«Το Βυζάντιο δεν έσβησε το ελληνικό παρελθόν του»

Τετρακόσια αριστουργήματα «διηγούνται» 11 αιώνες Ιστορίας στη μεγαλύτερη έκθεση για το Βυζάντιο στο Λονδίνο- με γενναία ελληνική συμμετοχή
Την ώρα που ο Κώδικας Ντα Βίντσι αναζητούσε το Άγιο Δισκοπότηρο, το πολύτιμο σκεύος βρισκόταν σε μια προθήκη του Μητροπολιτικού Μουσείου της Νέας Υόρκης. Ή μήπως όχι; «Την ιστορία του θα τη ζήλευε και ο Νταν Μπράουν. Το Δισκοπότηρο της Αντιόχειας, που ο θρύλος λέει πως ήταν το δισκοπότηρο του Μυστικού Δείπνου, ήταν πιθανότατα… φωτιστικό!», λέει η καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας και επιμελήτρια του Μουσείου Μπενάκη Μαρία Βασιλάκη, μιλώντας για τα πόσα μπορεί να μάθει κάποιος από την εντυπωσιακή έκθεση της Royal Αcademy of Αrts με το Μουσείο Μπενάκη «Βyzantium 330-1453». Έκθεση την οποία συνεπιμελείται με τον καθηγητή στο Ινστιτούτο Courtauld του Πανεπιστημίου του Λονδίνου, Ρόμπιν Κόρμακ.

Και τούτη η ανατροπή δεν είναι η μόνη που προκύπτει από την έκθεση των 400 εκθεμάτων- τη μεγαλύτερη που έχει πραγματοποιηθεί στην Ευρώπη τα τελευταία 50 χρόνια με θέμα το Βυζάντιο. «Μια ελεφαντοστέινη λαβή θεωρούνταν πως ανήκε στο σκήπτρο του αυτοκράτορα Λέοντος Σοφού, αλλά τελικά αποδεικνύεται πως ήταν λαβή από χτένι», συνεχίζει η κ. Βασιλάκη.

ΙΝFΟ

Η έκθεση «Βyzantium 330-1453» εγκαινιάζεται στις 25 Οκτωβρίου στη Royal Αcademy of Αrts. Έως 22 Μαρτίου. Ίντερνετ: http:
//www.
royalacademy. org. uk/exhibitions/byza ntium.

Για να φωτιστούν όλες οι πτυχές του Βυζαντίου έχουν επιστρατευτεί αριστουργήματα από την Ευρώπη, την Αίγυπτο και τις ΗΠΑ, τα οποία διηγούνται 11 αιώνες ιστορίας του Βυζαντίου, από τα εγκαίνια της Κωνσταντινούπολης (330) έως την Άλωση (1453). Ψηφιδωτά, τοιχογραφίες, έργα γλυπτικής σε χαλκό, μάρμαρο, ελεφαντοστό και στεατίτη, δημιουργίες μεταλλοτεχνίας, εικονογραφημένα χειρόγραφα, φορητές εικόνες και κοσμήματα θα εγκατασταθούν για πέντε μήνες στην καρδιά του Λονδίνου, τοποθετημένα κατά χρονολογική σειρά αλλά χωρισμένα και σε εννέα ενότητες, «καθώς δεν είναι εύκολο μέσα από μια έκθεση να πεις την ιστορία 11 αιώνων και να βρεις το νήμα για να ξεκινήσεις».

Κύπελλα με μυθολογικές σκηνές και αραβουργήματα (10ος αι.) αποκαλύπτουν τη σχέση της βυζαντινής τέχνης με την Ελληνιστική παράδοση και το Ισλάμ, το στέμμα του Λέοντος τουΣοφού, γλυπτά που απεικονίζουν την ιστορία του Ιωνά, ο θησαυρός της Λάμπουσας από την Κύπρο (προϊόν λαθρανασκαφής), ψαλτήρια εικονογραφημένα με ιστορίες από την Εικονομαχία «συνδιαλέγονται» με ταπεινά καθημερινά αντικείμενα- από κεραμικούς σταυρούς και εγκόλπια έως τα σανδάλια ενός παιδιού από την Αίγυπτο- και μιλούν για τις απαρχές της βυζαντινής τέχνης, την εικονομαχία, τη ζωή στο παλάτι, το σπίτι, τον ναό, την τέχνη των εικόνων, τη σχέση του Βυζαντίου με τη Δύση και τους γείτονές του, ενώ η αυλαία θα πέφτει με τη Μονή του Σινά.

Η έκθεση θα συνοδεύεται από πλούσιο κατάλογο για τη συγγραφή του οποίου έχουν συνεργαστεί 100 βυζαντινολόγοι (μόνο στα αγγλικά), ενώ θα πλαισιωθεί από ημερίδες και επιστημονικό συμπόσιο.
Άγιον Όρος και Τουρκία γιοκ

Αρκετές είναι οι απουσίες που μετρά η έκθεση, η οποία πραγματοποιείται με τη χορηγία των Ιδρυμάτων Ι. Κωστοπούλου, Σταύρος Νιάρχος, Α.Γ. Λεβέντη στο Λονδίνο. Οι μονές από το Άγιον Όρος, τα Μετέωρα και την Πάτμο δεν είπαν τελικά το «ναι», γεγονός για το οποίο ο διευθυντής του Μουσείου Μπενάκη Άγγελος Δεληβορριάς εξέφρασε την πικρία του. Απούσα θα είναι και η Τουρκία διότι ο αρχαιολογικός νόμος της επιβάλλει την παρουσία εκπροσώπου της χώρας στο Λονδίνο καθ΄ όλη τη διάρκεια της έκθεσης, κόστος που κρίθηκε αβάστακτο για τους διοργανωτές. Στα εκθέματα δεν θα περιλαμβάνεται το ασημένιο σερβίτσιο που απέκτησαν από κοινού τα Βυζαντινά Μουσεία Αθήνας και Θεσσαλονίκης και το Μπενάκη, καθώς εκκρεμεί ακόμη η υπόθεση διεκδίκησής του από τη Βουλγαρία. Τέλος, η έκθεση δεν θα ταξιδέψει στην Αθήνα διότι τα έργα θα λείψουν για πέντε μήνες από τα μουσεία στα οποία ανήκουν και το διάστημα δεν μπορεί να παραταθεί.
Σε αριθμούς

400 εκθέματα 100 από την Ελλάδα 20 χώρες 72 μουσεία και ιδρύματα 2 1/2  χρόνια προετοιμασίας