Έπαιζαν με τις εικόνες όπως και με τις λέξεις

Η άλλη όψη των ποιητών βρίσκεται στα… κολάζ τους.
Ελύτης, Αναγνωστάκης, Κύρου κατέφευγαν στην αποδόμηση αποδεικνύει έκθεση των κολάζ τους στη Θεσσαλονίκη
Για τους εικαστικούς Αλέξη Ακριθάκη, Κώστα Τσόκλη ή Νίκο Κεσσανλή θεωρείται… φυσικό. Για τον Ηλία Πετρόπουλο, τον Οδυσσέα Ελύτη είναι λίγο ως πολύ γνωστό. Αλλά ανέτρεξαν στα κολάζ και ποιητές και μάλιστα οι κατ΄ εξοχήν εκπρόσωποι της πολυσυζητημένης «γενιάς της ήττας»;

Τα κολάζ των ποιητών αποτελούν ξεχωριστή ενότητα στη μεγάλη έκθεση «Κολάζ- Αποκοπή//Επικόλληση» που διοργανώνει το Κρατικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης στη Θεσσαλονίκη. Έντονα χρώματα, κύκλοι και τρίγωνα και τετράγωνα αποκομμένα και επικολλημένα, πυκνές ρίζες και κλαδιά και παράθυρα που βλέπουν στη θάλασσα μέσα από κάγκελα και στο βάθος η εικόνα της «αγίας ελληνικής οικογένειας» στα έργα του Μανόλη Αναγνωστάκη. Σαν μια άλλη, εικαστική, γραφή της «Αφιέρωσης»: «Για τους ερωτευμένους που παντρεύτηκαν…/ Για όλα όσα τελείωσαν χωρίς ελπίδα πια»).

«Συνήθως κάνοντας χρήση χαρτιών

ΙΝFΟ

«Κολάζ- Αποκοπή//Επικόλληση», Κρατικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης, Μονή Λαζαριστών. Έως 7 Δεκεμβρίου.

με φωτεινά χρώματα ο Αναγνωστάκης δημιουργεί ένα είδος αισιόδοξων και χαρούμενων τοπίων. Τα χαρακτηριστικά της ποίησής του σε καμία περίπτωση δεν μεταγγίζονται στα κολάζ του. Θα πρέπει να τα αντιμετωπίσουμε ως γυμνάσματα, ερασιτεχνικό παιχνίδι» σημειώνει ο επιμελητής της έκθεσης του ΚΜΣΤ για το «κολάζ» Θοδωρής Μάρκογλου.

Ο ποιητής Κλείτος Κύρου χρησιμοποιεί μεγάλα τμήματα εικόνων από περιοδικά ή αναπαραγωγές ζωγραφικών έργων στις συνθέσεις του [Για την ιστορία: Τα κολάζ των Μανώλη Αναγνωστάκη και Κλείτου Κύρου συμπαρουσιάστηκαν σε κοινή έκθεση μεσούσης της δικτατορίας (1972) στην γκαλερί «ΖΜ» της Θεσσαλονίκης].

«Συνεικόνες» ονομάζει τα κολάζ του ο Οδυσσέας Ελύτης τα οποία, άμεσα συνυφασμένα με τις εμμονές και τα ποιητικά του θέματα, συνηθίζει να δημοσιεύει μαζί με τα μελοποιημένα τραγούδια του.

Σουρεαλιστής ποιητής, επίσης της πρώτης μεταπολεμικής γενιάς, ο Νάνος Βαλαωρίτης, με πλούσιο έργο στο κολάζ, συμμετέχει στην έκθεση με 27 πίνακες (από τη δεκαετία του ΄70) υπό τον γενικό τίτλο «Αλφάβητος κωφαλάλων» που λειτούργησαν ως εικονογράφηση των ποιημάτων του. Αναμενόμενα ανατρεπτικά και απόλυτα συνυφασμένα με τη στάση και το έργο του είναι τα κολάζ του προκλητικού συγγραφέα Ηλία Πετρόπουλου, ενώ σκηνογραφική «δομή» έχουν τα κολάζ- πίνακες του Γιάννη Τσαρούχη, που εμπνέεται και εκείνος για την «όγδοη τέχνη», αυτή του κολάζ, που αποδομεί για να επανασυνθέσει τις άλλες επτά θεσμοθετημένες τέχνες.


Το κολάζ

● Πρώτο εικαστικό κολλάζ θεωρείται η «Νεκρή φύση με την ψάθινη καρέκλα» (1912) του Πάμπλο Πικάσο ● Κολάζ χρησιμοποιήθηκε και από τον Ζορζ Μπρακ ● Ακολούθησε το φωτομοντάζ (επικόλληση φωτογραφιών από διαφορετικές πηγές και προελεύσεις).

● Τη συνέχεια έγραψε το decollage- αποκόλληση (επικόλληση χαρτιών και αφισών στη ζωγραφική επιφάνεια και αποκόλληση και σκίσιμό τους).