[ Πρόσωπα ] «Θυμάμαι τον φόνο του πατέρα μου…»

Τι μπορεί να είναι χειρότερο από το να δει ένα κοριτσάκι 4 χρόνων τον πατέρα του να δολοφονείται; Το να διασταυρώνεται σχεδόν καθημερινά, τώρα στα 24 της, με έναν από τους φονιάδες του.

Η Ελενίρα, η κόρη του Τσίκο Μέντες, ζει ακόμη στο Ξαπούρι, στην περιοχή του δυτικού κρατιδίου Άκρε της Βραζιλίας όπου ζούσε και δολοφονήθηκε, στις 22 Δεκεμβρίου 1988, ο συνδικαλιστής αγρότης πατέρας της, ο Τσίκο Μέντες, ο άνθρωπος που προσπάθησε να σώσει το δάσος της Αμαζονίας και τον λαό της. Στο Ξαπούρι ζουν 14.000 άνθρωποι, αλλά οι μισοί κατοικούν στο δάσος κι έτσι, σε μια πόλη 7.000

κατοίκων, συναντάς τους πάντες. Ένας απ΄ αυτούς είναι ο 70χρονος μεγαλογαιοκτήμονας Ντάρλι Άλβες, που το 1990 είχε καταδικαστεί, μαζί με τον γιο του, τον Ντάρτσι, σε κάθειρξη 16 χρόνων για τον φόνο του Τσίκο Μέντες. Το 2006 αποφυλακίστηκαν. Ο νεαρός Άλβες πήγε να ζήσει αλλού, αλλά ο ηλικιωμένος επέστρεψε στα κτήματά του και στα πλούτη του.

Η Ελενίρα ζει εδώ και είκοσι χρόνια απέναντι από το σπίτι όπου δολοφονήθηκε ο πατέρας της και το οποίο έχει γίνει πλέον μουσείο. Την ημέρα εκείνη οι δολοφόνοι είχαν ξεβιδώσει τη λάμπα που φώτιζε τον μικρό κήπο πίσω από το σπίτι, προβλέποντας ότι ο Τσίκο Μέντες θα έβγαινε για να την αλλάξει. «Θυμάμαι πως ο πατέρας μου ήταν στην κουζίνα και κρατούσε αγκαλιά τον αδελφό μου, τον Σαντίνο, που ήταν τότε δύο ετών», λέει η Ελενίρα στον απεσταλμένο της ιταλικής «Κοριέρε ντέλα Σέρα» που τη συνάντησε. «Όταν άρχισε να σκοτεινιάζει, είπε πως πάει να δει αν η λάμπα είχε καεί. Όμως η μητέρα μου τον σταμάτησε και του ζήτησε να αφήσει τον αδελφό μου, επειδή ήταν κρυωμένος». Έτσι το παιδί σώθηκε από τις σφαίρες που σκότωσαν τον πατέρα του. «Κατάφερε να ξαναμπεί στο σπίτι, ήταν γεμάτος αίματα, έκανε μερικά βήματα και μετά έπεσε, ακριβώς εδώ», λέει δείχνοντας ένα σημείο στον διάδρομο, κοντά στην κουζίνα. Ήξερε πως ήθελαν να τον σκοτώσουν. Σε μια επιστολή που είχε γράψει στις 30 Νοεμβρίου 1988 στον Μάουρο Σπόζιτο, τον αρχηγό της αστυνομίας του Άκρε, ανέφερε ακόμη και το όνομα του ενός από τους δολοφόνους του, του Ντάρλι, ο οποίος ήδη τότε φυγοδικούσε, αλλά στην πραγματικότητα βρίσκονταν υπό την προστασία των αρχών. Πολλοί πιστεύουν πως οι δύο Άλβες «θυσιάστηκαν» για να προστατευθούν πρόσωπα στην κορυφή της UDR, της πανίσχυρης ένωσης των γαιοκτημόνων, που πιστεύεται πως έδωσαν την εντολή για τη δολοφονία. Ο Τσίκο Μέντες ήταν ο πέμπτος πρόεδρος συνδικάτου αγροτών που δολοφονούνταν. Στη δεκαετία του 1980, πάνω από 1.000 άνθρωποι σκοτώθηκαν στη Βραζιλία για ζητήματα που συνδέονται με την ιδιοκτησία της γης. Για τους φόνους αυτούς έχουν καταδικαστεί 10 δράστες και κανένας από τους εντολείς τους.