Διάλογος και υποσχέσεις για το Μουσείο Ακροπόλεως

Πριν καλά καλά ανοίξει το Νέο Μουσείο Ακροπόλεως δέχεται βολές από αρχαιολόγους και αρχιτέκτονες που βλέπουν προβλήματα και ανοίγουν διάλογο
Η θέση του απέναντι από τον Ιερό Βράχο, ο μεγάλος του όγκος, το γυαλί που αφήνει άπλετο φυσικό φως να εισβάλλει στο εσωτερικό, οι πανύψηλες κολόνες που κυριαρχούν στις αίθουσές του, αλλά και η «επιθετική» πίσω πλευρά του Νέου Μουσείου Ακροπόλεως βρίσκονται στο στόχαστρο αρχαιολόγων και αρχιτεκτόνων. Έξι μόλις μήνες πριν από τα επίσημα εγκαίνια (αν τελικά γίνουν το Μάρτιο, όπως ανακοινώνεται) οι βολές πυκνώνουν ανοίγοντας έναν διάλογο με το Νέο Μουσείο.

«Πρόκειται για ένα μοναδικό μουσείο και είναι φυσικό η αντιμετώπισή του να γίνεται με ασυνήθιστο τρόπο», σχολιάζει ο πρόεδρος του Οργανισμού Νέου Μουσείου Ακροπόλεως και καθηγητής Κλασικής Αρχαιολογίας Δημήτρης Παντερμαλής. «Το Μουσείο είναι πρόθυμο για οποιαδήποτε συζήτηση για κάθε θέμα, αλλά είναι πεπεισμένο ότι παρουσιάζει τα αριστουργήματα της αρχαϊκής και της κλασικής εποχής με έναν τρόπο που τους αξίζει».

«Το κτίριο από μόνο του αποτελεί ύβρι. Μαγαρίζει τον Παρθενώνα. Δεν θα είχα αντίρρηση να αποτελούσε πινακοθήκη, σταθμό τρένου, αεροδρόμιο, αλλά δεν είναι ένα κτίριο οπουδήποτε στην πόλη. Είναι απέναντι από τον Ιερό Βράχο. Είναι ένα εκπληκτικό μνημείο μοντέρνας τέχνης που δεν δένει σε καμία περίπτωση με τις αισθητικές αρχές του 5ου αιώνα π.Χ. Με τρομάζει η έλλειψη μέτρου», λέει στα «ΝΕΑ» η καθηγήτρια Κλασικής Αρχαιολογίας, Λίλα Μαραγκού, που θα προτιμούσε το μουσείο στη θέση που βρίσκεται το εστιατόριο «Διόνυσος». «Ασφυκτιά χωρίς αμφιβολία μέσα στον αστικό ιστό και δεν υπάρχει αμφιβολία πως είναι εγκλωβισμένο ανάμεσα στο κτίριο Βάιλερ και τις πολυκατοικίες. Το καταπίνει ο χώρος σε ένα περιβάλλον αδιάφορο», επισημαίνει ο αρχιτέκτονας Γιώργος Τριανταφύλλου (που υπογράφει την ανάπλαση του μουσείου στον Μαραθώνα). Ενώ η κ. Μαραγκού προσθέτει: «Η αρχιτεκτονική από γυαλί εξάλλου είναι μια μόδα που πέρασε και που σε καμία περίπτωση δεν ταιριάζει στην Ελλάδα με

Μασκότ του Μουσείου χρίζεται μια μαρμάρινη γλαύκα του 6ου π.Χ. αιώνα

το τόσο έντονο φως».

«Πρόκειται για ένα άγριο κτίριο που ακοντίζει, ειδικά από την πλευρά της Μακρυγιάννη και της Χατζηχρήστου. Η λύση ίσως είναι η δενδροφύτευση με δέντρα της αττικής χλωρίδας», καταθέτει τον δικό του προβληματισμό ο καθηγητής Κλασικής Αρχαιολογίας και διευθυντής του Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης Νίκος Σταμπολίδης.

«Ανοίγει το μουσείο και μιλάμε ακόμη για τη χωροθέτηση;», απαντά ο κ. Παντερμαλής. «Όσο για τον όγκο του μουσείου προσδιορίζεται από τα αρχαιολογικά ευρήματα και η εικόνα του θα αλλάξει μόλις ολοκληρωθεί η φύτευση. Το δε γυαλί καλύπτει το βασικό αίτημα της διαφάνειας που ανταποκρίνεται στον στόχο μας: να επιτρέψουμε στο περιβάλλον να εισβάλλει στο μουσείο».

Διαφωνίες όμως προκύπτουν και για τον τρόπο με τον οποίο θα εκτεθούν τα αριστουργήματα τόσο της αρχαϊκής όσο και της κλασικής εποχής. «Μπορεί να με ικανοποιεί πλήρως ο τρίτος όροφος που έχει τις διαστάσεις του Παρθενώνα, με προβληματίζει ο πρώτος και ο δεύτερος όροφος που καταλαμβάνεται από ένα δάσος από ογκώδεις κολώνες. Είναι τεράστιες και σε ύψος και σε διάμετρο. Ξεπερνούν ακόμη και τα γιγάντια μνημεία της Μικράς Ασίας, όπως ο ναός του Απόλλωνα στα Δίδυμα. Πώς θα τοποθετηθούν τα γλυπτά στο μέγεθος των κορών, οι οποίες είναι χαριτωμένες και ευσύνοπτες κάτω από τις γιγάντιες κολόνες που θα τις αλλοιώνουν;», σχολιάζει ο κ. Σταμπολίδης, αλλά συμπληρώνει: «Παρά τα όσα με ενοχλούν, εκφράζω την εμπιστοσύνη μου στους κ.κ. Παντερμαλή και Μάντη (σ.σ. έφορος Ακροπόλεως) πως έχουν πείρα και θα βρουν λύσεις».

