«Ψάχνω τους ήρωές μου στον δρόμο»

Ο Ισίδωρος Ζουργός είναι δάσκαλος παιδιών του Δημοτικού. Αλλά και συγγραφέας από τους πλέον ευπώλητους καιόχι μόνο εξ αυτού- από τους πλέον συζητημένους
«Διαβάζετε ακόμα και τις οδηγίες χρήσης των απορρυπαντικών», συμβουλεύει τους μεγάλους. Στους μαθητές του προτιμά απλώς να διδάσκει τη φιλαναγνωσία. «Τους διδάσκω να… μυρίζουν τα βιβλία, να τα αγγίζουν, να τα έχουν προσκεφάλι», λέει ο Ισίδωρος Ζουργός.

Στην πρώτη παρουσίαση του «Σκιά της πεταλούδας» σε βιβλιοπωλείο της Θεσσαλονίκης δεκάδες μαθητές του έκαναν κερκίδα. Φώναζαν, έτρεχαν ανάμεσα σε βιβλία και βιβλιόφιλους…

«Δεν νομίζω ότι κάποιο από τα παιδιά είχε διαβάσει το βιβλίο. Και ούτε τους το συστήνω. Ίσως αργότερα…».

Ο κ. 40.000 αντίτυπα (στη «Σκιά») και 17.000 αντίτυπα (στην «Αηδονόπιτα»- πέντε μόλις μήνες από την έκδοσή της), αν και μάλλον κολακευμένος, φαίνεται αρκετά ψύχραιμος.

«Οι αριθμοί είναι απλώς “χερούλια” που σε βοηθούν να πιαστείς. Μια πρώτη μορφή επιβεβαίωσης. Τελικά ο κόσμος ανταποκρίνεται αν οι συγγραφείς τού δίνουν πράγματα που τον συγκινούν».

Γεννημένος στη Θεσσαλονίκη το 1964, σπουδαγμένος στην Παιδαγωγική- Ακαδημία τότετης Φλώρινας, πρωτογράφει για τη στήλη «Τα Νέα της Ακαδημίας» στην τοπική εφημερίδα υπό τον Μίμη Σουλιώτη.

Γράφει τον «Φράουστ» στα 1988. Ακολουθεί

«Η ιστορία είναι αδελφή της λογοτεχνίας.
Ίσως δίδυμη.
Αφηγείται κι αυτή ιστορίες, αλλά αληθινές… Στη δική μου λογοτεχνία η ιστορία και ο μύθος συνυπάρχουν»

στρατός, διδασκαλική θητεία σε Κεφαλονιά, Λήμνο και επιστροφή στη Θεσσαλονίκη, δάσκαλος κι εδώ αλλά και συγγραφέας πολυγραφότατος ήδη. Το 2000 εκδίδονται τα «Αποσπάσματα από το βιβλίο του Ωκεανού», ακολουθεί «Η ψίχα εκείνου του καλοκαιριού» (ένα «έπος της παιδικής ηλικίας») και το 2005 έρχεται η «Σκιά της πεταλούδας», ιστορικό μυθιστόρημα που μέρος του εκτυλίσσεται στη Μακεδονία των αρχών του 20ού αιώνα. Η δράση του πρόσφατου «Αηδονόπιτα» (φράση των Ελλήνων της εποχής που δήλωνε το ανέφικτο, το άπιαστο ιδανικό της ομορφιάς) τοποθετείται στα πρώτα χρόνια μετά το 1821. «Πρόκειται για μια προσομοίωση μυθιστορήματος του 19ου αιώνα», λέει.

Σήμερα διαβάζει κλασικούς και τη λογοτεχνία της γενιάς του ΄30, αγαπά τον Καραγάτση, τον Βενέζη, τον Ίταλο Καλβίνο και τους σύγχρονους Αγγλοσάξονες λογοτέχνες, αγαπά τους «απόλυτους ήρωες»- όπως ο Τζόφρεϊ Φέρμιν στο «Κάτω απ΄ το ηφαίστειο» του Μάλκολμ Λόουρι, ο Ρασκόλινικοφ στο «Έγκλημα και τιμωρία» του Ντοστογιέφσκι και, από τους δικούς του, τον Βασίλη στη «Σκιά της πεταλούδας», τον Γιαννακό στην «Αηδονόπιτα».

