Το τέταρτο κουδούνι

Εμβρόντητος έμεινα όταν τ΄ άκουσα: στην κηδεία της Βέρας Ζαβιτσιάνου, εκ των πρωταγωνιστών του Εθνικού Θεάτρου απ΄ το 1963 έως το 1973 και απ΄ το 1986 έως το 2003 (μ΄ ελάχιστες διακοπές στη δεύτερη περίοδο)- επί είκοσι επτά ολόκληρα χρόνια δηλαδή, και με προσφορά αδιαμφισβήτητη-, το Εθνικό Θέατρο ΑΠΟΥΣΙΑΣΕ! Παντελώς. Κανένας απ΄ τους επικεφαλής του παρών, κανένας εκπρόσωπός τους, ούτε ένα ψήφισμα, ούτε δυο λόγια, ούτε ΚΑΝ ένα στεφάνι. Δεν το βρίσκω αδικαιολόγητο απλώς. Δεν το βρίσκω προσβλητικό. Το βρίσκω ε-ξω-φρε-νι-κό.

Η Λήδα Πρωτοψάλτη (στη φωτογραφία) που κλείνει φέτος πενήντα χρόνια απ΄ τη μέρα που πέρασε στη δραματική σχολή του «Θεάτρου Τέχνης- ο Κουν την έβγαλε αμέσως στο σανίδι, τον Μάρτιο του ΄59, στο «Υπόγειο», στην «Πατέντα του Πιραντέλο αλλά ήδη γνώριζε τη σκηνή, ως παιδί ηθοποιός, απ΄ τα δώδεκά της χρόνια- θα ΄ναι η Εκάβη στις «Τρωάδες» του Ευριπίδη που θα παρουσιάσει το καλοκαίρι το ΚΘΒΕ- και στο Φεστιβάλ Επιδαύρου.

Τη σκηνοθεσία έχει επωμιστεί η Νικαίτη Κοντούρη ενώ τη μετάφραση έχει αναλάβει η Ελένη Βαροπούλου. Οι συζητήσεις για τη διανομή βρίσκονται σε εξέλιξη.

Ας σημειωθεί το ιδιαίτερα ερεθιστικό για τους θεατρόφιλους ότι «Τρωάδες» το καλοκαίρι θα κάνει, με Εκάβη την Λυδία Κονιόρδου, αλλά για το Φεστιβάλ Αθηνών- ο χώρος ακόμα δεν έχει οριστικοποιηθείκι ο Βαγγέλης Θεοδωρόπουλος ο οποίος υπέγραφε και την πιο πρόσφατη παράσταση της τραγωδίας του Ευριπίδη που είδαμε: στα αλβανικά απ΄ το Εθνικό Θέατρο Αλβανίας/ Τίρανα.

Από ελληνικό επαγγελματικό θίασο- αλλά και στην Επίδαυρο ειδικότερα – η τραγωδία που- δυστυχώς…- παραμένει πάντα εξαιρετικά επίκαιρη έχει να παιχτεί απ΄ το καλοκαίρι του 2004: ήταν η παραγωγή του Θεάτρου «Διαδρομή» σε σκηνοθεσία Δια γόρα Χρονόπουλου με Εκάβη την Άννα Βαγενά.

Θα δούμε όμως, απ΄ ό,τι έμαθα, στην Επίδαυρο και «Άλκηστι». Απ΄ το Εθνικό Θέατρο και με σκηνοθέτη τον Θωμά Μοσχόπουλο (φωτογραφία). Ο οποίος θα κάνει την πρώτη του παρουσία στην Επίδαυρο αλλά τη δεύτερη δοκιμή του στο αρχαίο δράμα μετά τις «Βάκχες» που ανέβασε πέρσι στο Γκαράζ του «Πειραιώς 260» για το Φεστιβάλ Αθηνών. Με Άννα Μάσχα στον επώνυμο ρόλο, Άδμητο τον Χρήστο Λούλη, Ηρακλή τον Αργύρη Ξάφη.

Στον ελλαδικό χώρο η ειρωνική τραγωδία του Ευριπίδη έχει να παρουσιαστεί απ΄ το καλοκαίρι του 2003 όταν τη σκηνοθέτησε ο Παντελής Παπαδόπουλος για το ΔΗΠΕΘΕ Ιωαννίνων που τότε διηύθυνε. Στην Επίδαυρο όμως έχει να παιχτεί απ΄ το καλοκαίρι του ΄96 όταν την ανέβασε ο Γιώργος Λαζάνης με το «Θέατρο Τέχνης».

Η τελευταία φορά που το Εθνικό έχει ανεβάσει το έργο ήταν τη σεζόν 1999-2000, στο Γκαράζ της τότε Πειραματικής Σκηνής του, σε σκηνοθεσία Λυδίας Κονιόρδου. Στην Επίδαυρο, «Άλκηστι» έχει να κάνει απ΄ το 1974, όταν ο Σπύρος Ευαγγελάτος ανέβασε το έργο μαζί με τον «Κύκλωπα» του Ευριπίδη.

