[ Δρόμοι ]

Τι είναι…
… αυτό που πετάει, πετάει και ύστερα σκάει σαν φούσκα στον ουρανό; Υπάρχουν «φούσκες» και στις εφημερίδες που διανέμονται δωρεάν; Δύο από αυτές τις εφημερίδες έκλεισαν στη Σκωτία και μία χρεοκόπησε στη Δανία. Στην Αμερική, οι δωρεάν εφημερίδες έχουν δυσκολίες και στην Ισπανία ο Όμιλος Μετρό σκέπτεται να βάλει λουκέτο επειδή καταγράφει απώλειες. Κι εμείς που νομίζαμε πως έχουν προβλήματα μόνον οι εφημερίδες που ζητούν τον οβολό του αναγνώστη…

Στις αρχές…
… του μήνα, ο Όμιλος Μετρό αποφάσισε να κλείσει την έκδοσή του στην Κροατία, μολονότι ήταν επιτυχημένη από πλευράς κυκλοφορίας: βρισκόταν στη δεύτερη θέση μετά την εφημερίδα «24Sata», που δεν είναι δωρεάν. Να βγάλουμε άραγε συμπεράσματα για μια αμετάκλητη παρακμή του μοντέλου των δωρεάν εφημερίδων; «Θα πρέπει να κάνουμε μια διάκριση ανάμεσα στο αμερικανικό και το ευρωπαϊκό μοντέλο», λέει στο περιοδικό «Μαριάν» ο Ζαν-Κλεμάν Τεξιέ, ειδικός στα μέσα μαζικής ενημέρωσης. «Στις ΗΠΑ, οι δωρεάν εφημερίδες δεν κατάφεραν ποτέ να επιβληθούν πραγματικά. Ήταν πολύ δύσκολο να εγκατασταθούν σε μια χώρα όπου η βιομηχανία των ημερήσιων εφημερίδων ήταν ήδη πολύ ισχυρή. Στην Ευρώπη, οι ημερήσιες εφημερίδες τα κατάφεραν να διεισδύσουν στο αναγνωστικό κοινό, αλλά είναι τώρα πια καιρός να επιστρέψουν στην πραγματικότητα. Σε μερικές περιπτώσεις τρεις ή και πέντε εφημερίδες συμβαίνει να απευθύνονται στο ίδιο αναγνωστικό κοινό και ελάχιστες είναι κερδοφόρες».

Το μοντέλο…
… που εγκαινιάστηκε το 1995 στη Στοκχόλμη, όπου κυκλοφόρησε η πρώτη δωρεάν εφημερίδα, βαδίζει άραγε στο τέλος του; Μπορεί οι εφημερίδες που διανέμονται δωρεάν να αντιστοιχούν στο 23% των ημερήσιων εφημερίδων της Ευρώπης και να διαθέτουν μεγάλο αναγνωστικό κοινό, όμως φαίνεται πως αυτό δεν είναι αρκετό. Η κρίση στη διαφημιστική αγορά, που επηρεάζεται από τη γενικότερη οικονομική ύφεση, έδειξε πόσο εύθραυστη μπορεί να είναι μια εφημερίδα, όταν βασίζεται μόνο στα διαφημιστικά έσοδα. «Ακόμη και οι δωρεάν εφημερίδες δεν έχουν βρει ακόμη τη λύση», λέει ο Λουίς Μπασέτς, διευθυντής σύνταξης της εφημερίδας «Ελ Παΐς». «Γιατί σε περίπτωση οικονομικής κρίσης είναι αυτές που θα δεχθούν το πιο δυνατό χτύπημα, αφού δεν έχουν άλλες πηγές εσόδων εκτός από τη διαφήμιση». Στη Γαλλία, όπου οι δωρεάν εφημερίδες είναι ήδη ένα μέρος του εκδοτικού τοπίου- κυριολεκτικά και μεταφορικά- ο Ζαν-Κλεμάν Τεξιέ πιστεύει πως οι συμβατικές εφημερίδες δεν έχασαν από αυτές σημαντικά διαφημιστικά έσοδα. «Οι δωρεάν εφημερίδες δεν αποτελούν ένα νέο μοντέλο στον χώρο των εφημερίδων», λέει ο Γάλλος ειδικός. «Η οικονομική τους θέση παραμένει αβέβαιη».

Το ίδιο…
… αβέβαιη είναι και η πολιτική τους θέση, αφού οι δωρεάν εφημερίδες κατά κανόνα αποφεύγουν κάθε εμπλοκή τους στον πολιτικό διάλογο. Η προσγείωσή τους στην πραγματικότητα είναι σήμερα επώδυνη, ύστερα από το αρχικό μεσουράνημά τους. Ο οβολός που καταβάλλει ο αναγνώστης για να αγοράσει μία εφημερίδα με άποψη δεν είναι πολύς, αλλά εκφράζει μια σχέση η οποία προφανώς είναι σταθερότερη από αυτήν που προσφέρει μια εφήμερη διαφήμιση.