Χωρίς ασπίδα στα τσουνάμι

Ανοχύρωτη παραμένει η Ελλάδα και οι υπόλοιπες μεσογειακές χώρες μπροστά στην απειλή ενός καταστροφικού τσουνάμι, τρία χρόνια μετά την έναρξη των συζητήσεων για τη θωράκιση της ευρύτερης περιοχής.

Μάλιστα, η Μεσόγειος θεωρείται η μοναδική θάλασσα στον πλανήτη που δεν καλύπτεται από σύστημα προειδοποίησης για τα μεγάλα παλιρροϊκά κύματα.

Όπως επισημαίνει μερίδα ειδικών, η απειλή των κατοικημένων παράκτιων ζωνών από τσουνάμι στην Ελλάδα δεν είναι σενάριο επιστημονικής φαντασίας αλλά μια πραγματικότητα που η αντιμετώπισή της έχει ήδη καθυστερήσει. Πρόσφατη έρευνα των πανεπιστημίων του Κέμπριτζ, της Οξφόρδης και του Ιμπίριαλ που δημοσιεύτηκε στη διεθνή επιστημονική επιθεώρηση «Νature» αναφέρει ότι η περιοχή μας πιθανώς κινδυνεύει από τσουνάμι

ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΤΟΞΟ

Οι σεισμοί του ελληνικού τόξου μπορούν να δημιουργήσουν μεγάλα παλιρροϊκά κύματα

που δημιουργούνται από μεγάλους σεισμούς του ελληνικού τόξου- της ζώνης στο Αιγαίο και στο Ιόνιο όπου η Αφρικανική Πλάκα εισχωρεί κάτω από την Ευρασιατική- μία φορά στα 800 χρόνια.

Το τσουνάμι που μελέτησαν οι επιστήμονες δημιουργήθηκε από σεισμό της Δυτικής Κρήτης μεγέθους 8,3- 8,5 βαθμών της κλίμακας Ρίχτερ το 365 μ.Χ. και έπληξε τις περιοχές από την Αλεξάνδρεια έως το Ντουμπρόβνικ και από τη Σικελία έως τη Δυτική Κύπρο. Το επόμενο καταστροφικό παλιρροϊκό κύμα προκλήθηκε από σεισμό της Ανατολικής Κρήτης το 1303 μ.Χ. Κάποιοι ειδικοί ανησυχούν ότι το επόμενο καταστροφικό τσουνάμι μπορεί να εκδηλωθεί στην περιοχή μας μέσα στις επόμενες δεκαετίες.

Σύμφωνα με τον επικεφαλής του προγράμματος για το σύστημα προειδοποίησης τσουνάμι κ. Γεράσιμο Παπαδόπουλο, «μικρές βλάβες από παλιρροϊκά κύματα στη χώρα μας προκαλούνται κάθε 10-15 χρόνια σε τοπικό επίπεδο. Πολύ πιο επικίνδυνα εκτιμούμε ότι εκδηλώνονται κάθε 60-80 χρόνια».

Στην Αμοργό
Το πλέον πρόσφατο μεγάλο τσουνάμι στο Αιγαίο προκλήθηκε έπειτα από σεισμό 7,5 βαθμών Ρίχτερ το 1956 και το ύψος του έφτασε τα 15-20 μέτρα στις παραλίες της Αμοργού. «Το συγκεκριμένο παλιρροϊκό κύμα δεν προκλήθηκε από σεισμό του ελληνικού τόξου, όπως αυτοί που αναφέρονται στη δημοσίευση του “Νature”», λέει ο Κώστας Συνολάκης, καθηγητής Φυσικών Καταστροφών στο Πολυτεχνείο Κρήτης που εξειδικεύεται στα τσουνάμι. Όπως επισημαίνει ο κ. Παπαδόπουλος, οι πλέον επίφοβες περιοχές είναι αυτές που «βλέπουν» στο ελληνικό τόξο, από τη Ζάκυνθο έως την Κρήτη και τα Δωδεκάνησα. «Σε αυτή τη ζώνη είχαμε παραγωγή μεγάλων τσουνάμι που επηρέασαν ολόκληρο τον χώρο της Μεσογείου. Η επικινδυνότητα είναι σαφώς μικρότερη στο Κεντρικό και Βόρειο Αιγαίο, όμως ακόμα και αυτές οι περιοχές μπορεί να πληγούν από τσουνάμι τοπικής εμβέλειας, όπως για παράδειγμα η Χίος, ο Βόρειος Ευβοϊκός και η Σαμοθράκη. Ακόμα και στον Κορινθιακό εκδηλώνονται τσουνάμι: το 1963 είχαμε στο Αίγιο παλιρροϊκό κύμα ύψους 6 μέτρων, το οποίο δεν προκλήθηκε από μεγάλο σεισμό αλλά από υποθαλάσσια κατολίσθηση», αναφέρει ο κ. Παπαδόπουλος και επισημαίνει ότι ένα εθνικό σύστημα προειδοποίησης για την Ελλάδα δεν χρειάζεται ιδιαίτερα μεγάλα κονδύλια. «Σε δοκιμαστική φάση το κόστος υπολογίζεται σε 300.000 ευρώ για την εγκατάσταση ειδικών παλιρροιογράφων που μετρούν την άνοδο της στάθμης της θάλασσας έπειτα από έναν σεισμό», συμπληρώνει.

