Οι 5 πληγές των τραπεζών

Πληγές σε πέντε μέτωπα μετρούν οι ελληνικές τράπεζες εξαιτίας της κρίσης, αν και το μέγεθος των επιπτώσεων εκτιμάται ότι είναι σαφώς υποδεέστερο σε σχέση με τις καταστροφικές συνέπειες που υπέστησαν ακόμα και ευρωπαϊκοί κολοσσοί.

Γεγονός είναι όμως ότι και στην Ελλάδα οι τράπεζες βρίσκονται αντιμέτωπες με προβλήματα ρευστότητας, τα δάνεια σε καθυστέρηση αυξάνονται πιέζοντας την κερδοφορία, η πτώση του Χρηματιστηρίου κλείνει τους κρουνούς της άντλησης νέων κεφαλαίων, η ταχεία επέκταση στα Βαλκάνια συνιστά εν δυνάμει κίνδυνο και τα «τοξικά» προϊόντα- αν και περιορισμένα- συνιστούν πρόβλημα για τους ισολογισμούς, εξ ου και το σωσίβιο των 28 δισ. ευρώ είναι παραπάνω από ευπρόσδεκτο.

Τα τοξικά ομόλογα
Το πρόβλημα της έκθεσης σε τοξικά ομόλογα, η τιμή των οποίων έχει μηδενιστεί σε αρκετές περιπτώσεις, μαυρίζοντας τα αποτελέσματα των τραπεζών, αντιμετωπίζεται πανευρωπαϊκά. Με οδηγία της Κομισιόν, η οποία θα περάσει και στην ελληνική νομοθεσία, οι αποτιμήσεις αυτών των προϊόντων θα γίνουν στις τιμές κτήσεις τους και όχι στις τρέχουσες (μηδέν). Το αποτέλεσμα θα μεταφερθεί σε ειδικό λογαριασμό και επί της ουσίας η ζημιά… εξαφανίζεται. Το πρόβλημα βέβαια παραμένει, αφού τα επενδεδυμένα κεφάλαια από τις τράπεζες δεν πρόκειται να επιστρέψουν- τουλάχιστον όχι αμέσως. Η Τράπεζα της Ελλάδος υποστηρίζει ότι η έκθεση των ελληνικών τραπεζών σε «τοξικά» ομόλογα είναι περιορισμένη. Στον αντίποδα, χθες, με ερώτησή τους προς τον υπουργό Οικονομίας, βουλευτές του ΠΑΣΟΚ υποστηρίζουν ότι η Αγροτική Τράπεζα καταγράφει ήδη ζημίες 75 εκατ. ευρώ από τοποθετήσεις σε σύνθετα και επικίνδυνα χρηματοοικονομικά προϊόντα, οι οποίες θα διευρυνθούν σε 188 εκατ. ευρώ έως τη λήξη τους. Εξάλλου είναι γνωστό ότι μόνο τα ομόλογα της Lehman Βrothers, που διέθεσαν οι ελληνικές τράπεζες, ξεπερνούν τα 150 εκατ. ευρώ.

Αυξάνονται τα δάνεια στο κόκκινο
Τα στοιχεία της Τραπέζης της Ελλάδος δείχνουν ότι ήδη από το πρώτο εξάμηνο του έτους τα δάνεια σε καθυστέρηση αυξήθηκαν έστω και οριακά στο 4,7% του συνόλου, από 4,5% στο τέλος του περασμένου έτους. Υπολογίζονται σε περίπου 350.000 τα ελληνικά νοικοκυριά με δάνεια στο «κόκκινο». Αν και συνολικό πρόβλημα υπερχρέωσης των ελληνικών νοικοκυριών δεν υπάρχει, τα νοικοκυριά που έχουν φτάσει στο σημείο να χρωστούν στις τράπεζες κάθε μήνα περισσότερα από το ύψος των συνολικών αποδοχών τους ξεπερνά τις 30.000. Η κεντρική μας τράπεζα φοβάται ότι τα δάνεια σε καθυστέρηση θα αυξηθούν τους επόμενους μήνες, καθώς αφενός οι εκταμιεύσεις νέων δανείων υποχωρούν και αφετέρου η οικονομική κατάσταση επιδεινώνεται. Οι τράπεζες έχουν ήδη κλείσει τη στρόφιγγα των δανείων και είναι ενδεικτικό ότι ο ρυθμός εκταμίευσης στεγαστικών δανείων έπεσε κάτω από το 15% τον Σεπτέμβριο, όταν ξεπερνούσε το 22% τον περασμένο Δεκέμβριο. Πρόκειται για τον χαμηλότερο ρυθμό εκταμίευσης στεγαστικών δανείων της τελευταίας δεκαετίας.

