[ ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ ] Η δύναμη του όχι

Υπάρχει μια διδακτική ιστορία από τη μεγάλη οικονομική κρίση του 1929: την εποχή εκείνη ο Μeyer Μiskin είχε ένα κατάστημα στη Νέα Υόρκη που πουλούσε πουκάμισα. Όταν κατέρρευσε η χρηματιστηριακή αγορά τον Οκτώβριο του 1929, ο γραφικός Μiskin είπε μια μέρα στον γιο του: «Αυτή η κρίση εξυπηρετεί τους παλιάνθρωπους τους πλουσίους»!

Έναν χρόνο αργότερα, τα προβλήματα της Wall Street επεκτάθηκαν σε όλη την οικονομία και το κατάστημα του ήρωα της ιστορίας μας έκλεισε, γιατί δεν υπήρχαν πια αρκετοί πελάτες για να αγοράσουν ρούχα.

Τι μας διδάσκει αυτή η αφήγηση, όπως υποστηρίζουν πολλοί ακαδημαϊκοί στη Αμερική; Ότι σε τέτοιες κρίσεις το χειρότερο πράγμα είναι να χαθεί η εμπιστοσύνη προς τον τραπεζικό τομέα ή τους θεσμούς της αγοράς. Γιατί; Γιατί όταν κλείνει τις πόρτες της μια τράπεζα, τότε από τον φόβο και τον πανικό και οι άλλες τράπεζες δεν θα δανείζουν πια χρήματα και έτσι όλοι θα περιορίσουμε την κατανάλωση ή θα φθάσουμε στην ανεργία, όπως ακριβώς συνέβη με τον Μiskin στην παραπάνω θλιβερή ιστορία.

Άρα, συνεχίζουν αυτοί οι αναλυτές, θα πρέπει να χρησιμοποιήσουμε αυτό το «πληροφοριακό κεφάλαιο» (informational capital), δηλαδή τη φοβερή εμπειρία που έχουμε από άλλες κρίσεις για να αποφύγουμε τα χειρότερα και επομένως θα ήταν ίσως αναγκαίο να ψηφισθεί, έστω και αυτό το κακό νομοσχέδιο – που θα αρμέξει 700 δισ. δολάρια από τους φτωχούς Αμερικανούς φορολογουμένουςγια να αρχίσουν και πάλι οι τράπεζες να δίνουν λεφτά στους πολίτες ή τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις!

Ό λα αυτά μπορεί να είναι θεωρητικά σωστά, αλλά υπάρχει και μια άλλη όψη από αυτό το εκρηκτικό παραμύθι που δεν μας τη λένε οι επίσημοι ακαδημαϊκοί, γιατί τη βιώνουν απελπιστικά μόνο οι φτωχοί και οι απελπισμένοι.

Δηλαδή το παραπάνω «σωσίβιο» των δισεκατομμυρίων δεν κάνει τίποτε για να σώσει τα έξι εκατομμύρια Αμερικανούς που δεν μπορούν να αποπληρώσουν τις δόσεις των ενυπόθηκων δανείων τους και κινδυνεύουν

ΑΝ ΣΥΝΕΧΙΣΟΥΜΕ

και στο μέλλον να λατρεύουμε αδικαιολόγητα την αγορά και να καταδικάζουμε τον ρόλο του κράτους, τότε τις παρενέργειες των κρίσεων θα τις υφίστανται παρανοϊκά τα μεσοστρώματα και οι φτωχοί

κάθε μέρα να χάσουν τα σπίτια τους!

Μάλιστα συμβαίνει και το εξής φοβερό: οι μεγάλες αμερικανικές τράπεζες, όπως η JΡ Μorgan Chase και η Βank of Αmerica, αρνούνται να επαναδιαπραγματευθούν αυτά τα δάνεια και να τα μειώσουν λίγο, έστω και αν η αποτυχημένη κυβέρνηση του Μπους τους προσφέρει για αυτό το πράγμα μια τεράστια κάλυψη 300 δισ. δολαρίων, πράγμα που σημαίνει ότι και υπό αυτές τις συνθήκες οι τράπεζες συνεχίζουν «το ίδιο άρρωστο βιολί» και δεν θέλουν να χάσουν τίποτε από τα λατρευτά τους κέρδη («Τhe Νew Υork Τimes», «Show Us Ηope», 2-10-2008).

Θα αναφέρω όμως επιλεκτικά και ακόμη ένα πράγμα που εξηγεί γιατί η μεγάλη πλειοψηφία του αμερικανικού λαού έχει εξαγριωθεί δικαίως και εναντίον του δημοκρατικού υποψηφίου Ομπάμα, αλλά και εναντίον του συντηρητικού ΜακΚέιν, οι οποίοι αμφότεροι έσπευσαν να ενισχύσουν πρόθυμα με τους μηχανισμούς τους αυτή την απίστευτη «κρατική παρέμβαση» στην πατρίδα του άγριου και ανόθευτου καπιταλισμού.

Δηλαδή, όπως έλεγε και ο δημοκρατικός γερουσιαστής Μerkley, πιστεύω ότι είναι λάθος να ξοδέψουμε 700 δισ. δολάρια από τους φορολογουμένους για να προστατεύσουμε τα διεφθαρμένα και καλοπληρωμένα μεγαλοστελέχη της Wall Street, τα οποία με τις υπερβολές τους προκάλεσαν αυτή την κρίση!

Άρα, γιατί να μην εξαγριώνεται ο απλός Αμερικανός, όταν βλέπει ότι με τα κρατικά λεφτά θα καλυφθούν απλώς οι επισφαλείς απαιτήσεις των κερδοσκοπικών ιδρυμάτων, αλλά δεν θα βοηθηθούν άμεσα αυτοί που κινδυνεύουν να χάσουν τα σπίτια τους ή δεν θα γίνουν δημόσιες επενδύσεις;

Άλλωστε αυτό δεν συμβαίνει (σε μικρότερο βαθμό) και στην Ευρώπη ή τη χώρα μας, όπου η συντηρητική κυβέρνηση Καραμανλή άφησε μέχρι τώρα τους δανειολήπτες στο έλεος των τραπεζών;

Το συμπέρασμα; Καλές οι ακαδημαϊκές θεωρίες περί της αποφυγής του φόβου και του πανικού, αλλά αν συνεχίσουμε και στο μέλλον να λατρεύουμε αδικαιολόγητα την αγορά και να καταδικάζουμε τον ρόλο του κράτους, τότε τις παρενέργειες αυτών των κρίσεων θα τις υφίστανται παρανοϊκά τα μεσοστρώματα και οι φτωχοί, ενώ οι κερδοσκόποι θα παίρνουν απαράδεκτα τις κρατικές ενισχύσεις! Ο Γρηγόρης Καλφέλης είναι καθηγητής της Νομικής Σχολής στο ΑΠΘ.