«Ήρθε η ώρα να βρούμε το χαμένο θάρρος μας»

Είμαστε στο κατώφλι της τρίτης βιομηχανικής επανάστασης, λέει ο συγγραφέας και αναλυτής Τζέρεμι Ρίφκιν και ζητάει από την Ελλάδα να αποτελέσει την εμπροσθοφυλακή της
«Oι μεγάλες οικονομικές επαναστάσεις πραγματοποιούνται πρώτον, όταν οι άνθρωποι αλλάζουν τον τρόπο που οργανώνουν το παγκόσμιο ενεργειακό σύστημα και δεύτερον, όταν η κοινωνία αλλάζει τους τρόπους επικοινωνίας ώστε να διαχειριστεί καλύτερα το νέο ενεργειακό καθεστώς», λέει στα «ΝΕΑ» ο Τζέρεμι Ρίφκιν.

«Όταν οι ενεργειακές επαναστάσεις συνδυαστούν με επαναστάσεις στον τομέα της επικοινωνίας, τότε αλλάζει η ανθρώπινη μοίρα. Ανάμεσα στο 1820 και το 1880, στην πρώτη βιομηχανική επανάσταση, Ευρώπη και Αμερική εισήγαγαν τεχνολογίες με βάση τον ατμό. Ο τηλέγραφος και το τηλέφωνο οδήγησαν στη δεύτερη βιομηχανική επανάσταση. Πρέπει να συνειδητοποιήσουμε ότι τώρα βρισκόμαστε στο ξεκίνημα της τρίτης βιομηχανικής επανάστασης. Έχουμε μια πραγματική επανάσταση στη δημοκρατικά κατανεμημένη επικοινωνία: προσωπικός υπολογιστής, Ίντερνετ, δορυφορικές επικοινωνίες. Κι αυτό αρχίζει να συνδυάζεται με ένα νέο ενεργειακό καθεστώς, τη δημοκρατικά κατανεμημένη ενέργεια», λέει.

Συγγραφέας με μεγάλη επιρροή («Το τέλος της εργασίας», «Ο αιώνας της βιοτεχνολογίας», «Η οικονομία του υδρογόνου», «Η εποχή της πρόσβασης») και σύμβουλος ευρωπαϊκών κυβερνήσεων, ο Τζέρεμι Ρίφκιν ισχυρίζεται ότι «πρέπει να ανοίξουμε την πόρτα στην τρίτη βιομηχανική επανάσταση πολύ γρήγορα, αν δεν θέλουμε να έχουμε πρόβλημα επιβίωσης τόσο από την άποψη της οικονομίας όσο και από την άποψη της κλιματικής αλλαγής».

Και εξηγεί: «Μένοντας στο παλιό μοντέλο, θα αγωνιζόμαστε για όλο και μικρότερες πηγές μιας ακριβής ενέργειας. Τόνισα πρόσφατα στην καγκελάριο Μέρκελ ότι την κρίση πρέπει να την αναγάγουμε σε οικονομική ευκαιρία και να περάσουμε σε εντελώς νέα επιχειρηματικά μοντέλα.

«Είδα στην Ελλάδα ανανεώσιμη ενέργεια που δεν είδα πουθενά αλλού στον κόσμο. Ανέμους, ήλιο, γεωθερμία. Η Ελλάδα θα μπορούσε να ηγηθεί της βιομηχανικής επανάστασης που τώρα πηγαίνει προς την Ισπανία»