«Τους ψάχνω στον δρόμο. Βλέπω μορφές ανθρώπων κι αναρωτιέμαι συχνά: Θα μπορούσε νά ΄ναι αυτός ο ήρωάς μου;» Γιατί διαμορφώθηκε τα τελευταία χρόνια αυτή η στροφή στο λεγόμενο ιστορικό μυθιστόρημα; Δεν είναι «διηγήσιμη» η σύγχρονη ιστορία;

Πάντα υπήρχε τάση εξιδανίκευσης του παρελθόντος. Είναι και η επιθυμία του ανθρώπου να ζήσει πολλές ζωές. Μας ενδιαφέρει η γοητεία του παρελθόντος σε σχέση νοήματος με το σήμερα. Τον 19ο αιώνα υπήρχε νοηματοδότηση της ζωής. Εκείνες οι εποχές ήταν λιγότερο επώδυνες υπαρξιακά. Σήμερα, κάτι πρέπει να βρούμε για να συντηρούμαστε. Η πορεία δεν οδηγεί στην ελευθερία, στην αποτίναξη. Αυτή η πορεία υπαρξιακού ιλίγγου και ζόφου όλων μας, έχει την ιστορία ως αφορμή…

Αυτό είναι «συνταγή» για το τι θέλει ο αναγνώστης του σήμερα ή και δική σας στάση ζωής;

Μάλλον το δεύτερο, αλλά τελικά βρήκε έδαφος στο πρώτο. Η αλήθεια είναι ότι ως άνθρωπο, το σύγχρονο ντιζάιν, τα μινιμαλιστικά περιβάλλοντα με συγκινούν ελάχιστα. Προτιμώ μια παλιά γραφομηχανή από ένα ΡC υπερ-σύγχρονης τεχνολογίας, μια πένα από ένα στυλό. Η πρώτη γραφή- όλων των βιβλίων μου- γίνεται στο χέρι. Ρέουν καλύτερα έτσι οι λέξεις. Έχει κανείς άμεση επαφή μαζί τους, τις χαϊδεύει, τις νιώθει αλλιώς…

Αυτό το χάδι των λέξεων «φέρνει» και τα τόσα- ίσως υπερβολικά πολλά- «καλολογικά στοιχεία» (παρομοιώσεις, λυρισμοί κ.ά.) στα κείμενά σας;

Είναι η δική μου γλωσσική ταυτότητα. Νομίζω ότι είναι στη σωστή δόση.

ΙΝFΟ

Ισίδωρος Ζουργός, «Η αηδονόπιτα», Εκδ. Πατάκη, σελ. 598, τιμή: 22 ευρώ

«Να αγαπήσουμε ξανα τις λέξεις»

Χωράει τόσο «απολιτίκ» σε μια εποχή που- εκ των πραγμάτων- πρέπει «σαν πρόκες να καρφώνονται οι λέξεις»; Νομίζω ότι «απολιτίκ» είναι η εποχή.

Πρέπει να ξανα-αγαπήσουμε τις λέξεις, για να μπορέσουμε κάποτε να τις…καρφώσουμε ξανά. Εξ άλλου, όλοι οι ήρωές μου βρίσκονται εγκλωβισμένοι στη σκιά της ταξικής τους μοίρας. Η εμπειρία μου λέει ότι κανείς δεν κατάφερε να ξεφύγει από την ταξική του μοίρα… Η αλήθεια είναι ότι δεν δίνω ταξική διέξοδο, αλλά… ούτε υπαρξιακή.

Από τα χρόνια της Επανάστασης, στο επόμενο μυθιστόρημά του θα περάσει στο Βυζάντιο. Μετά, λέει ότι θα επιστρέψει στη σύγχρονη εποχή. «Θέλω να αναζητήσω τους ανθρώπους τού σήμερα όταν κλείνουν οι ηλεκτρικές συσκευές. Το φανταστήκατε ποτέ;».