Επιφυλλίδα

Η νέα Φάλαγγα
Του Κωστή Παπαϊωάννου

Σε ποια χώρα ο στρατός περιπολεί στους δρόμους των μεγάλων πόλεων και το 90% των ηλεκτρονικών ΜΜΕ ελέγχεται από τον πρωθυπουργό; Σε ποια χώρα η εκλογή νέου δημάρχου της πρωτεύουσας χαιρετίζεται με φασιστικούς χαιρετισμούς από τους οπαδούς του και με την πρωθυπουργική δήλωση «Είμαστε η νέα Φάλαγγα»; Σε ποια χώρα οι φονικές επιθέσεις κατά μεταναστών τείνουν να γίνουν ενδημικό φαινόμενο και οι επιθέσεις κατά των τσιγγάνικων καταυλισμών οργανώνονται από τα συνδικάτα του οργανωμένου εγκλήματος στο όνομα της ασφάλειας; Σε ποια χώρα ο υπουργός Εσωτερικών σχολιάζοντας αυτές τις επιθέσεις δηλώνει «αυτά συμβαίνουν, όταν οι γύφτοι κλέβουν μωρά»;

Δεν είχε την Ιταλία στον νου του ο William Faulkner όταν έγραφε «Το παρελθόν δεν πεθαίνει ποτέ, δεν είναι καν παρελθόν». Θα μπορούσε όμως να αναφέρεται σε αυτήν. Η πρωτοβουλία της ιταλικής κυβέρνησης να δακτυλοσκοπηθούν όλοι οι Ρομά, ακόμα και τα μικρά παιδιά, εκδηλώθηκε 70 ακριβώς χρόνια από τον Ιούλιο του 1938, οπότε κυκλοφόρησε το μουσολινικό «Μanifesto della razza» («Το μανιφέστο της φυλής»). Τη σύνδεση των δύο γεγονότων δεν έκαναν μόνο οι συνήθεις επικριτές του πρωθυπουργού Μπερλουσκόνι. Ο Τerry Davis, γενικός γραμματέας του Συμβουλίου της Ευρώπης, δήλωσε: «Η πρόταση αυτή ανακαλεί ιστορικές αναλογίες τόσο προφανείς που δεν χρειάζεται καν να διατυπωθούν». Ας πάμε πέρα από τις αναλογίες. Η κυβέρνηση της Ιταλίας σήμερα είναι δημοκρατικά εκλεγμένη, η πλειονότητα φαίνεται να υποστηρίζει τη σκλήρυνση της πολιτικής κατά μειονοτήτων και μεταναστών, η μείζων αντιπολίτευση δεν προτείνει μια ριζικά άλλη προσέγγιση. Το πλέγμα που δημιουργείται είναι ασφυκτικό: ρητορική του μίσους από επίσημα χείλη και ΜΜΕ, βίαιες επιθέσεις που μένουν ατιμώρητες, πολιτική κατασταλτικού ελέγχου με σαφή ρατσιστικά γνωρίσματα. Η εμπλοκή της Καμόρα σε ρατσιστικές επιθέσεις στο όνομα της δημόσιας ασφάλειας φανερώνει απόλυτη διαστροφή της κοινής

Το πλέγμα που δημιουργείται είναι ασφυκτικό: ρητορική του μίσους από επίσημα χείλη και ΜΜΕ, βίαιες επιθέσεις που μένουν ατιμώρητες, πολιτική κατασταλτικού ελέγχου με σαφή ρατσιστικά γνωρίσματα

λογικής, διαστροφή όμως αρκετά διαδεδομένη σε μεγάλα τμήματα του πληθυσμού. Οι εξελίξεις στην Ιταλία σε πολιτικό επίπεδο είναι εξαιρετικά ανησυχητικές. Καθρεφτίζουν όμως με τον πιο αποτρόπαιο τρόπο και τη συνολική ευρωπαϊκή αποτυχία των πολιτικών ένταξης. Ίσως αυτός είναι ο λόγος που οι ευρωπαϊκές αντιδράσεις υπήρξαν ασυγχώρητα χλιαρές. Και βέβαια, η ένταση και τα φαινόμενα κοινωνικού αυτοματισμού, στα οποία η Ιταλία δεν έχει το μονοπώλιο, συσκοτίζουν τα προφανή: ο αποκλεισμός και η συνακόλουθη παραβατικότητα πληθυσμών όπως οι Ρομά έχει οικονομικό και ταξικό υπόβαθρο και δεν αρκεί η επίκληση πολιτισμικών παραμέτρων για να ερμηνευτεί.

Υστερόγραφο: Χτες πραγματοποιήθηκαν μεγάλες πορείες κατά του ρατσισμού σε αρκετές ιταλικές πόλεις. Ας ελπίσουμε ότι η άλλη Ιταλία δεν έχει πει την τελευταία της λέξη.

Ο Κωστής Παπαϊωάννου είναι πρόεδρος της Εθνικής Επιτροπής Δικαιωμάτων του Ανθρώπου.