψη μας έδειχναν πως τα ελληνόπουλα δεν έγιναν σοφότερα με αυτή την καρατόμηση των λέξεων. Ίσως κάποτε στο μέλλον. Με κάποιο εμφύτευμα. Η επιστήμη σήμερα κάνει θαύματα.