Αλλά κατ΄ αρχήν ας κάνουμε τη διάγνωση: Μία πιθανή αύξηση της θερμοκρασίας κατά 3 βαθμούς αυτόν τον αιώνα θα μας γυρίσει σε θερμοκρασίες προ 3.000 χρόνων, που σημαίνει άλλος κόσμος, άλλη τροφή, άλλα προϊόντα, άλλο οικοσύστημα. Σύμφωνα με τα Ηνωμένα Έθνη, αύξηση δύο βαθμών θα σημάνει εξαφάνιση του 32-70% των πλανητικών ειδών. Είμαστε δηλαδή σε μια πορεία που, αν οι τιμές συνεχίζουν να ανεβαίνουν και οι κλιματικές αλλαγές να επιταχύνονται, μπορεί να βρεθούμε ακόμη και μπροστά στο φάσμα της εξαφάνισης του ανθρώπινου είδους. Είναι πιθανό». Τι είναι όμως κατανεμημένη ενέργεια; «Πρέπει κατ΄ αρχήν να την αντιδιαστείλουμε με την ελιτίστικη ενέργεια, αυτή δηλαδή που δεν μπορείς να βρεις στην πίσω αυλή του σπιτιού σου», λέει ο Ρίφκιν. «Ο άνεμος πνέει παντού στον πλανήτη. Είναι ο πρώτος από τους τέσσερις πυλώνες της τρίτης βιομηχανικής επανάστασης. Τώρα, τα κτίρια θα γίνουν συλλέκτες και μονάδες παραγωγής ενέργειας- ιδού ο δεύτερος πυλώνας. Θα συλλέγουν ήλιο, άνεμο και απορρίμματα και θα τα μετατρέπουν σε ενέργεια. Κάτω από το έδαφος θα χρησιμοποιούν τη γεωθερμία. Αυτό έχει ήδη αρχίσει να συμβαίνει σε ΗΠΑ, Ισπανία, Γαλλία. Το κόστος αποσβέννυται σε δέκα χρόνια και μετά παύεις να πληρώνεις για ενέργεια.

Ο τρίτος πυλώνας είναι η αποθήκευση της ενέργειας. Ο καλύτερος τρόπος είναι το υδρογόνο που αποθηκεύει την ενέργεια όπως η ψηφιακή τεχνολογία αποθηκεύει μέσα επικοινωνίας. Και δεν μολύνει καθόλου. Όταν δηλαδή ο ήλιος λάμπει στην Ελλάδα, παράγεται ηλεκτρισμός. Με τον ηλεκτρισμό που περισσεύει κάνουμε ηλεκτρόλυση στο νερό και παράγουμε υδρογόνο το οποίο αποθηκεύουμε και το χρησιμοποιούμε για την κίνηση των οχημάτων και για τη γενική ηλεκτροδότηση.

Ο τελευταίος πυλώνας είναι η διανομή της ενέργειας που θα γίνεται με την ίδια ακριβώς τεχνολογία που δημιούργησε το Ίντερνετ. Ένα έξυπνο δίκτυο ανακατανέμει το περίσσευμα της ενέργειας που παράγουν τα κτίρια μοιράζοντάς το στον κόσμο. Αυτό θα δημιουργήσει νέα επιχειρηματικά μοντέλα και μαζί πολλά εκατομμύρια νέες θέσεις εργασίας».

Τ α αίτια της κρίσης
«Η κρίση στην αμερικανική οικονομία είναι μακράς διάρκειας και δομική», μας λέει ο Τζέρεμι Ρίφκιν. «Στην τελευταία μεγάλη ύφεση, το διάστημα 1989-1992, είχε πάλι καταρρεύσει η αγορά κατοικίας. Βγήκαμε από εκείνη την κρίση δίνοντας πιστωτικές κάρτες σε εκατομμύρια Αμερικανούς. Όλο και περισσότεροι άρχισαν να αγοράζουν με πιστωτικές, κάτι που επέτρεψε στην οικονομία να κινηθεί και αύξησε τις θέσεις εργασίας. Εκείνη την εποχή οι οικογενειακές αποταμιεύσεις ανέρχονταν στο 8-9% των εισοδημάτων.

Ύστερα από μία δεκαετία χρήσης πιστωτικών καρτών, οι οικογένειες έφτασαν σε αυτό που ονομάζουμε αρνητικό εισόδημα.