«Αρκεί μια επίσκεψη για να γίνει κατανοητή η σχέση των γλυπτών με τις κολόνες», σχολιάζει ο κ. Παντερμαλής. «Πρέπει να γίνει κατανοητή η ανάγκη ύπαρξης άνετου χώρου για την ανάδειξη των αριστουργημάτων. Δεν μπορεί να πιέζονται από την οροφή».

Όσο για τον τελευταίο όροφο και τα Γλυπτά του Παρθενώνα, η κ. Μαραγκού λέει: «Είναι δυνατόν να εκτίθενται στο ύψος του επισκέπτη; Αυτά είχαν φτιαχτεί για να αγάλλεται η θεά και να μην τα βλέπει ανθρώπου μάτι, και τώρα όχι απλώς θα τα βλέπουμε μπροστά μας, αλλά θα αντικρύζουμε και την πίσω πλευρά τους, που δεν είχε φτιαχτεί για να φαίνεται».

«Για να στηθούν πιο ψηλά τα Γλυπτά, θα έπρεπε και το κτίριο να γίνει ψηλότερο, κάτι που ήταν αδύνατο. Εξάλλου, πάντα όταν στήνεται μια έκθεση γίνονται συμβάσεις ώστε τα εκθέματα να είναι εύκολα ορατά. Η πίσω όψη αυτών των αριστουργημάτων, άλλωστε, έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον και αποτελεί προνόμιο για τον επισκέπτη να την βλέπει. Δεν θα θυσιάζαμε ένα τέτοιο προνόμιο», καταλήγει ο κ. Παντερμαλής.


Πιθανόν εγκαίνια τον Μάρτιο

Το Μάρτιο 2009 τελικά- και όχι στο τέλος του χρόνου- προγραμματίζονται «πιθανότατα», κατά τον υπουργό Πολιτισμού, τα εγκαίνια του Νέου Μουσείου Ακροπόλεως. Στο μεταξύ οι εργασίες συντήρησης των εκθεμάτων θα συνεχίζονται ενώπιον των επισκεπτών και ο χώρος της ανασκαφής δεν θα είναι επισκέψιμος. Αν και τα πρώτα δείγματα επισκεψιμότητας είναι θετικά, καθώς εκτιμάται πως γύρω στους 600 επισκέπτες περνούν καθημερινά από το ανοικτό στο κοινό ισόγειο του μουσείου, το υπουργείο Πολιτισμού έχει προκηρύξει διεθνή διαγωνισμό για την προβολή των εγκαινίων και θα διαθέσει 6 εκατ. ευρώ με εκδηλώσεις στην Αθήνα, αλλά και σε ευρωπαϊκές μεγαλουπόλεις, ενώ εθελοντικά (προς το παρόν) συνεργάζεται για την τελετή εγκαινίων ο Δημήτρης Παπαϊωάννου. Τις προσεχείς ημέρες κατατίθεται στη Βουλή νομοσχέδιο ώστε το Μουσείο να γίνει νομικό πρόσωπο δημοσίου δικαίου, όπως και τροπολογία που θα μετατρέπει το υπόγειο γκαράζ του σε αποθήκες των ευρημάτων της ανασκαφής του οικοπέδου Μακρυγιάννη. Μέχρι τον Μάρτιο αναμένεται να έχουν απομακρυνθεί και οι δυο τελευταίες πολυκατοικίες στην πίσω πλευρά του κτιρίου (τα ασφαλιστικά μέτρα θα εκδικαστούν τον Οκτώβριο) που εμποδίζουν την πρόσβαση των τουριστικών λεωφορείων, ενώ η υπόθεση των δυο κτιρίων της Διονυσίου Αρεοπαγίτου βρίσκεται στο Συμβούλιο της Επικρατείας.

Τα ατού του Μουσείου

● «Τα εσωτερικά μπαλκόνια, που προσφέρουν ασυνήθιστη θέα τόσο των εκθεμάτων όσο και των επισκεπτών. Από εκεί μπορεί κάποιος να δει με μια ματιά έναν αιώνα αρχαϊκής τέχνης, όπως θα την έβλεπε πάνω στον Ιερό Βράχο».
● «Η έκπληξη που προκαλούν τα γυάλινα δάπεδα με την τμηματική αποκάλυψη της ανασκαφής, γεγονός ιδιαιτέρως ασυνήθιστο, δεδομένου πως δεν είναι σημειακή αλλά σε μεγάλη έκταση».

Λιγότερο φως

Πρόβλημα φαίνεται να είναι και το άπλετο φυσικό φως που λούζει τις αίθουσες του Νέου Μουσείου. «Πέφτει μονόπλευρα από μια τεράστια τζαμαρία και διαχέεται. Αν και θεωρούμε προσόν το φυσικό φως σε ένα μουσείο, σε αυτή την περίπτωση ισοπεδώνει τις λεπτομέρειες των ελεύθερων γλυπτών. Το παιχνίδι φωτός- σκιάς είναι απαραίτητο για την ανάδειξη των αγαλμάτων και προβληματίζομαι για το πώς θα επιτευχθεί», λέει ο καθηγητής Πέτρος Θέμελης. «Είναι η πρώτη φορά που σε ένα αρχαιολογικό μουσείο γίνεται τόσο εξαντλητική διαχείριση του φυσικού φωτός. Επιπλέον έχουν τοποθετηθεί ειδικά σκίαστρα που ρυθμίζονται ώστε να πετύχουμε άριστο φωτισμό», απαντά ο κ. Παντερμαλής.