Αξίζει να σημειωθεί πως ο Θωμάς Μοσχόπουλος συνεργάζεται για πρώτη φορά με το Εθνικό που διευθύνει ο ιδρυτής του «Θεάτρου του Νότου» Γιάννης Χουβαρδάς τον οποίο ο Θωμάς Μοσχόπουλος, συνδιευθυντής μαζί του για αρκετά χρόνια, διαδέχτηκε όταν ο Χουβαρδάς ανέλαβε το Εθνικό και ο οποίος επίσης με «Άλκηστι» είχε πρωτοεμφανιστεί στην Επίδαυρο- το ΄84, με το ΚΘΒΕ-, εγείροντας την μήνι των… εθνικοφρόνων του αρχαίου δράματος.

Εκπομπή-«πολιτιστικό οδηγό», όπως την αποκαλεί, ονόματι ΕΛCULΤURΕ. GRαπ΄ το ΕL. VΕΝΙΖΕLΟS είναι εμπνευσμένος ο τίτλος;- εγκαινίασε η ΕΤ1- η οποία κόπτεται, ως γνωστόν, για τον πολιτισμό κι εκτός απ΄ τον οργασμό της Γιουροβίζιον διαθέτει, τ΄ απογεύματα, και το εξόχως πολιτιστικό «Έχει γούστο»-, εκεί περί το μεσονύκτιο- τότε κυκλοφορεί ο πολιτισμός στα κανάλια, σαν τους βουρκόλακες.

Όπου πέφτω πάνω της ένα βράδυ, την ώρα που τελείωνε. Κι ακούω την ευειδή νεαρή ηθοποιό παρουσιάστρια- μια χαρά, κατά τα άλλα, τα ΄λεγε, ομολογώ- που παρουσίαζε την έκθεση φωτογραφίας του Γιόζεφ Κουντέλκα στο Μπενάκη, να το ρίχνει: η… Πράγα της άνοιξης.

Εντάξει, τα σαρδάμ συμβαίνουν. Αλλά όταν δε διορθώνονται, υποψιάζεσαι πως οι αρμόδιοι της εκπομπής ούτε που ΄χουν ακούσει καν περί Άνοιξης της Πράγας- πέλαγος αγραμματοσύνης… Όποτε, χέσε μέσα στα περί πολιτισμού.

Όλος ο κόσμος, μια σκηνή… Ευχαριστώ ακόμα μια φορά τους αναγνώστες της στήλης που συμμετέχουν με διάφορους τρόπους. Ακόμα κι αυτούς που, υπογράφοντας με θάρρος, διαφωνούν ριζικά και- κάποιοι- με περιλούουν κιόλας. Όσο για τους ανώνυμους – ή με ψευδώνυμα…- που χυδαιολογούν και συκοφαντούν είτε απευθείας είτε σε ιστοσελίδες που ξεκίνησαν ως ειδικευμένες στο θέατρο και θλιβερά κατάντησαν ειδικευμένες στην ανωνυμογραφία και στη χυδαιολογία, καταφύγιο, ανάμεσα σε μερικούς ειλικρινείς, αγνούς θεατρόφιλους, ενός εσμού φασιστοειδών και της κάθε ψυχοπαθολογικής περίπτωσης- πολλή αρρώστια όμως στο χώρο, πολλή αρρώστια…- θα ΄θελα, αφού τους υπενθυμίσω πρώτον πως χρειάζονται ούμπαλα για να βάζεις την υπογραφή σου κάτω απ΄ ό,τι γράφεις και δεύτερον πως λειτουργεί και η αποτελεσματικότατη Υπηρεσία Δίωξης Ηλεκτρονικού Εγκλήματος στην Ασφάλεια Αττικής…, φιλικά να τους επισημάνω πως υπάρχουν μερικοί αξιόλογοι ψυχίατροι ειδικευμένοι σε περιπτώσεις που άπτονται του θεάτρου- το γαρ πολύ της ανεργίας (;) γεννά παραφροσύνη- οι οποίοι μπορεί και να τους βοηθήσουν. Ας τους ψάξουν.

Να βλέπω το κεφάλι του Μάνου Χατζιδάκι σε φωτογραφία, μεγεθυμένη και κακοκολλημένη στο σκηνικό, πίσω ακριβώς απ΄ το ζωντανό κεφάλι της Βάνας Μπάρμπα, μιας άλλης προσωπικότητας του νεοελληνικού πολιτισμού, να της κάνει κάτι σε φωτοστέφανο- η σκέψη της Βάνας, δηλαδή, ως συνέχεια της σκέψης του Χατζιδάκι (φωτογραφία) θα ΄λεγε η σημειωτική;- στη νεόκοπη εκπομπή της«τοκ σόου» που λέμε- «Μεσάνυχτα με την Βάνα» στον Εxtra 3 κι ενώ συζητούσε με την αρμόζουσα σοβαρότητα για μάγια με τη συγγραφέα Μάρα Μεϊμαρίδη, προσωπικότητα, κι αυτή, του νεοελληνικού μας πολιτισμού αναλόγου διαμετρήματος: απ΄ τις μεγάλες τηλεοπτικές στιγμές που ΄ζησα την περασμένη βδομάδα.

Ναι, ναι! Όλος ο κόσμος, μια σκηνή…