Ξόδευαν περισσότερα από όσα έβγαζαν. Το αρνητικό αυτό εισόδημα ισοσταθμιζόταν όμως από την αγορά κατοικίας. Κι αυτό γιατί η φούσκα των αξιών των σπιτιών μεγάλωνε και οι Αμερικανοί, που έβλεπαν τα σπίτια τους να αποκτούν μεγαλύτερη αξία, τα υποθήκευαν για να πάρουν ρευστό και να πληρώσουν τα χρέη. Σήμερα η φούσκα έσκασε και οι αξίες των σπιτιών μειώθηκαν κατά 20%.

Όλα αυτά συνδυάζονται με τη νέα πραγματικότητα των υψηλών τιμών της ενέργειας. Το 2002 είχα πει ότι θα περνούσαμε από τα 19 δολάρια το βαρέλι στα 50 μέσα σε λίγα χρόνια και πολλοί συνάδελφοί μου αντέτειναν ότι αυτό χρειαζόταν μια ολόκληρη ζωή για να συμβεί. Είμαστε στη δύση μιας μεγάλης εποχής της ενέργειας που λεγόταν πετρέλαιο, υγραέριο και ουράνιο. Αυτό θα διαρκέσει μερικές δεκαετίες στη διάρκεια των οποίων θα ανεβαίνουν τόσο οι τιμές του πετρελαίου όσο και όλων των προϊόντων: πλαστικών, υλικών οικοδομών, ρούχων, αγροτικών προϊόντων, παρασιτοκτόνων, χημικών λιπασμάτων. Οι τιμές των τροφίμων επίσης διπλασιάστηκαν λόγω της ακριβής ενέργειας. Ειδικά οι Ηνωμένες Πολιτείες επλήγησαν ιδιαίτερα γιατί όντας το 4% του παγκόσμιου πληθυσμού ξοδεύουν το ένα τρίτο της παγκόσμιας ενέργειας», καταλήγει.

ΙΝFΟ

Πέντε βιβλία του Τζέρεμι Ρίφκιν κυκλοφορούν από τις Εκδόσεις Λιβάνη.

«Οι πυλώνες της νέας επανάστασης»

Η ενέργεια υπάρχει παντού: στον άνεμο, τον ήλιο, τα σκουπίδια Εκατομμύρια κτίρια θα συλλέγουν την ενέργεια Αποθήκευση της ενέργειας με τη μορφή υδρογόνου Διανομή του ενεργειακού περισσεύματος των κτιρίων παντού, με βάση την τεχνολογία του Ίντερνετ
«Η γενιά του ΜySpace αλλάζει τον κόσμο»

Ο Τζέρεμι Ρίφκιν, που πριν από λίγα χρόνια έγραψε βιβλίο για το «Ευρωπαϊκό όνειρο», λέει ότι τώρα το όνειρο αυτό είναι πιο εύθραυστο. «Όσο οι τιμές της ενέργειας ανεβαίνουν τόσο η ποιότητα ζωής πέφτει. Και το ευρωπαϊκό όνειρο βασίζεται στην ποιότητα ζωής. Την ιδέα ότι δουλεύεις για να ζεις και όχι το αντίθετο. Η κρίση φέρνει πίεση στους οικογενειακούς προϋπολογισμούς αλλά και προκαλεί αύξηση της παράνομης μετανάστευσης.

Πιστεύω όμως ότι η τρίτη βιομηχανική επανάσταση θα δημιουργήσει μια νέα κοινωνική Ευρώπη. Γιατί δίνει δύναμη στον πολίτη. Οι γενιές που δεν μεγαλώνουν στο ιεραρχικό μοντέλο αλλά στο μοντέλο της Wikipedia, του YouΤube και του ΜySpace χρησιμοποιούν τα δίκτυα για να δημιουργήσουν πληροφορίες και να τις μοιραστούν. Γι΄ αυτές τις γενιές θα είναι φυσικό να δημιουργήσουν τη δική τους ενέργεια και να τη μοιραστούν.

Πρέπει να καταλάβουν όλοι ότι η Ευρώπη είναι ηγέτιδα οικονομική δύναμη. Όχι οι Ηνωμένες Πολιτείες, ούτε η Ιαπωνία και η Κίνα».