Από το τραχύ ΄68 στο βελούδινο ΄89

Θα ήταν λάθος να δούμε το Ροκ εντ Ρολ ως μια ετυμηγορία σχετικά με το global ΄68 και το κατά πόσο αυτό ήταν τελικά πολιτιστική ή πολιτική επανάσταση. Αντί για διαχωρισμό, το έργο προάγει την αλληλεπίδραση ανάμεσα στην πολιτική και την κουλτούρα. Ο Στόπαρντ υποστηρίζει με πειστικό τρόπο πως μέσα από τη μουσική των Floyd και των Stones, που έπαιζαν οι ντόπιοι ροκάδες σε συνθήκες παρανομίας, επέζησε ένα κομμάτι της τσακισμένης τσεχοσλοβακικής Άνοιξης, δημιουργώντας με τη σειρά του το υπόστρωμα για τη «Βελούδινη Επανάσταση» του ΄89 και τη μετάβαση προς τη δημοκρατία. Όμως, ενώ οι Τσεχοσλοβάκοι πρωταγωνιστές του έργου βιώνουν την πτώση του κομμουνιστικού καθεστώτος ως απελευθέρωση, ο Βρετανός Μαξ ερμηνεύει το λυκόφως της Σοβιετικής Ένωσης ως την απαρχή ενός πιο σκοτεινού κόσμου, αντηχώντας τον Χόμπσμπομ στη μνημειώδη Εποχή των Άκρων.

Το έργο του Στόπαρντ, που όπως κάθε θεατρικό θα πρέπει να αξιολογηθεί πρώτιστα ως λογοτεχνικό κείμενο, μας προσφέρει μια φρέσκια και πρωτότυπη ανάγνωση των εξελίξεων που ξεκίνησαν τη δεκαετία του ΄60 και ολοκληρώθηκαν τη δεκαετία του ΄90. Βέβαια ένα τέτοιο αφήγημα παρά την ειλικρινή προσέγγιση της εποχής και της μνήμης δεν θα μπορούσε να είναι εξίσου ακριβές όσο ένα ιστορικό εγχειρίδιο. Όμως, ο Στόπαρντ, ως εξωτερικός παρατηρητής, κάνει αυτό που παλαιότερα είχε πράξει ο Κούντερα ως αυτόπτης μάρτυρας: χαρτογραφεί τις νοοτροπίες και «ζωντανεύει» τις μεταβολές στις ανθρώπινες σχέσεις σ΄ αυτή τη γεμάτη ένταση εποχή. Αποτέλεσμα; Επιβεβαιώνεται για άλλη μια φορά η αμεσότητα και διεισδυτικότητα της λογοτεχνίας ως μαρτυρίας και η συμβολή της στην ανάδειξη πολύπλευρων διαστάσεων της ανθρώπινης εμπειρίας, που συχνά ηθελημένα παραμελούνται από την επίσημη ιστοριογραφία.