Παλιρροιογράφοι στα Χανιά
Ήταν 31 Μαρτίου 2008 όταν εγκαινιάστηκε στα Χανιά η εγκατάσταση δύο νέων ψηφιακών παλιρροιογράφων για τη θωράκιση του νησιού από τα τσουνάμι. Τα συγκεκριμένα όργανα μετρούν την άνοδο ή την κάθοδο της στάθμης της θάλασσας ανά τακτά χρονικά διαστήματα ώστε να μπορούν να γνωρίζουν οι ειδικοί αν έπειτα από έναν «ύποπτο» σεισμό έχει προκληθεί και παλιρροϊκό κύμα. Τα κονδύλια για τους παλιρροιογράφους αντλήθηκαν από το Επιχειρησιακό Πρόγραμμα Περιφέρειας Κρήτης, του οποίου το ύψος έφτανε τα 800.00 ευρώ.

«Για να λειτουργεί αυτό το σύστημα σωστά οι παλιρροιογράφοι πρέπει να είναι συνδεδεμένοι με το κοντρόλ ρουμ του Αστεροσκοπείου, που είναι σε συνεχή επικοινωνία με την Πολιτική Προστασία. Ειδάλλως πώς θα μπορέσουν να μάθουν στο Αστεροσκοπείο ότι έχουμε τσουνάμι, στη συνέχεια να ειδοποιήσουν την Πολιτική Προστασία και αυτή με τη σειρά της να πάρει μέτρα;», αναρωτιέται ο κ. Συνολάκης.

Εκτός δικτύου…
Όπως επισημαίνει στα «ΝΕΑ» ο κ. Νίκος Μελής, υπεύθυνος του ψηφιακού δικτύου σεισμογράφων στο Αστεροσκοπείο, «κανένας παλιρροιογράφος δεν είναι συνδεδεμένος στο δίκτυο, δεν δεχόμαστε σήματα από παλιρροιογράφους στο κοντρόλ ρουμ».

Μάλιστα, μερίδα ειδικών αμφισβητεί την αποτελεσματικότητα των παλιρροιογράφων στο να ειδοποιούν εγκαίρως για τα μεγάλα παλιρροιακά κύματα, καθώς καταγράφουν την άνοδο της στάθμης από ένα τσουνάμι όταν αυτό έχει φτάσει ήδη στην παραλία.

Σύμφωνα με στατιστικά στοιχεία, τα συστήματα ειδοποίησης τσουνάμι που βασίζονται σε σεισμογράφους και παλιρροιογράφους έχουν ποσοστό αποτυχημένων προειδοποιήσεων έως και κατά 75%. «Πιο αποτελεσματικός θεωρείται ο συνδυασμός τσουναμογράφων- που μετρούν άμεσα το ύψος του κύματος που έχει δημιουργηθεί από σεισμό- και παλιρροιογράφων καθώς τέτοια συστήματα έχουν πολύ μεγαλύτερο ποσοστό επιτυχίας. Ωστόσο, στην περιοχή μας δεν έχει εγκατασταθεί ούτε τσουναμογράφος – είμαστε στην ουσία ακάλυπτοι», αναφέρει ο κ. Συνολάκης.


Οι Τούρκοι απλώνουν χέρι στο Αιγαίο

ΕΔΩ ΚΑΙ ΕΝΑΝ ΧΡΟΝΟ η Τουρκία έχει εκδηλώσει το ενδιαφέρον της να δημιουργήσει περιφερειακό κέντρο προειδοποίησης τσουνάμι στην Ανατολική Μεσόγειο, δίνοντας μάλιστα συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα για την ετοιμότητά της σχετικά με το εγχείρημα. Αυτό προκύπτει από τα πρακτικά της συνεδρίασης της Διακυβερνητικής Συντονιστικής Ομάδας των Συστημάτων Προειδοποίησης Τσουνάμι, που πραγματοποιήθηκε στη Λισαβώνα από τις 21 έως τις 23 Νοεμβρίου 2007. Υπό το ενδεχόμενο τουρκικοί μετρητές να τοποθετηθούν στο Αιγαίο, η Ελλάδα έκανε πρόταση στο πλαίσιο της συνάντησης της Διακυβερνητικής Συντονιστικής Ομάδας των Συστημάτων Προειδοποίησης Τσουνάμι που ολοκληρώνεται σήμερα. Σύμφωνα με πληροφορίες, η χώρα μας θα επιδιώξει την κάλυψη του Αιγαίου ώστε η Τουρκία να αναλάβει τη θαλάσσια περιοχή από τα στενά του Βοσπόρου και πάνω.