Κομμένα τα κεφάλαια από το Χρηματιστήριο
Η πτώση των τιμών των τραπεζικών μετοχών ξεπερνά το 60% από τις αρχές του έτους έως σήμερα, με την κεφαλαιοποίησή τους να έχει κατακρημνιστεί. Οι τέσσερις μεγαλύτερες τράπεζες (Εθνική, Αlpha, Εurobank, Πειραιώς) έχουν πλέον κεφαλαιοποίηση της τάξεως των 28 δισ. ευρώ, όσο δηλαδή και το πακέτο στήριξης που ανακοίνωσε η κυβέρνηση. Με αυτά τα δεδομένα, είναι προφανές ότι οι κρουνοί της άντλησης νέων κεφαλαίων από το Χ.Α. είναι κλειστοί. Ενδεικτικό είναι άλλωστε ότι μέσω του Χρηματιστηρίου Αθηνών πέρυσι, στο διάστημα Ιανουαρίου- Αυγούστου, οι τράπεζες είχαν αντλήσει 519 εκατ. ευρώ, ενώ φέτος στο αντίστοιχο διάστημα τα στοιχεία της ΤτΕ δείχνουν μηδέν.

Βαλκανικοί κίνδυνοι
Εν δυνάμει κίνδυνος θεωρείται από την Τράπεζα της Ελλάδος και η ταχύτατη επέκταση των ελληνικών τραπεζών στα Βαλκάνια, αν δεν γίνουν προσεκτικοί χειρισμοί. Οι ρυθμοί εκταμίευσης δανείων που φτάνουν και το 40% θεωρούνται το μεγαλύτερο πρόβλημα στον βαθμό που δεν γίνεται αυστηρή αξιολόγηση των κινδύνων και αρχίσουν οι… καθυστερήσεις. Γι΄ αυτόν τον λόγο η ΤτΕ έχει συστήσει κλείσιμο της στρόφιγγας των δανείων και σε αυτές τις χώρες, όπως άλλωστε και στην Ελλάδα.

Παγωμένη η ρευστότητα
Εμφανείς πιέσεις ρευστότητας δέχθηκαν τουλάχιστον δύο ελληνικές τράπεζες τις προηγούμενες ημέρες, σύμφωνα με ασφαλείς πληροφορίες. Αρμόδιες πηγές της Τραπέζης της Ελλάδος διαβεβαίωναν πάντως χθες ότι πλέον καμία τράπεζα δεν αντιμετωπίζει πρόβλημα. Οι πιέσεις ρευστότητας ανέκυψαν αφενός εξαιτίας της παγωμένης διατραπεζικής, λόγω της έλλειψης εμπιστοσύνης μεταξύ των τραπεζών, αφετέρου εξαιτίας των μαζικών σε ορισμένες περιπτώσεις αναλήψεων από μικρές κυρίως τράπεζες με προορισμό μεγαλύτερες τράπεζες ή χρυσές λίρες, όπου επικράτησε παροξυσμός. Ενδεικτικό είναι ότι μόνο την περασμένη Παρασκευή η Τράπεζα της Ελλάδος πούλησε 5.500 λίρες έναντι 177,95 ευρώ τη μία ή συνολικής αξίας περίπου ενός εκατομμυρίου ευρώ (για την ακρίβεια 987.725 ευρώ). Η κατάσταση στην αγορά σταδιακά εξομαλύνεται, ενώ τραπεζικά στελέχη εκτιμούν πως η παρέμβαση της κυβέρνησης για εγγύηση των διατραπεζικών δανείων στην αγορά θα αξιοποιηθεί από το σύνολο των τραπεζών, προκειμένου να ανοίξουν και πάλι οι πύλες της διατραπεζικής.